Öğrenen Güçlenmesi Ölçeği

Özet

Öğrenen Güçlenmesi Ölçeği, bir öğrencinin kendi öğrenme sürecine dair algılanan yeterliliğini, özerkliğini ve görevlerine atfettiği değeri ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Bu ölçeğin Türkçe’ye uyarlama çalışması 2014 yılında Çakır ve Erdoğan tarafından gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın temel amacı, orijinal formu farklı bir dilde hazırlanmış olan ölçeğin, Türk kültürüne ve eğitim sistemine uygunluğunu sınayarak, geçerlik ve güvenirlik kanıtlarını sunmaktır. Ölçek, özellikle yükseköğretim düzeyindeki öğrencilerin öğrenme ortamlarında kendilerini ne derece yetkin ve kontrol sahibi hissettiklerini belirlemek için kullanılmaktadır.

Uyarlama çalışması sonucunda ölçeğin Türkçe formunun tatmin edici düzeyde psikometrik özellikler sergilediği ve ilgili alanyazına katkı sağlayacak güvenilir bir araç olarak kullanılabileceği gösterilmiştir. Bu ölçek, eğitim psikolojisi ve pedagoji alanlarında öğrenen güçlenmesi kavramının araştırılmasına olanak tanımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğrenen Güçlenmesi, Öğrenci Yetkinliği, Psikometri, Geçerlik, Güvenirlik, Eğitim Psikolojisi, Uyarlama Ölçeği.

Yazarlar

Sakine Gülfem Çakır, Mehmet Erdoğan.

Amaç

Öğrenen Güçlenmesi Ölçeği’nin uyarlanma çalışmasının temel amacı, öğrenen güçlenmesi düzeyini ölçmek için kullanılan orijinal ölçeğin Türkçe formunun kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlamak ve Türk üniversite öğrencileri örnekleminde geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılıp kullanılamayacağını tespit etmektir.

Bu ölçek, eğitim araştırmacılarına, öğrencilerin öğrenme süreçlerindeki motivasyon, öz-yeterlik ve kontrol algılarına dair nicel veriler toplama imkanı sunarak, eğitim programlarının ve pedagojik yaklaşımların etkinliğini değerlendirmede kritik bir rol oynamayı amaçlamaktadır.

Yapı

Ölçek, psikolojik güçlenme (empowerment) kavramının eğitim bağlamına uygulanmış hali olan öğrenen güçlenmesi yapısını ölçmektedir. Bu yapı genellikle üç ana bileşen etrafında şekillenir:

• Yeterlilik (Competence/Self-Efficacy): Öğrencinin belirli bir görevi başarıyla yerine getirebileceğine dair inancı.
• Değer (Meaningfulness/Value): Öğrencinin öğrenme görevlerini kişisel amaçları ve idealleri açısından anlamlı ve değerli bulması.
• Seçim/Özerklik (Choice/Control): Öğrencinin öğrenme süreci üzerinde kontrol sahibi olduğunu ve kendi kararlarını alabildiğini algılaması.

Ölçek, bu bileşenlerin bir araya gelerek öğrencinin eğitim ortamında kendini ne kadar güçlü ve etkin hissettiğini bütüncül olarak değerlendirmesini sağlamaktadır.

Geçerlik

Çakır ve Erdoğan (2014) tarafından yürütülen uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla standart psikometrik analizler kullanılmıştır. Yapılan analizler, ölçeğin orijinal yapısına uygun olarak ilgili faktörleri ayrıştırıp ayrıştırmadığını kontrol etmeye odaklanmıştır.

Uyarlama sürecinde genellikle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) uygulanarak, ölçeğin maddelerinin kuramsal olarak belirlenen faktör yüklerini taşıyıp taşımadığı incelenmiştir. Çalışmanın sonuçları, Türkçe formun öğrenen güçlenmesi yapısını ölçmede yeterli düzeyde yapı geçerliğine sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) hesaplanarak raporlanmıştır. Yüksek bir iç tutarlılık katsayısı, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Uyarlama çalışmasında elde edilen Cronbach Alfa katsayısının kabul edilebilir sınırların üzerinde olduğu ve bu durumun, Öğrenen Güçlenmesi Ölçeği’nin Türkçe formunun yüksek düzeyde güvenirlik sergilediğini kanıtladığı varsayılmaktadır. Bu bulgular, ölçeğin tekrarlanan ölçümlerde tutarlı sonuçlar verebileceğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla hem açımlayıcı faktör analizi (AFA) hem de doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. AFA, ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde orijinal yapıyı yansıtıp yansıtmadığını keşfetmeye yardımcı olmuştur.

DFA sonuçları, ölçeğin orijinal teorik çerçevede belirlenen çok boyutlu yapısının Türkçe veri setinde de doğrulandığını göstermiştir. Bu analizler, maddelerin ilgili alt boyutlara anlamlı ve güçlü yükler verdiğini ve model uyum indekslerinin kabul edilebilir düzeyde olduğunu kanıtlamıştır.

Ölçüm Aracı

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinal dil İngilizce veya farklı bir dildir.)

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri (Yükseköğretim)

Yaş Grubu: Yetişkin (Genellikle 18-25 yaş arası üniversite öğrencileri)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli üniversitelerde öğrenim gören lisans öğrencileri örneklemi üzerinde test edilmiştir.

Test Metodolojisi: 5’li Likert Ölçeği kullanılmıştır. Derecelendirme şu şekildedir: (1=Hiçbir zaman; 5= Her zaman).

Anahtar Kelimeler

Öz Yeterlik, Öğrenme Motivasyonu, Özerklik, Eğitim Psikolojisi, Psikometrik Analiz, Yükseköğretim, Öğrenen Güçlenmesi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar Sakine Gülfem Çakır’a ait iletişim adresi)

Yazışma Adresi: Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi makalesinde belirtilen kurum adresi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin yayınlandığı yıl 2014’tür. Kullanım izinleri ve ücret bilgileri için sorumlu yazar Sakine Gülfem Çakır ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin uyarlama çalışmasına ait orijinal makaleye aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: sbed.mku.edu.tr.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi ise burada mevcuttur: Öğrenen Güçlenmesi Ölçeği PDF Belgesi: ogrenen-guclenmesi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Çakır, S., G. ve Erdoğan, M., (2014). Öğrenen Güçlenmesi Ölçeğinin uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması, Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11 (25), 297-307.

Öğrenen Güçlenmesi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Bu derste kendimi oldukça yeterli hissediyorum. ( m 33 )
Bu dersteki amaçlarımı gerçekleştirecek yeterlilikte olduğuma inanıyorum. ( m 17 )
Bu derste yerine getirmem gereken görevler benim için değerlidir. ( m 19 )