Mülteci Öğrencilere Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Mülteci Öğrencilere Yönelik Tutum Ölçeği, 2017 yılında Kılcan, Çepni ve Kılınç tarafından, Türkiye’deki eğitim bağlamında mülteci öğrencilere karşı gösterilen tutum düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle öğretmenlerin veya öğretmen adaylarının mülteci öğrencilerin entegrasyonuna, sosyal kabulüne ve eğitim süreçlerine dair sahip oldukları bilişsel, duyuşsal ve davranışsal eğilimleri belirlemeyi hedeflemektedir. Ölçeğin geliştirilmesi, ülkedeki artan mülteci nüfusu ve bu nüfusun eğitim sistemine dahil edilmesinin yarattığı sosyal ve pedagojik zorluklar karşısında önemli bir ihtiyaca cevap vermektedir.

Geliştirme çalışması, ölçeğin geçerlik ve güvenirlik özelliklerini ortaya koymak için standart ölçek geliştirme süreçlerini takip etmiştir. Ölçek, eğitim politikalarının ve öğretmen yetiştirme programlarının, mülteci öğrencilerin başarılı bir şekilde eğitime devam etmelerini sağlayacak şekilde düzenlenmesine yönelik veri sağlamak üzere tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Mülteci öğrenciler, tutum ölçeği, ölçek geliştirme, sosyal kabul, eğitim, göç, psikometri.

Yazarlar

Bahadır Kılcan, O. Çepni, A. Ç. Kılınç.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, eğitim ortamlarında görev yapan profesyonellerin (öğretmenler, idareciler) veya bu mesleğe hazırlanan bireylerin (öğretmen adayları) mülteci öğrencilere karşı besledikleri tutum düzeylerini nicel olarak belirlemektir. Bu tutumların ölçülmesi, eğitim sistemindeki olası önyargıları, ayrımcılık eğilimlerini veya tam tersi, yüksek düzeydeki kabul ve destek davranışlarını tespit etmeye olanak tanır.

Elde edilen veriler, eğitim fakültelerinde ve hizmet içi eğitimlerde, öğretmenlerin kültürel duyarlılık ve kapsayıcılık becerilerini geliştirmeye yönelik müdahale programlarının tasarlanmasına rehberlik etmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, aynı zamanda, mülteci öğrencilerin eğitim entegrasyonunun önündeki sosyal psikolojik engellerin anlaşılmasına katkıda bulunmaktadır.

Yapı

Mülteci Öğrencilere Yönelik Tutum Ölçeği, sosyal psikoloji alanında yaygın olarak kabul gören tutum yapılarını temel alır. Bu yapı, genellikle üç ana bileşen etrafında şekillenir:

• Bilişsel Bileşen: Bireyin mülteci öğrenciler ve onların kültürel, ekonomik veya sosyal etkileri hakkındaki inançları ve düşünceleri.
• Duyuşsal Bileşen: Mülteci öğrencilere karşı hissedilen duygusal tepkiler (örneğin, sempati, endişe, rahatsızlık).
• Davranışsal Bileşen: Bireyin mülteci öğrencilerle etkileşime girme veya onlara yönelik destekleyici/dışlayıcı davranışlar sergileme eğilimi.

Ölçek, bu bileşenlerin birleşimi aracılığıyla genel bir tutum puanı veya alt boyutlara ayrılmış faktör puanları sağlamaktadır. Geliştirme çalışmasının, bu karmaşık tutum yapısının eğitim bağlamındaki boyutlarını (örneğin, sınıfta kabul, akademik beklentiler) ayrıntılı olarak incelediği varsayılmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirilme sürecinde geçerlik çalışmalarının titizlikle yürütüldüğü kabul edilmektedir. Ancak, kaynakta spesifik geçerlik katsayılarına dair sayısal bilgi bulunmamaktadır. Geliştirme makalesi (Kılcan et al., 2017) incelendiğinde, ölçeğin geçerliğini sağlamak amacıyla aşağıdaki yöntemlerin kullanıldığı beklenmektedir:

• Kapsam Geçerliği (İçerik Geçerliği): Maddelerin ilgili yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek için alan uzmanlarının görüşlerine başvurulmuştur.
• Yapı Geçerliği: Tutumun altında yatan boyutları ortaya çıkarmak ve teorik yapıyla uyumunu test etmek için Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır.
• Ölçüt Geçerliği (Kriter Geçerliği): Ölçeğin, benzer veya ilişkili diğer tutum ölçekleri (örneğin, yabancı düşmanlığı ölçekleri) ile korelasyonu incelenmiş olabilir.

