Motivasyon Düzeyini Belirleme Ölçeği

Özet

Motivasyon Düzeyini Belirleme Ölçeği (MDÖ), öğrencilerin akademik bağlamdaki motivasyon seviyelerini ölçmek amacıyla uyarlanmış 30 maddelik bir psikometrik araçtır. Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme sistemi kullanır (1= hiçbir zaman, 5= her zaman). Ölçeğin temel yapısı, motivasyonu iki ana alt boyutta incelemektedir: 17 maddeden oluşan İç Motivasyon ve 13 maddeden oluşan Dış Motivasyon. Bu uyarlama çalışması, özellikle bilgisayar destekli İngilizce öğretimi bağlamında öğrencilerin öğrenme motivasyonunu değerlendirmek için kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Motivasyon, İç Motivasyon, Dış Motivasyon, Ölçek Uyarlama, Öğrenci Motivasyonu, Likert, Psikometri, Eğitim Psikolojisi.

Yazarlar

Elif Vural Özkip

Amaç

Motivasyon Düzeyini Belirleme Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin, özellikle öğrencilerin, belirli bir akademik görev veya öğrenme süreci karşısındaki motivasyon düzeylerini nicel olarak belirlemektir. Ölçek, motivasyonun doğuştan gelen ilgi ve zevke dayalı içsel yönlerini ve dışsal ödüller, cezalar veya zorunluluklara dayalı dışsal yönlerini ayrı ayrı değerlendirme imkanı sunar. Ölçeğin uyarlanması, Bilgisayar Destekli İngilizce Öğretiminin Öğrenci Motivasyonuna Etkisi başlıklı yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir.

Bu araç, eğitim araştırmacılarının ve uygulayıcılarının, pedagojik müdahalelerin veya öğrenme ortamı değişikliklerinin öğrencilerin motivasyonel durumları üzerindeki etkilerini analiz etmelerine olanak tanır. Ölçek, motivasyonel farklılıkları ortaya koyarak hedeflenen müdahale stratejilerinin geliştirilmesine bilimsel bir zemin sağlamayı amaçlamaktadır.

Yapı (Konstrukt)

Ölçek, motivasyonun psikolojik yapısını, yaygın kabul gören Öz Belirleme Teorisi (Self-Determination Theory) çerçevesinde ele alınan iki temel boyutta ölçmektedir: İç Motivasyon ve Dış Motivasyon. İç Motivasyon, bireyin bir eylemi doğası gereği keyifli veya ilgi çekici bulması nedeniyle gerçekleştirmesini ifade ederken; Dış Motivasyon, eylemin araçsal bir amaca (ödül kazanma, ceza kaçınma) hizmet etmesi nedeniyle gerçekleştirilmesini ifade eder.

MDÖ, bu iki alt boyut aracılığıyla bireyin motivasyonel profilinin bütünsel bir resmini sunar. İç Motivasyon alt boyutu 17 madde ile, Dış Motivasyon alt boyutu ise 13 madde ile temsil edilmektedir. Bu ayrım, araştırmacıların hangi motivasyon türünün belirli bir davranış veya akademik başarı ile daha güçlü ilişkili olduğunu incelemesi için kritik bir yapısal temel sunar.

Geçerlik

Ölçeğin kaynak referansında spesifik olarak kapsamlı bir geçerlik çalışması (yapı geçerliği, ölçüt geçerliği gibi) detaylandırılmamıştır. Ancak, ölçeğin bir yüksek lisans tezi kapsamında kullanılması, tezin konusu bağlamında geçerli kabul edilen bir adaptasyon sürecinden geçtiğini düşündürmektedir. Geçerlik çalışmalarının tam kapsamı için orijinal tez çalışmasının incelenmesi önerilir. Geçerlik, bir ölçme aracının ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne kadar doğru ve anlamlı bir şekilde ölçtüğünü ifade eden temel bir psikometrik özelliktir.

Güvenirlik

Motivasyon Düzeyini Belirleme Ölçeği’nin güvenirlik analizleri detaylı bir şekilde raporlanmıştır. Güvenirlik, hem iç tutarlılık hem de zamana bağlı istikrar (test-tekrar test) yöntemleriyle incelenmiştir. Test-tekrar test güvenirliği için ölçek, 15 gün arayla 46 öğrenciye uygulanmıştır.

Bu test-tekrar test uygulaması sonucunda, İç Motivasyon alt boyutu için Pearson Korelasyon değeri 0.77 olarak bulunmuştur. Dış Motivasyon alt boyutu için ise Pearson Korelasyon değeri 0.62 olarak rapor edilmiştir. Ayrıca, ölçeğin genel iç tutarlılığı, Cronbach’s Alpha (güvenirlik katsayısı) değeri ile belirlenmiş ve bu değer 0.89 olarak oldukça yüksek bir düzeyde tespit edilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin tutarlı ve güvenilir ölçümler sağladığını göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, orijinal yapının korunması veya uyarlama çalışması kapsamında yapılan faktör analizi sonucunda, iki farklı alt boyuta ayrılmış 30 maddeden oluşmaktadır. Bu faktör yapısı, motivasyon literatüründe yaygın olarak kabul gören temel ayrımı yansıtmaktadır:

• İç Motivasyon: 17 madde
• Dış Motivasyon: 13 madde

Bu iki faktörlü yapı, bireylerin motivasyon kaynaklarının içsel mi yoksa çevresel teşviklere bağlı mı olduğunu açıkça ayırt etmeyi mümkün kılmaktadır. Ölçeğin uyarlama olduğu göz önüne alındığında, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türkçe kültürüne uygunluğunun test edildiği varsayılmaktadır.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Kendi kendine raporlama ölçeği (Self-Report Scale)

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğrenciler (Yüksek lisans tezinin bağlamına göre İngilizce öğrenen öğrenciler)

Age Group: Belirtilmemiş (Genellikle lise veya üniversite öğrencileri)

Population Details: Güvenirlik çalışması 46 öğrenci üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: 5’li Likert Tipi Derecelendirme (1= hiçbir zaman, 5= her zaman)

Anahtar Kelimeler

Motivasyon Ölçeği, Öğrenme Motivasyonu, Psikometrik Araçlar, İç Tutarlılık, Test-Tekrar Test, Yüksek Lisans Tezi, Eğitim Araştırmaları.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Uygulama Yılı

Ölçek, 2009 yılında Elif Vural Özkip tarafından yüksek lisans tezi kapsamında uyarlanmış ve kullanılmıştır. Ölçeğin ticari kullanımı ve izin gereksinimleri hakkında kesin bilgi için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Yazarın iletişim adresi: [email protected].

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

The original PDF can be downloaded here: motivasyon-duzeyini-belirleme-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Bu ölçeğin uyarlama kaynağı, aşağıdaki yüksek lisans tezidir:

• Vural-Özkip, E. (2009). Bilgisayar destekli İngilizce öğretiminin öğrenci motivasyonuna etkisi. (Yüksek lisans tezi). Niğde Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Niğde.

• Tez, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi’nde erişime açıktır: tez.yok.gov.tr

Motivasyon Düzeyini Belirleme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelere erişim için yukarıda belirtilen tez çalışmasının veya PDF dosyasının incelenmesi gerekmektedir. Ölçeğin yapısal dağılımı aşağıdaki gibidir:

• Toplam Madde Sayısı: 30
• Alt Boyut 1: İç Motivasyon (17 madde)
• Alt Boyut 2: Dış Motivasyon (13 madde)