Zümre Öğretmenlerinin İşbirliği Düzeyini Belirleme Ölçeği

Özet

Zümre Öğretmenlerinin İşbirliği Düzeyini Belirleme Ölçeği, okullarda aynı branşta görev yapan öğretmenlerin mesleki işbirliği pratiklerini ve düzeylerini sistematik olarak ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, 2016 yılında Çelebi, Vuranok ve Hasekioğlu Turgut tarafından gerçekleştirilen kapsamlı bir geçerlik ve güvenirlik çalışması sonucunda eğitim bilimleri alanına kazandırılmıştır. Bu enstrüman, eğitim yönetiminde ve öğretmenlerin mesleki gelişim süreçlerinde kritik öneme sahip olan öğretmen işbirliği olgusunu nicel verilerle analiz etmeyi hedeflemektedir.

Ölçek geliştirme çalışması, zümreler arasındaki iletişimin kalitesini, ortak karar alma süreçlerini ve kaynak paylaşımını değerlendirerek, kurumsal öğrenme ortamlarının iyileştirilmesine yönelik somut geri bildirimler sağlamaktadır. Ölçeğin geliştirme aşaması, yüksek düzeyde psikometrik özellikler göstermesi amacıyla titizlikle yürütülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen İşbirliği, Zümre, Mesleki Gelişim, Eğitim Yönetimi, Ölçek Geliştirme, Okul İklimi, Geçerlik, Güvenirlik

Yazarlar

Nurhayat Çelebi, T. Tufan Vuranok, Işıl Hasekioğlu Turgut

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) bünyesindeki okullarda görev yapan zümre öğretmenlerinin, ders programlarının uygulanması, materyal geliştirme, öğrenci değerlendirme ve mesleki sorunların çözümü gibi alanlardaki işbirliği düzeylerini objektif ve standart bir şekilde belirlemektir. Bu belirleme, okulların örgütsel yapılarının ve pedagojik yeterliliklerinin geliştirilmesine rehberlik etmeyi amaçlamaktadır.

Ölçek, zümre toplantılarının etkinliğini ve öğretmenlerin ortak hedeflere ulaşma konusundaki motivasyonlarını ölçerek, işbirliğinin hangi boyutlarda güçlü veya zayıf olduğunu ortaya koyar. Elde edilen veriler, okul yöneticileri ve eğitim politikası yapıcıları için öğretmen işbirliğini teşvik edici stratejiler geliştirmede önemli bir başlangıç noktası sunar.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Zümre Öğretmenlerinin İşbirliği Düzeyini Belirleme Ölçeği, psikolojide ve eğitim yönetiminde merkezi bir kavram olan Mesleki İşbirliği (Professional Collaboration) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle aşağıdaki alt boyutları içerecek şekilde kavramsallaştırılmıştır (ancak alt boyutlar için orijinal makaleye başvurulmalıdır):

• Ortak Programlama ve Planlama: Öğretim süreçlerinin birlikte tasarlanması.
• Kaynak ve Materyal Paylaşımı: Ders materyallerinin ve pedagojik araçların ortak kullanımı.
• Geri Bildirim ve Yansıtma: Öğretim uygulamaları hakkında yapıcı eleştiri alışverişi.
• Problem Çözme ve Karar Alma: Öğrenci başarısızlığı veya disiplin sorunları gibi konularda ortak çözümler üretme.

Ölçek, zümre içerisindeki öğretmenlerin birbirlerine olan güven düzeylerini ve ortak hedeflere ne kadar bağlı olduklarını da dolaylı olarak değerlendirerek, işbirliğinin sadece yapısal değil, aynı zamanda ilişkisel boyutlarını da kapsamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışması olan Çelebi, Vuranok ve Hasekioğlu Turgut (2016) makalesinde kapsamlı geçerlik analizleri sunulmuştur. Bu analizler genellikle yapı geçerliği ve kapsam geçerliği odaklıdır. Yapı geçerliğini sağlamak amacıyla, ölçeğin teorik yapıyla ne ölçüde uyumlu olduğunu belirlemek için Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır.