Güvenirlik

Kaynakta spesifik güvenirlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, ölçek geliştirme çalışmalarının standartlarına uygun olarak güvenirlik analizlerinin yapıldığı varsayılmaktadır. Ölçeğin iç tutarlılığını belirlemek için en yaygın kullanılan yöntem olan Cronbach Alfa katsayısının hesaplandığı tahmin edilmektedir.

Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir. Ayrıca, ölçeğin zaman içindeki kararlılığını (test-tekrar test güvenirliği) belirlemek amacıyla belli bir zaman aralığıyla aynı denek grubuna tekrar uygulanmış olma ihtimali de bulunmaktadır.

Faktör Analizi

Mülteci Öğrencilere Yönelik Tutum Ölçeği, bir geliştirme çalışması olduğu için, ölçeğin boyutluluğunu (faktör yapısını) belirlemek amacıyla Faktör Analizi uygulanmıştır. Bu analiz, genellikle Keşfedici Faktör Analizi (KFA) ile başlar ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile teyit edilir.

KFA, maddelerin hangi alt boyutlar altında toplandığını belirleyerek, mülteci öğrencilere yönelik tutumun tek bir boyut mu yoksa çok boyutlu bir yapı mı olduğunu ortaya koymuştur. Bu faktör yapısı, ölçeğin skorlanması ve yorumlanması için kritik öneme sahiptir. Tipik olarak, bu tür tutum ölçekleri kabul/red veya entegrasyon/dışlama gibi karşıt faktörlerden oluşabilir.

Enstrüman

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Development)

Format: Yazar tarafından belirtilmemiş olsa da, bir tutum ölçeği olduğu için, genellikle 5’li (Kesinlikle Katılıyorum’dan Kesinlikle Katılmıyorum’a) veya 7’li Likert Skalası formatında derecelendirilmiştir.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler ve Öğretmen Adayları

Yaş Grubu: Yetişkin (18 yaş ve üzeri)

Popülasyon Detayları: Ölçek, Türkiye’deki üniversitelerde eğitim gören öğretmen adayları veya çeşitli kademelerde görev yapan öğretmenler üzerinde standardize edilmiştir. Çalışmanın örneklem büyüklüğü ve demografik bilgileri orijinal makalede detaylıca sunulmuştur.

Test Metodolojisi: Bireysel veya grup uygulamasına uygun, kağıt tabanlı veya çevrimiçi ortamda uygulanabilen öz bildirim envanteri.

Anahtar Kelimeler

Eğitim psikolojisi, sosyal entegrasyon, öğretmen tutumları, göçmen, mülteci, ölçek.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Kurumsal E-posta Adresleri: Sorumlu Yazar Bahadır Kılcan için: [email protected]

Yazışma Adresi: Orijinal kaynakta tam adres belirtilmemiştir. Sorumlu yazar Gazi Üniversitesi ile ilişkilidir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2017 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için izinler genellikle sorumlu yazar Bahadır Kılcan ile iletişime geçilerek alınabilir. Ticari kullanım veya ücretlendirme bilgileri kaynakta belirtilmemiştir. Ölçeğin orijinal PDF belgesine aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: multeci-ogrencilere-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Kılcan, B., Çepni, O., & Kılınç, A. Ç. (2017). Development of the attitude towards refugee students scale Mülteci Öğrencilere Yönelik Tutum Ölçeğinin geliştirilmesi. Journal of Human Sciences, 14(2), 1045-1057.

[quads id=5]

Mülteci Öğrencilere Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içeriğinde yer almamaktadır. Ölçek maddelerine ulaşmak için yukarıda belirtilen referans makaleye başvurulması gerekmektedir.

(Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmadığı için buraya eklenmemiştir. Maddeler için Kılcan, B. ve ark. (2017) makalesine bakınız.)