Nöromusküler Hastalıklar için Motor Fonksiyon Değerlendirme Ölçeği

Özet

Nöromusküler Hastalıklar için Motor Fonksiyon Değerlendirme Ölçeği (MFM-32), başta kas distrofisi ve Spinal Musküler Atrofi (SMA) olmak üzere, nöromusküler hastalıklar (NMH) tanısı almış bireylerin motor fonksiyon yeteneklerini objektif ve nicel olarak ölçmek amacıyla geliştirilmiş performansa dayalı bir araçtır. Ölçek, hastalığın ilerleyişini izlemek, tedavi müdahalelerinin etkinliğini değerlendirmek ve klinik araştırmalarda standart bir ölçüm sağlamak için kullanılır.

Ölçeğin Türkçe versiyonu, İnal ve arkadaşları tarafından 2017 yılında yayımlanan kapsamlı bir çapraz kültürel uyarlama, güvenirlik ve geçerlik çalışması sonucunda Türk popülasyonunun kullanımına sunulmuştur. Bu uyarlama, MFM-32’nin uluslararası standartlarda Türkiye’deki klinik ve araştırma ortamlarında güvenilirliğini ve geçerliğini kanıtlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Motor Fonksiyon Ölçümü, MFM-32, Nöromusküler Hastalıklar, Kas Distrofisi, Fonksiyonel Değerlendirme, Çapraz Kültürel Uyarlama, Geçerlik.

Yazarlar

İnal, H. S., Tarakçı, E., Tarakçı, D., Aksoy, G., Mergen-Kılıç, S., Beşer, H., … ve Oflazer, Z. P.

Amaç

Ölçeğin birincil amacı, nöromusküler hastalığı olan bireylerde motor fonksiyonel kısıtlılıkların derecesini ve türünü belirlemektir. MFM-32, özellikle hastalık progresyonunun takibinde ve belirli bir süre zarfında fonksiyonel kapasitedeki değişikliklerin hassas bir şekilde kaydedilmesinde önemli bir rol oynar. Bu sayede klinisyenler ve araştırmacılar, hastanın fonksiyonel durumundaki küçük iyileşmeleri veya kötüleşmeleri dahi tespit edebilirler.

Türkçe adaptasyon çalışmasının özel amacı, orijinal MFM-32 ölçeğinin psikometrik özelliklerini koruyarak, Türk dili ve kültürüne uygun, klinik ve araştırma amaçlı kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir araç sağlamaktır. Bu uyarlama, Türkiye’de yapılan nöromusküler hastalık araştırmalarının uluslararası literatürle karşılaştırılabilir olmasını kolaylaştırmıştır.

Yapı

Motor Fonksiyon Değerlendirme Ölçeği (MFM-32), nöromusküler bozuklukların neden olduğu motor işlev kaybını ölçmek için tasarlanmış çok boyutlu bir yapıyı temel alır. Ölçek, hastanın günlük yaşam aktivitelerini etkileyen motor yetenekleri üç ana alt ölçek veya faktör altında toplar:

• D1: Ayakta durma ve yürüme ile ilgili proksimal ve alt ekstremite fonksiyonları.
• D2: Transferler ve oturma ile ilgili aksiyal ve proksimal fonksiyonlar.
• D3: El ve parmak hareketleri ile ilgili distal fonksiyonlar.

Bu 32 maddelik yapı, hastanın motor performansını farklı fonksiyonel alanlarda detaylıca değerlendirerek, hastalığın hangi kas gruplarını daha çok etkilediği konusunda bilgi sağlar. Ölçek, hastanın görevi bağımsızlık, hız ve doğruluk açısından ne kadar iyi gerçekleştirdiğini ölçer.

Geçerlik

Türkçe MFM-32 versiyonunun geçerlik çalışmaları, ölçeğin nöromusküler hastalığı olan bireylerde motor fonksiyonları başarıyla ölçtüğünü göstermiştir. Yapılan uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapı geçerliği faktör analizleri ile incelenmiş ve orijinal üç faktörlü yapının Türkçe örneklemde de korunduğu doğrulanmıştır. Ayrıca, ölçeğin eş zamanlı geçerliği, bilinen klinik durum veya diğer standart fonksiyonel ölçütlerle korelasyon göstererek kanıtlanmıştır.

Bu sonuçlar, MFM-32’nin Türkçe formunun, nöromusküler hastalıkların sebep olduğu fonksiyonel kısıtlılıkları doğru ve anlamlı bir şekilde ayırt edebilme yeteneğine sahip olduğunu ortaya koymuştur. Güçlü yapısal geçerlik, ölçeğin klinik değerlendirmeler için güvenilir bir temel sunduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

İnal ve arkadaşları (2017) tarafından gerçekleştirilen güvenirlik analizleri, Türkçe MFM-32’nin yüksek düzeyde tutarlılık sergilediğini göstermiştir. Ölçeğin iç tutarlılığı (Cronbach Alfa katsayısı) mükemmel düzeyde bulunmuştur, bu da maddelerin birbiriyle uyumlu çalıştığını ve aynı temel yapıyı ölçtüğünü ifade eder.

