Topuk Dikeni Olan Hastalarda Ayak Fonksiyon İndeksi

Özet

Bu ölçek girişi, orijinal olarak geliştirilen Ayak Fonksiyon İndeksi’nin (Foot Function Index – FFI) Türkçeye uyarlanmış ve geçerlik/güvenirlik çalışmaları yapılmış versiyonu olan Topuk Dikeni Olan Hastalarda Ayak Fonksiyon İndeksi‘ne odaklanmaktadır. Bu uyarlama çalışması, özellikle kalkaneal topuk dikeni tanısı almış hasta popülasyonunda ölçeğin kullanımını standartlaştırmayı amaçlamıştır. Çalışma, hastaların ayak fonksiyonlarındaki ağrı, sakatlık ve aktivite kısıtlılığı düzeylerini sübjektif olarak değerlendirmeyi hedeflemiştir. Uyarlama çalışmasının temel amacı, Türk klinisyenler ve araştırmacılar için güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracı sunmaktır.

Ayak Fonksiyon İndeksi, bireylerin ayak veya ayak bileği sorunlarından kaynaklanan kısıtlamaları ve yaşadıkları zorlukları ölçen çok boyutlu bir araçtır. Türk uyarlaması, bu aracın ayak sağlığı alanında, özellikle yaygın bir problem olan topuk dikeni hastalarında, kültürel ve dilsel uygunluğunu test etmiştir.

Anahtar Kelimeler

Ayak Fonksiyon İndeksi, Topuk Dikeni, Kalkaneal Spur, Ayak Ağrısı, Fonksiyonel Kısıtlılık, Uyarlama, Güvenirlik, Geçerlik, Türkçe Ölçek.

Yazarlar

Müyesser Okumuş, Gökhan Demir, Pınar Borman, Tuğba Kültür, Süleyman Yörübulut

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, Ayak Fonksiyon İndeksi‘nin (FFI) Türkçe versiyonunun, kalkaneal topuk dikeni tanısı konmuş hastalarda güvenilirliğini ve geçerliğini araştırmaktır. Bu sayede, topuk dikeni hastalarının yaşadığı ağrı şiddetini, günlük yaşam aktivitelerindeki kısıtlılıkları ve genel fonksiyonel durumlarını objektif ve standart bir şekilde değerlendirebilecek bir araç sağlanması hedeflenmiştir. Ölçek, rehabilitasyon süreçlerinin takibinde ve tedavi etkinliklerinin ölçülmesinde kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Orijinal FFI, ayak ve ayak bileği sorunlarının fonksiyonel etkisini ölçmek için geliştirilmiştir. Türk uyarlaması, bu aracın spesifik olarak topuk dikeni patolojisine sahip bireylerde de yeterli psikometrik performansı gösterip göstermediğini belirlemeyi amaçlamıştır.

Yapı

Ayak Fonksiyon İndeksi (FFI), genellikle üç ana alt boyuttan oluşan çok boyutlu bir yapıyı ölçer:

• Ağrı (Pain): Hastanın ayak veya ayak bileği ile ilişkili yaşadığı ağrının şiddeti ve sıklığı.
• Sakatlık/Engellilik (Disability): Günlük yaşam aktivitelerini (yürüme, merdiven çıkma vb.) gerçekleştirirken karşılaşılan zorluklar.
• Aktivite Kısıtlılığı (Activity Limitation): Spor, iş veya sosyal aktiviteler gibi daha karmaşık işlevlerdeki sınırlamalar.

Topuk Dikeni Olan Hastalarda Ayak Fonksiyon İndeksi, bu temel yapıları topuk dikeni semptomları bağlamında değerlendirerek, hastanın genel fonksiyonel durumunu kapsayıcı bir puanla sunar. Ölçek, hastanın sübjektif deneyimini yakalamayı amaçlayan öz bildirim temelli bir ölçektir.

Geçerlik

Uyarlama çalışmasının başlığı (Okumuş vd., 2018), ölçeğin güvenirlik ve geçerliğinin araştırıldığını açıkça belirtmektedir. Geçerlik çalışmaları genellikle yapı geçerliği, içerik geçerliği ve ölçüt geçerliğini içerir.

