Öğrenen Özerkliğini Destekleme Ölçeği

Özet

Öğrenen Özerkliğini Destekleme Ölçeği (OÖDÖ), Aytunga Oğuz tarafından 2013 yılında geliştirilen, öğretmenlerin eğitim ortamlarında öğrencilere sağladığı öğrenen özerkliği desteği düzeylerini belirlemeyi amaçlayan bir ölçme aracıdır. Ölçek, özellikle öğrencilerin öğrenme süreçlerine, duygu ve düşüncelerine yönelik destek ile değerlendirme kararlarına katılım düzeylerini ölçmektedir. Toplam 16 maddeden oluşan OÖDÖ, üç temel faktör altında yapılandırılmıştır. Ölçek, eğitim araştırmalarında öğretmen davranışlarının öğrenci özerkliği üzerindeki etkilerini incelemek için değerli bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğrenen özerkliği, öğretmen desteği, eğitim psikolojisi, ölçek geliştirme, eğitim bilimleri, psikometri.

Yazarlar

Aytunga Oğuz

Amaç

Öğrenen Özerkliğini Destekleme Ölçeği’nin temel amacı, öğretmenlerin sınıf içi uygulamalarında öğrencilerin bireysel öğrenme özerkliklerini ne ölçüde teşvik ettiğini ve desteklediğini saptamaktır. Bu ölçek, özerkliği destekleyici davranışların nicel olarak ölçülmesine olanak tanır ve böylece eğitimcilerin bu alandaki güçlü ve zayıf yönlerini belirlemelerine yardımcı olur.

Ölçek, öğrencilerin öğrenme süreçleri üzerindeki kontrol algılarını güçlendirmeyi hedefleyen pedagojik yaklaşımların etkinliğini değerlendirmek için kritik bir araçtır. Öğretmenlerin, öğrencilerin duygusal ifadelerini, öğrenme yönetimi becerilerini ve değerlendirme kararlarına katılımını ne kadar desteklediği bu ölçek aracılığıyla belirlenebilir.

Yapı (Construct)

OÖDÖ, eğitim psikolojisi literatüründe önemli bir yer tutan öğrenen özerkliğini destekleme yapısını ölçmektedir. Öğrenen özerkliği, öğrencilerin kendi öğrenme hedeflerini belirleme, öğrenme materyallerini seçme ve stratejilerini uygulama konularında bağımsız hareket etme yetenekleri ve eğilimleridir.

Ölçek, bu desteği üç spesifik ve ayrık alt boyutta ele alarak yapısal bütünlük sağlamıştır: Duygu ve Düşünce Desteği, Öğrenme Süreci Desteği ve Değerlendirme Desteği. Bu alt boyutlar, özerklik desteğinin sadece bilişsel alanla sınırlı kalmayıp, öğrencilerin duygusal ve karar verme süreçlerini de kapsadığını göstermektedir.

Geçerlik (Validity)

Öğrenen Özerkliğini Destekleme Ölçeği, bir geliştirme çalışması olarak sunulduğu için, ölçeğin yapı geçerliği titizlikle incelenmiştir. Yapı geçerliğini kanıtlamak amacıyla, ölçeğin maddelerinin teorik olarak beklenen faktör yapısını destekleyip desteklemediğini belirlemek için faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır.

Yapılan analizler sonucunda ölçeğin, öğretmenlerin özerkliği destekleme davranışlarını temsil eden üç temel alt boyutta ayrıştığı ve bu yapının istatistiksel olarak geçerli olduğu tespit edilmiştir. Geçerlik analizlerine ilişkin detaylı istatistiksel veriler (faktör yükleri, açıklanan varyans yüzdeleri vb.) orijinal akademik makalede sunulmuştur.

Güvenirlik (Reliability)

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, maddelerin iç tutarlılığını test etmek üzere gerçekleştirilmiştir. Güvenirlik katsayıları (genellikle Cronbach Alfa) hesaplanarak, ölçek maddelerinin, ölçülmek istenen öğrenen özerkliğini destekleme yapısını ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğü belirlenmiştir.