Ayrıca, test-tekrar test güvenilirliği ve uygulayıcılar arası güvenilirlik (inter-rater reliability) katsayıları da yüksek bulunmuştur. Uygulayıcılar arası güvenilirliğin yüksek olması, farklı klinisyenler tarafından uygulandığında dahi standardize edilmiş bir protokol sayesinde sonuçların objektif ve tutarlı kaldığını kanıtlamaktadır. Bu özellik, MFM-32’nin uzun süreli klinik takipleri için ideal bir araç olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Motor Fonksiyon Değerlendirme Ölçeği (MFM-32), orijinal olarak üç boyutlu bir yapıyı ölçmek üzere tasarlanmıştır. Türkçe uyarlama çalışmasında da bu faktör yapısının doğrulanması amacıyla faktör analizleri uygulanmıştır. Analiz sonuçları, ölçeğin yapısal bütünlüğünü desteklemiş ve maddelerin beklenen üç ana faktör altında toplandığını göstermiştir:

2. Faktör 1: Alt Ekstremite ve Proksimal Fonksiyonlar (Ayakta durma, yürüme).
4. Faktör 2: Aksiyal ve Proksimal Fonksiyonlar (Oturma, vücut stabilizasyonu).
6. Faktör 3: Distal Fonksiyonlar (El, bilek ve parmakların ince motor becerileri).

Bu üç faktörlü yapının Türkçe versiyonda da doğrulanması, ölçeğin psikometrik olarak sağlam olduğunu ve farklı fonksiyonel alanlardaki bozuklukları ayrı ayrı değerlendirme yeteneğini koruduğunu göstermektedir.

Araç Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Çapraz Kültürel Adaptasyon)

Format: Gözlemsel ve Performansa Dayalı Ölçek. Değerlendirme, klinik ortamda belirli görevlerin hasta tarafından yerine getirilmesi sırasında yapılır.

Language Available: Türkçe (Turkish). Orijinal dil Fransızcadır, ayrıca yaygın İngilizce versiyonları mevcuttur.

Population Group: Nöromusküler Hastalıklar tanısı almış bireyler.

Age Group: Genellikle 6 yaş ve üzeri çocuklar ve yetişkinler.

Population Details: Duchenne Musküler Distrofi, Becker Musküler Distrofi ve Spinal Musküler Atrofi gibi kalıtsal kas hastalıkları olan hastalar.

Test Methodology: Ölçek 32 maddeden oluşur. Her madde 4 puanlık bir Likert tipi ölçekte derecelendirilir (0’dan 3’e kadar). 0: Görev hiç yerine getirilemiyor; 3: Görev tamamen bağımsız ve normal şekilde yerine getiriliyor. Toplam puan, maksimum puanın yüzdesi olarak ifade edilir.

Orijinal PDF dokümanına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

The original PDF can be downloaded here: motor-function-measure-scale-mfm-32-for-neuromuscular-diseases-toad.pdf

Anahtar Kelimeler

MFM-32, Fonksiyonel Değerlendirme, Kas Gücü, Pediatrik Nöroloji, Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon, Güvenirlik.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Habibe Serap İNAL

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiş

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Belirtilmemiş

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştirilme yılı 2004’tür (Fransızca versiyon). Türkçe uyarlama, güvenirlik ve geçerlik çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari kullanımı ve izin gereklilikleri hakkında kesin bilgi için sorumlu yazar Habibe Serap İNAL veya ölçeğin orijinal geliştiricileri ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Klinik ve araştırma amaçlı kullanım genellikle özel izinlere tabidir.

Kaynaklar

İnal, H. S., Tarakçı, E., Tarakçı, D., Aksoy, G., Mergen-Kılıç, S., Beşer, H., … ve Oflazer, Z. P. (2017). Turkish version of the Motor Function Measure Scale (MFM-32) for neuromuscular diseases: A cross-cultural adaptation, reliability, and validity study. Turkish Journal of Medical Sciences, 47(6), 1826-1833. doi: 10.3906/sag-1603-91.

Nöromusküler Hastalıklar için Motor Fonksiyon Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri orijinal kaynakta sağlanmamıştır. MFM-32, 32 performans maddesinden oluşur ve bu maddeler genellikle alt ekstremite, aksiyal ve distal fonksiyonları içeren görevleri (örneğin, yürüme, merdiven çıkma, düğme ilikleme) kapsar. Maddelerin tam listesi ve uygulama kılavuzu, ölçeğin resmi kullanım dokümanlarında yer almaktadır.