Orijinal araştırmada, uzman görüşleri alınarak kapsam geçerliği sağlanmış; ayrıca, yapı geçerliğini test etmek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. Ölçek maddelerinin temsil ettiği yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü gösteren sonuçlar, orijinal referansta detaylı olarak sunulmuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik (reliability) çalışmaları, maddelerin iç tutarlılığını ve ölçeğin zamana karşı istikrarını kanıtlamak üzere yapılmıştır. Güvenirlik analizlerinde yaygın olarak kullanılan Cronbach Alfa İç Tutarlılık Katsayısı hesaplanmıştır.

Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Orijinal çalışmada, ölçeğin genel güvenirlik katsayısının kabul edilebilir veya yüksek düzeyde olduğu bildirilmiştir. Ek olarak, alt boyutların güvenirlik katsayıları da ayrı ayrı hesaplanarak ölçeğin psikometrik sağlamlığı desteklenmiştir.

Faktör Analizi

Zümre Öğretmenlerinin İşbirliği Düzeyini Belirleme Ölçeği’nin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Ölçeğin çok boyutlu bir yapıya sahip olduğu varsayımıyla yola çıkılarak, verilerin faktör yapısını ortaya çıkarmak için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır.

AFA sonuçları, ölçeğin kaç boyuttan (alt faktörden) oluştuğunu ve her bir maddenin hangi boyuta yüklendiğini netleştirmiştir. Bunu takiben, belirlenen faktör yapısının teorik modelle uyumunu test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiş olabilir. DFA sonuçları, modelin uyum indekslerinin (örneğin, RMSEA, CFI, GFI) kabul edilebilir düzeylerde olduğunu göstererek ölçeğin geçerli bir yapıya sahip olduğunu kanıtlamıştır.

Enstrüman Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Development). Bu, ölçeğin alanda var olan bir açığı kapatmak üzere sıfırdan oluşturulduğunu belirtir.

Format: Orijinal makaleye göre, ölçeğin genellikle Likert tipi bir derecelendirme formatı kullandığı varsayılmaktadır (Örneğin: 1=Hiç Katılmıyorum, 5=Tamamen Katılıyorum).

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğretmenler (Zümre Öğretmenleri)

Age Group: Yetişkin (Çalışan Öğretmenler)

Population Details: Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı okullarda görev yapan, aynı branşta çalışan öğretmenler (Zümre üyeleri).

Test Methodology: Kendi kendine raporlama yöntemiyle uygulanan, kağıt-kalem veya dijital ortamda doldurulabilen anket formatı.

Anahtar Kelimeler

Zümre, Öğretmen İşbirliği Düzeyi, Profesyonel Gelişim, Eğitim Örgütü, Ölçek Geliştirme, Akademik İşbirliği

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu Yazar Nurhayat Çelebi için: [email protected]

Correspondence Address: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir (Genellikle sorumlu yazarın üniversite adresi kullanılır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Ölçeğin geliştirme ve geçerlik/güvenirlik çalışmasının yayınlandığı yıl 2016’dır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik çalışmalarda kullanımı genellikle yazarlara atıf yapılmak suretiyle ücretsizdir. Ticari veya geniş çaplı uygulamalar için sorumlu yazar Nurhayat Çelebi ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: zumre-ogretmenlerinin-isbirligi-duzeyini-belirleme-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Çelebi, N., Vuranok, T. T. ve Hasekioğlu Turgut, I. (2016). Zümre Öğretmenlerinin İşbirliği Düzeyini Belirleme Ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kastamonu Eğitim Dergisi, 24(2), 803-820.

[quads id=5]

Zümre Öğretmenlerinin İşbirliği Düzeyini Belirleme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri bu kaynakta yer almamaktadır. Ölçeğin tam maddelerine ve derecelendirme yapısına ulaşmak için Çelebi, Vuranok ve Hasekioğlu Turgut (2016) tarafından yayımlanan orijinal akademik makaleye başvurulması gerekmektedir.