Öğrenci Tutum Envanteri

Özet

Öğrenci Tutum Envanteri (ÖTE), Yaşar Barut ve Mehmet Kalkan tarafından 2000 yılında lise ve dengi okullarda öğrenim gören öğrencilerin okul ve eğitim süreçlerine yönelik tutumlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş, öz bildirim türünde bir psikolojik ölçektir. 32 maddeden oluşan bu envanter, öğrencilerin okul ortamına dair algılarını ve eğilimlerini değerlendiren üç temel alt boyuta sahiptir: Öğretmen Anlayışı, Arkadaşlık İlişkileri ve Eğitim ve Okula Yönelim.

Geliştirme çalışması, ölçeğin psikometrik özelliklerinin incelenmesine odaklanmış olup, özellikle yüksek düzeyde güvenirlik katsayıları ile dikkat çekmektedir. ÖTE, öğrencilerin akademik ve sosyal çevreye yönelik olumlu veya olumsuz yaklaşımlarını belirleyerek, eğitim kurumlarına rehberlik ve müdahale programları oluşturmada önemli veriler sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğrenci Tutum Envanteri, Tutum, Öğretmen Anlayışı, Arkadaşlık İlişkileri, Eğitim ve Okula Yönelim, Psikolojik Ölçüm, Güvenirlik, Okul Ortamı.

Yazarlar

Yaşar Barut, Mehmet Kalkan

[quads id=5]

Amaç

Öğrenci Tutum Envanteri’nin (ÖTE) temel amacı, ortaöğretim kademesindeki öğrencilerin okul yaşamına, öğretmenlerine, akranlarına ve genel olarak eğitim sürecine dair sergiledikleri tutumları standardize edilmiş bir yöntemle ölçmektir. Bu envanter, öğrencilerin okul deneyimlerinin çeşitli yönlerine ilişkin algılarını nicel olarak saptayarak, eğitim psikolojisi ve rehberlik alanlarında kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

ÖTE, öğrencilerin okula karşı geliştirdikleri olumlu ya da olumsuz eğilimleri tespit ederek, potansiyel adaptasyon sorunlarını veya motivasyon eksikliklerini erken aşamada belirlemeye yardımcı olur. Bu veriler, okul yönetimleri ve psikolojik danışmanlar için öğrenci refahını artıracak ve eğitim kalitesini iyileştirecek stratejiler geliştirmede kritik öneme sahiptir.

Yapı

Öğrenci Tutum Envanteri, psikolojideki tutum kavramına dayanan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Tutum, bireyin belirli bir objeye, duruma veya kişiye karşı geliştirdiği değerlendirici, duygusal ve davranışsal eğilimi ifade eder. Envanter, bu genel tutumu okul bağlamında üç özgül alt boyuta ayırarak inceler:

• Öğretmen Anlayışı: Öğrencilerin öğretmenlerinin destekleyici, adil ve ilgili olup olmadığına dair algılarını içerir. Bu boyut, öğrenci-öğretmen etkileşiminin kalitesini yansıtır.
• Arkadaşlık İlişkileri: Öğrencinin okul içindeki sosyal çevresine, akranlarıyla olan ilişkilerinin doyuruculuğuna ve sosyal kabul düzeyine dair tutumlarını ölçer.
• Eğitim ve Okula Yönelim: Öğrencinin akademik öğrenme sürecine, derslere, okul kurallarına ve genel olarak okulun amacına yönelik motivasyon ve değer yargılarını kapsar.

Geçerlik

Öğrenci Tutum Envanteri’nin geliştirilmesi sürecinde geçerlik çalışmaları yapılmış olmasına rağmen, Barut ve Kalkan (2000) tarafından yayımlanan orijinal makalede geçerlik katsayılarına dair doğrudan bir özet sunulmamıştır. Ancak, ölçeğin geliştirme ölçeği olması ve faktör analizi yoluyla alt boyutlarının belirlenmiş olması, yapı geçerliğine (construct validity) dair önemli bir adım atıldığını göstermektedir.

Ölçeğin 3 alt boyuta ayrılması, teorik yapının desteklendiğini işaret eder. İlerideki çalışmaların, özellikle ölçüt bağımlı geçerlik (criterion validity) ve doğrulayıcı faktör analizi (Confirmatory Factor Analysis) gibi yöntemlerle envanterin yapısal uygunluğunu ve dış ölçütlerle ilişkisini detaylandırması gerekmektedir.

