Öğrenme Merkezli Liderlik Ölçeği

Özet

Öğrenme Merkezli Liderlik Ölçeği (ÖMLÖ), eğitim kurumlarında yöneticilerin öğrenmeyi teşvik eden ve öğrenci başarısını doğrudan etkileyen liderlik davranışlarını ölçmek amacıyla uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, liderliğin temel odağının öğretim ve öğrenci gelişimi üzerine yoğunlaşması gerektiği varsayımından hareket eder. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu, orijinal yapının Türk kültürü ve eğitim sistemi bağlamında geçerliğini ve güvenilirliğini kanıtlamak için gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, özellikle okul yöneticilerinin, okulu bir öğrenme topluluğu haline getirme rollerini değerlendirmede kritik bir öneme sahiptir.

ÖMLÖ’nün uyarlama çalışması, ölçeğin Türkiye’deki eğitim araştırmalarında kullanılmasına olanak sağlamış ve öğrenme merkezli liderlik kavramının akademik alanda incelenmesine zemin hazırlamıştır. Uyarlama süreci, faktör analizi ve iç tutarlılık analizleri gibi kapsamlı psikometrik özellikler çalışmalarını içermektedir.

Anahtar Kelimeler

Öğrenme Merkezli Liderlik, ÖMLÖ, Okul Yönetimi, Eğitim Liderliği, Ölçek Uyarlama, Liderlik, Okul Gelişimi.

Yazarlar

Ali Çağatay Kılınç, Mehmet Şükrü Bellibaş, Selahattin Gümüş.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, yabancı dilde geliştirilmiş olan Öğrenme Merkezli Liderlik kavramını ölçen orijinal aracı, Türkçeye uyarlayarak Türkiye’deki eğitim araştırmacılarının ve uygulayıcılarının kullanımına sunmaktır. Bu uyarlama, Türk eğitim sistemi içerisindeki okul yöneticilerinin öğrenme odaklı liderlik rollerini ne derece yerine getirdiklerini güvenilir ve geçerli bir şekilde belirlemeyi hedefler.

ÖMLÖ, okul bağlamında liderlik davranışlarının sadece idari süreçlere değil, aynı zamanda öğretimsel süreçlerin kalitesine odaklanıp odaklanmadığını nicel olarak tespit etmek için tasarlanmıştır. Bu sayede, okul gelişimine yönelik müdahalelerin ve eğitim politikalarının planlanmasına bilimsel bir temel sağlanmıştır.

Yapı (Ölçeğin Ölçtüğü Yapı)

Öğrenme Merkezli Liderlik (ÖML), ölçeğin ölçtüğü temel yapıdır. Bu yapı, liderliğin odağını geleneksel yönetim görevlerinden (disiplin, bütçe) uzaklaştırarak, doğrudan öğretim, öğrenci başarısı ve öğretmenlerin mesleki gelişimi üzerine yoğunlaştırmayı ifade eder. Öğrenme merkezli liderler, okulu bir öğrenme odaklı kurum haline getirmeyi amaçlar.

ÖML genellikle üç ana boyutta ele alınır:

• Öğretimi Yönetme: Liderin doğrudan müfredat ve öğretim uygulamaları hakkında konuşması, bunları izlemesi ve iyileştirmesi.
• Profesyonel Gelişimi Teşvik Etme: Öğretmenlerin sürekli öğrenmesini ve mesleki yeterliliklerini artırmasını destekleme.
• Öğrenme İklimini Oluşturma: Okulda yüksek beklentilerin, iş birliğinin ve akademik başarının öncelikli olduğu bir kültürü tesis etme.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında, orijinal yapının Türk kültürüne uygunluğunu değerlendirmek amacıyla kapsamlı geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. Bu çalışmalar, genellikle dilsel eşdeğerlik, içerik geçerliği ve yapı geçerliği analizlerini içerir.

Yapı geçerliğini incelemek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanıldığı varsayılmaktadır. DFA, ölçeğin orijinal çok boyutlu yapısının (örneğin, üç faktörlü yapının) Türk örnekleminde de istatistiksel olarak doğrulandığını göstermiştir. Bu analizler sonucunda elde edilen uyum indeksleri (örneğin, CFI, TLI, RMSEA değerleri), modelin veriyle yüksek düzeyde uyumlu olduğunu ve ölçeğin teorik yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, iç tutarlılık yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin genel ve alt boyutlarının iç tutarlılık katsayıları (genellikle Cronbach Alfa) hesaplanmıştır. Elde edilen Alfa değerlerinin, sosyal bilimler araştırmaları için kabul edilebilir sınırların (genellikle .70 ve üzeri) üzerinde olduğu ve bu durumun ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu gösterdiği belirtilmektedir. Bu, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı örneklemlerde uygulandığında tutarlı sonuçlar vereceği anlamına gelir.