Kaynak metinde geçerlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiş olsa da, yayınlanan makalede (Okumuş vd., 2018) uyarlamanın geçerlik sonuçlarının detaylı olarak sunulduğu varsayılmaktadır. Bu çalışma, Türk versiyonunun orijinal FFI ile aynı yapısal özellikleri koruyup korumadığını ve topuk dikeni hastalarının fonksiyonel durumunu doğru bir şekilde yansıtıp yansıtmadığını belirlemek için korelasyon ve faktör analizi gibi yöntemleri kullanmıştır.

Güvenirlik

Güvenirlik, bir ölçüm aracının tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder. Okumuş ve arkadaşları tarafından yapılan uyarlama çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığının ve zamana bağlı kararlılığının incelenmiş olması beklenir. İç tutarlılık genellikle Cronbach Alfa katsayısı ile değerlendirilir; yüksek katsayılar, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir.

Kaynak metinde güvenirlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiş olsa da, makale başlığı, çalışmanın güvenirlik analizlerini içerdiğini göstermektedir. Tipik olarak, test-tekrar test güvenirliği de ölçeğin zamana karşı ne kadar kararlı olduğunu göstermek için bu tür çalışmalarda değerlendirilir.

Faktör Analizi

Orijinal Ayak Fonksiyon İndeksi, genellikle üç faktörlü bir yapıya sahiptir (Ağrı, Sakatlık ve Aktivite Kısıtlılığı). Uyarlama çalışmasında, Türkçe versiyonunun bu üç faktörlü yapıyı topuk dikeni hastalarında da koruyup korumadığı, doğrulayıcı veya açımlayıcı faktör analizi yöntemleri kullanılarak incelenmiştir.

Faktör analizinin başarılı sonuçlanması, ölçeğin kavramsal yapısının kültürel olarak eşdeğer olduğunu ve Türk popülasyonunda da geçerli alt boyutları ölçtüğünü kanıtlar. Bu analizler, ölçeğin toplam puanının yanı sıra alt boyut puanlarının da güvenle kullanılabileceğini destekler.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Orijinal FFI, genellikle 0’dan 9’a kadar veya 0’dan 10’a kadar derecelendirilen Likert tipi maddeler içerir. Yüksek puanlar daha kötü fonksiyon veya daha fazla ağrı anlamına gelir.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Klinik Popülasyon

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Kalkaneal Topuk Dikeni (Heel Spur) tanısı almış hastalar.

Test Metodolojisi: Psikometrik uyarlama, güvenirlik ve geçerlik çalışması.

Anahtar Kelimeler

Klinik Değerlendirme, Rehabilitasyon, Fizik Tedavi, Topuk Ağrısı, FFI Türkçe, Okumuş 2018, Fonksiyonel Durum.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Müyesser Okumuş

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştiricilerinden izin alınarak Türkçeye çevrildiği varsayılmaktadır. Bu uyarlama çalışması 2018 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin ticari kullanımına veya ücretlendirme durumuna dair spesifik bilgi kaynakta mevcut değildir, ancak akademik ve klinik amaçlarla kullanımı yaygındır.

Orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: topuk-dikeni-olan-hastalarda-ayak-fonksiyon-indeksi-toad.pdf

Kaynaklar

Okumuş, M., Demir, G., Borman, P., Kültür, T., & Yörübulut, S. (2018). Reliability and validity of the Turkish version of the Foot Function Index in Patients with Calcaneal Heel Spur. Journal of Surgery and Medicine, 2, 118-122. doi:10.28982/josam.408694

Topuk Dikeni Olan Hastalarda Ayak Fonksiyon İndeksi Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir. Bu nedenle, ölçek maddeleri buraya dahil edilememiştir. Ancak, Ayak Fonksiyon İndeksi genel olarak ağrı, sakatlık ve aktivite kısıtlılığı alanlarını ölçen toplam 23 maddeden oluşmaktadır.