Güvenirlik

Öğrenci Tutum Envanteri, yüksek düzeyde psikometrik güvenirlik sergilemektedir. İç tutarlılık analizi (Internal Consistency) sonuçları, ölçeğin tutarlı bir ölçüm aracı olduğunu kanıtlamıştır:

• Alt Boyutlar İç Tutarlılık: Ölçeğin üç alt boyutuna ilişkin iç tutarlılık katsayıları (Cronbach’s Alpha) .75 ile .86 arasında değişmektedir. Bu aralık, sosyal bilimler araştırmaları için kabul edilebilir ve iyi bir güvenilirlik düzeyini temsil eder.
• Toplam Puan İç Tutarlılık: Ölçeğin toplam puanının iç tutarlılık katsayısı oldukça yüksek olup, .92 olarak bulunmuştur. Bu değer, 32 maddenin tamamının aynı temel yapıyı ölçmede mükemmel bir uyum sergilediğini gösterir.
• Madde Toplam Puan Korelasyonu: Madde toplam puan korelasyon katsayılarının .75 ile .86 arasında değiştiği görülmüştür. Bu yüksek korelasyon değerleri, her bir maddenin ölçek genelindeki tutuma güçlü bir katkı sağladığını ve yapıdan sapmadığını belirtir.

Faktör Analizi

Öğrenci Tutum Envanteri’nin yapısal temeli, geliştirme çalışmasında uygulanan faktör analizi (Factor Analysis) ile belirlenmiştir. Bu analiz sonucunda envanterin, öğrencilerin okula yönelik tutumlarını açıklayan üç temel faktörden oluştuğu tespit edilmiştir. Envanter, bu üç faktör altında toplam 32 madde içermektedir.

Faktör yükleri ve madde dağılımları, belirlenen üç alt boyutun birbirinden ayrışan, ancak genel tutum yapısıyla ilişkili bileşenler olduğunu göstermiştir. Bu yapı, öğrencilerin okul deneyimlerini sadece akademik başarıdan bağımsız olarak sosyal ve duygusal bağlamlarda da değerlendirme imkanı sunmaktadır. Alt boyutlar ve madde sayıları şöyledir:

1. Öğretmen Anlayışı (11 madde)
2. Arkadaşlık İlişkileri (10 madde)
3. Eğitim ve Okula Yönelim (11 madde)

Envanter Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Öz Bildirim Envanteri (Self-Report Inventory)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Ortaöğretim Öğrencileri (Secondary School Students)

Age Group: Genellikle 14-18 yaş arası

Population Details: Lise ve dengi okullarda öğrenim gören öğrenciler.

Test Methodology: 5’li Likert Tipi Derecelendirme. (1=Hiç uygun değil – 5=Tamamen uygun)

Anahtar Kelimeler

Psikometri, Likert Ölçeği, Öğrenci Algısı, Okul Motivasyonu, Geliştirme Ölçeği, İç Tutarlılık, Faktör Analizi.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Yaşar Barut)

Correspondence Address: Yaşar Barut (Sorumlu Yazar), Orijinal araştırma makalesinde belirtilen kurum bilgileri esas alınmalıdır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Öğrenci Tutum Envanteri’nin geliştirme çalışması 2000 yılında tamamlanmıştır. Ölçek, akademik ve eğitim amaçlı kullanımlarda genellikle yazarlara atıfta bulunularak serbestçe kullanılabilir durumdadır. Ticari amaçlı veya geniş ölçekli uygulamalar için sorumlu yazar Yaşar Barut ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Test Yılı: 2000

İletişim E-postası: [email protected]

Kaynaklar

Barut, Y. ve Kalkan, M. (2000). Öğrenci Tutum Envanterinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenilirlik çalışması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 2(14), 25-30. Makaleye çevrimiçi erişim: pdrdergisi.org.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ogrenci-tutum-envanteri-toad.pdf

[quads id=5]

Öğrenci Tutum Envanteri Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Öğrenci Tutum Envanteri, 3 alt boyut ve 32 maddeden oluşmaktadır. Derecelendirme 5’li Likert tipindedir (1=Hiç uygun değil- 5=Tamamen uygun).

• Öğretmen Anlayışı (11 m)
• Arkadaşlık İlişkileri (10 m)
• Eğitim ve Okula Yönelim (11 m)