Öğrenci Tüketici Yönelim ve Öğrenen Kimlik Düzeyini Belirleme Ölçeği

Özet

Öğrenci Tüketici Yönelim ve Öğrenen Kimlik Düzeyini Belirleme Ölçeği, yükseköğretim öğrencilerinin eğitim süreçlerine yönelik tutumlarını ölçmek amacıyla uyarlama çalışması ile Türk kültürüne kazandırılmış bir ölçektir. Ölçek, öğrencilerin kendilerini eğitim hizmetlerinin birer tüketicisi olarak görme eğilimlerini (Tüketici Yönelimi) ile öğrenmeyi temel bir kimlik parçası olarak benimseme düzeylerini (Öğrenen Kimliği) belirlemeyi hedefler. Bu araç, eğitim araştırmacıları ve yöneticileri için öğrencilerin akademik ortama adaptasyon ve motivasyon düzeylerini anlamada kritik veriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğrenci tüketici yönelimi, öğrenen kimliği, psikometrik özellikler, ölçek uyarlama, eğitim psikolojisi, faktör analizi, yükseköğretim.

Yazarlar

Betül İşcan, Ali Balyer

Amaç

Ölçeğin temel amacı, yükseköğretim kurumlarındaki öğrencilerin eğitim ortamına ilişkin iki zıt ancak bir arada var olabilen temel yönelimini, yani Tüketici Yönelimi ve Öğrenen Kimliği düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu ayrım, modern eğitim sistemlerinde öğrencilerin hizmet talep eden müşteriler olarak mı yoksa aktif bilgi inşa eden bireyler olarak mı konumlandıklarını anlamak açısından önem taşımaktadır.

Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik yapısının Türkçe konuşan öğrenci popülasyonunda da geçerliliğini koruyup korumadığını tespit etmeyi amaçlamıştır. Elde edilen veriler, eğitim reformlarının planlanması ve öğrenci motivasyon stratejilerinin geliştirilmesi için temel oluşturmaktadır.

Yapı

Ölçek iki ana psikolojik yapıyı ölçmektedir:

• Tüketici Yönelim Düzeyi: Bu faktör, öğrencinin eğitimi bir hizmet olarak algılamasını, notları ve diplomayı bir ürün olarak görmesini ve bu hizmet karşılığında belirli beklentiler (müşteri memnuniyeti) içinde olmasını ifade eder. Yüksek puanlar, öğrencinin pasif bir alıcı rolünü benimsediğini gösterir.
• Öğrenen Kimlik Düzeyi: Bu faktör, öğrencinin öğrenmeyi kişisel gelişim ve kimliğinin ayrılmaz bir parçası olarak görmesini, içsel motivasyonla hareket etmesini ve akademik sorumluluğu üstlenmesini ifade eder. Yüksek puanlar, öğrencinin aktif, sorumluluk sahibi ve özerk bir öğrenci olduğunu gösterir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliğini incelemek amacıyla faktör analizi uygulanmıştır. Yapılan analizler sonucunda, ölçeğin teorik beklentilerle uyumlu olarak iki faktörlü bir yapı sergilediği tespit edilmiştir. Bu faktörler, sırasıyla Tüketici Yönelim Düzeyi ve Öğrenen Kimlik Düzeyi olarak adlandırılmıştır.

Faktör yapısının orijinal ölçekle tutarlılık göstermesi, bu iki kavramın Türk eğitim bağlamında da ayrı ve anlamlı yapılar olarak var olduğunu kanıtlamaktadır. Bu durum, ölçeğin yapı geçerliliğinin sağlandığını göstermektedir.

Güvenilirlik

Kaynak içerikte spesifik güvenilirlik katsayıları (örneğin, Cronbach Alfa değeri) belirtilmemiş olsa da, uyarlama çalışmasının doğası gereği, ölçeğin iç tutarlılık analizlerinin yapılmış olması beklenmektedir. Güvenilirliğin sağlanması, ölçeğin farklı zamanlarda ve benzer popülasyonlarda tutarlı sonuçlar üretebilmesi açısından zorunludur. İlgili akademik makalede bu verilerin detayları mevcuttur.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal doğrulaması, açımlayıcı veya doğrulayıcı faktör analizi yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Analiz sonuçları, 18 maddelik ölçeğin iki temel boyutta toplandığını açıkça ortaya koymuştur:

1. Tüketici Yönelim Düzeyi: Bu faktör 8 maddeden oluşmaktadır.
2. Öğrenen Kimlik Düzeyi: Bu faktör 10 maddeden oluşmaktadır.

Bu iki faktörlü yapı, öğrencilerin eğitim deneyimlerine yönelik karmaşık bakış açılarını, hem hizmet beklentisi hem de kişisel gelişim motivasyonu ekseninde başarılı bir şekilde ayırmaktadır.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Adaptation)

Format: Kendini Değerlendirme Ölçeği (Self-Report Scale)

Mevcut Diller: Türkçe

Madde Sayısı: 18 Madde

Faktör Sayısı: 2 Faktör

Derecelendirme: 5’li Likert Ölçeği. (1= kesinlikle katılmıyorum – 5= kesinlikle katılıyorum)

Popülasyon Grubu: Yükseköğretim Öğrencileri (Üniversite öğrencileri)

Yaş Grubu: Genç yetişkinlik dönemi (Genellikle 18-25 yaş arası)

Popülasyon Detayları: Çalışma, üniversitelerin farklı bölümlerinde öğrenim gören öğrenciler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Uygulama, katılımcıların maddelere ne ölçüde katıldıklarını belirtmeleri yoluyla yapılmaktadır. Puanlama, faktörler bazında ayrı ayrı hesaplanır; yüksek Tüketici Yönelimi puanı veya yüksek Öğrenen Kimliği puanı elde edilebilir.

Anahtar Kelimeler

Eğitimde tüketimcilik, öğrenci motivasyonu, Likert tipi ölçek, psikometri, yükseköğretim araştırmaları, Betül İşcan, Ali Balyer.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Betül İşcan

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri Kaynakta Belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Veri Kaynakta Belirtilmemiştir.

İzinler ve Ücretler ile Test Yılı

Ölçeğin uyarlama çalışması 2018 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin akademik çalışmalarda kullanımı için sorumlu yazar Betül İşcan ile iletişime geçilmesi önerilmektedir. Ticari kullanım veya geniş çaplı uygulamalar için yazarlardan izin alınması gerekmektedir.

Referanslar

• İşcan, B. ve Balyer, A. (2018). Öğrenci tüketici yönelim ve öğrenen kimlik düzeyini belirleme ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması. Yıldız Journal of Educational Research, 3 (1), 1-26.

Makalenin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ogrenci-tuketici-yonelim-ve-ogrenen-kimlik-duzeyini-belirleme-olcegi-toad.pdf

Öğrenci Tüketici Yönelim ve Öğrenen Kimlik Düzeyini Belirleme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin tam maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır; ancak yapısal dağılım aşağıda belirtilmiştir.

Ölçek toplam 18 maddeden ve iki ana faktörden oluşmaktadır. Derecelendirme 5’li Likert tipindedir (1= kesinlikle katılmıyorum, 5= kesinlikle katılıyorum).

• Tüketici Yönelim Düzeyi: 8 madde
• Öğrenen Kimlik Düzeyi: 10 madde