Geliştirme makalesinde sunulan iç tutarlılık katsayılarının, kabul edilebilir psikometrik standartları karşıladığı ve ölçeğin hem toplam puan hem de alt boyutlar bazında güvenilir sonuçlar ürettiği görülmektedir. Güvenirlik analizlerinin ayrıntılı sonuçları, araştırmacılar tarafından orijinal referanstan incelenebilir.

Faktör Analizi

Öğrenen Özerkliğini Destekleme Ölçeği’nin faktör yapısı, keşfedici faktör analizi (KFA) ile incelenmiş ve 16 maddenin üç alt boyutta toplandığı belirlenmiştir. Bu üç faktör, ölçeğin temel bileşenlerini oluşturmaktadır:

• Duygu ve Düşünce Desteği (7 madde): Bu boyut, öğretmenlerin öğrencilerin öğrenme süreçleriyle ilgili duygu ve düşüncelerini dinlemesini, kabul etmesini ve paylaşmalarını teşvik etmesini içerir. Bu destek, öğrencilerin duygusal olarak güvende hissetmelerini sağlar.
• Öğrenme Süreci Desteği (5 madde): Bu boyut, öğrencilerin sınıf dışındaki gerçek yaşam materyallerini (otantik) kendi kendilerine kullanmalarını ve öğrenme sürecini kendi başlarına yönetmelerini teşvik etmeyi kapsar. Bu, öğrencilerin bağımsız öğrenme becerilerini geliştirir.
• Değerlendirme Desteği (4 madde): Bu boyut, ölçme ve değerlendirme süreçleri ile ilgili alınan kararlara öğrencilerin aktif katılımını sağlamayı ve desteklemeyi hedefler. Öğrencinin kendi başarısını değerlendirme sürecine dahil edilmesi, özerklik algısını artırır.

Ölçek (Instrument)

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Öğretmen Davranışlarını Ölçen Tutum Ölçeği)

Format: 16 maddelik 5’li Likert tipi derecelendirme formatı.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler (Öğretmenlerin özerkliği destekleyici davranışlarını ölçmek için tasarlanmıştır).

Yaş Grubu: Ölçek, öğretmenlerin davranışlarını ölçtüğü için herhangi bir yaş grubuna özgü değildir; ancak uygulandığı öğrenciler genellikle ilköğretim veya ortaöğretim düzeyindedir.

Popülasyon Detayları: Ölçek, öğretmenlerin eğitim ortamlarındaki pedagojik yaklaşımlarını değerlendirmeyi amaçlar.

Test Metodolojisi: Ölçek, 5 dereceli Likert tipinde yanıtlanmaktadır (1= her zaman – 5= hiçbir zaman). Bu derecelendirme, ölçek maddelerinin tersine puanlanabileceğini ve yüksek puanların düşük destek düzeyini ifade edebileceğini düşündürmektedir. Kesin puanlama yönergeleri için orijinal makaleye başvurulmalıdır.

Anahtar Kelimeler

Eğitim araştırması, psikometrik özellikler, öğrenme motivasyonu, eğitim bilimleri, otantik materyaller.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2013

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik ve ticari olmayan araştırmalarda kullanımı için yazar Aytunga Oğuz ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Ölçeğin geliştirildiği akademik makale, açık erişimli bir dergide yayımlanmıştır ve tam metnine serbestçe erişilebilir. Orijinal makalenin PDF’i şu adreste bulunmaktadır: kuyeb.com.

Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: ogrenen-ozerkligini-destekleme-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Oğuz, A. (2013). Öğrenen Özerkliğini Destekleme Ölçeği’nin geliştirilmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 13(4), 2177-2194. Makale DOI: http://dx.doi.org/10.12738/estp.2013.4.1870

Öğrenen Özerkliğini Destekleme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Ölçek, toplam 16 maddeden oluşmaktadır ve 3 alt boyutta toplanmıştır:

• Duygu ve düşünce desteği (7 m): Öğrencilerin öğrenmeleriyle ilgili duygu ve düşüncelerini paylaşmak.
• Öğrenme süreci desteği (5 m): Öğrencilerin sınıf dışındaki gerçek yaşam materyallerini (otantik) kendi kendilerine kullanmalarını teşvik etmek.
• Değerlendirme desteği (4 m): Ölçme ve değerlendirme ile ilgili kararlara katılmalarını desteklemek.