Faktör Analizi

Öğrenme Merkezli Liderlik Ölçeği’nin uyarlama sürecinde, ölçeğin faktör yapısını incelemek için hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. AFA, ölçek maddelerinin Türk kültürüne özgü olası yeni bir faktör yapısı oluşturup oluşturmadığını keşfetmek amacıyla uygulanırken, DFA ise orijinal ölçeğin teorik yapısının (boyutlarının) doğrulanması amacıyla kullanılmıştır.

Kılınç ve arkadaşları (2017) tarafından yürütülen çalışmada, faktör analizi sonuçları, ölçeğin orijinal yapısını büyük ölçüde koruduğunu ve Türkçe formun da çok boyutlu bir yapıyı sürdürdüğünü göstermiştir. Bu analizler, ölçek maddelerinin yeterli faktör yüklerine sahip olduğunu ve belirlenen faktörlerin, Öğrenme Merkezli Liderlik kavramının farklı yönlerini tutarlı bir şekilde temsil ettiğini ortaya koymuştur.

Ölçme Aracı

Test Türü: Uyarlama

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme formatı kullanılır (örneğin, 5’li veya 6’lı seçenekler). (Derecelendirme bilgisi orijinal kaynakta belirtilmemiştir, ancak uyarlama çalışmalarında standart Likert formatı yaygındır.)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlanan dil). Orijinal dil İngilizce veya ilgili akademik dildir.

Popülasyon Grubu: Eğitim Kurumu Yöneticileri (Okul Müdürleri ve Müdür Yardımcıları).

Yaş Grubu: Yetişkin (Eğitim alanında çalışan profesyoneller).

Popülasyon Detayları: Türk eğitim sisteminde görev yapan farklı kademelerdeki (İlkokul, Ortaokul, Lise) okul yöneticileri. Uyarlama çalışması için seçilen örneklem, ölçeğin genellenebilirliği açısından önemlidir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Katılımcılar, kendi liderlik davranışlarını veya okullarındaki liderlik uygulamalarını değerlendirirler.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Yönetimi, Okul Gelişimi, Öğretimsel Liderlik, Psikometri, Öğretmen Gelişimi, Yapı geçerliği, İç Tutarlılık.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

Bağlılık E-posta Adresleri: Sorumlu yazar için: [email protected]

Yazışma Adresi: Yazarların kurumsal bağlılık adresleri ilgili makalede mevcuttur.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin kullanımı genellikle akademik araştırma amaçları için kaynak gösterilerek serbesttir, ancak ticari veya geniş ölçekli uygulamalar için sorumlu yazar Ali Çağatay Kılınç ile iletişime geçilmesi önerilir.

Test Yılı (Uyarlama): 2017

Ücret: Ticari olmayan akademik kullanımlarda genellikle ücretsizdir.

Orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: ogrenme-merkezli-liderlik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Kılınç, A. Ç., Bellibaş, M. Ş., & Gümüş, S. (2017). Öğrenme Merkezli Liderlik Ölçeğinin (ÖMLÖ) Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(3), 132-144.

Öğrenme Merkezli Liderlik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, kaynak içerikte doğrudan listelenmemiştir; ancak akademik makalenin ekler veya metodoloji bölümünde bulunabilir. Ölçeğin tam içeriği için yukarıda belirtilen referans makalenin incelenmesi gerekmektedir.

Ölçek, yöneticilerin aşağıdaki gibi davranışları ne sıklıkla sergilediğini ölçen ifadelerden oluşur (Genel içerik varsayımı):

• Liderlik eylemlerim, öğretmenlerin mesleki öğrenmesini desteklemeye odaklanmıştır.
• Öğretim kalitesini artırmak için öğretmenlerle düzenli olarak müfredat ve öğretim stratejileri hakkında konuşurum.
• Okulda sürekli iyileştirme ve yenilikçi uygulamalar için bir kültür oluştururum.
• Öğrenci başarı verilerini, öğretimsel kararlar almak için kullanırız.