Motivasyon Düzenleme Ölçeği

Özet

Motivasyon Düzenleme Ölçeği (MDÖ), üniversite öğrencilerinin akademik bağlamdaki motivasyon düzenleme düzeylerini belirlemek amacıyla Sarıçam ve Erdemir (2019) tarafından Türkçe’ye uyarlanmış, 12 maddelik, iki faktörlü bir ölçektir. Ölçek, öğrencilerin öğrenme süreçlerinde karşılaştıkları zorluklar karşısında motivasyonlarını sürdürme ve yönetme becerisi ile irade gücü gibi temel bileşenleri değerlendirmektedir. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürüne ve örneklemine uygun olarak yüksek düzeyde geçerlik ve güvenirlik kanıtlarını sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Motivasyon Düzenleme Ölçeği, Motivasyon, Öz Düzenleme, İrade Gücü, Üniversite Öğrencileri, Ölçek Uyarlama, Psikometri.

Yazarlar

Hakan Sarıçam, N. Erdemir.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören üniversite öğrencilerinin akademik başarıya yönelik motivasyon düzenleme yeterliliklerini ve stratejilerini tespit etmektir. Bu tespit, öğrencilerin öğrenme süreçlerindeki zorluklarla başa çıkma ve akademik hedeflerine ulaşma kapasitelerini anlamak için kritik öneme sahiptir.

Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türk örnekleminde korunup korunmadığını inceleyerek, araştırmacılara ve eğitim danışmanlarına geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı sunmayı hedeflemiştir. Bu araç, öğrencilerin akademik performansını artırmaya yönelik müdahale programlarının geliştirilmesinde temel teşkil edebilir.

Yapı

Motivasyon Düzenleme Ölçeği, öğrencilerin akademik görevler sırasında motivasyonlarını sürdürme ve yönetme yeteneklerini ölçen iki temel boyuttan oluşmaktadır: Motivasyonun Regülasyonu ve İrade Gücü. Bu yapı, bireyin zorlayıcı durumlarda dahi kendini yönlendirme ve eyleme geçirme becerisini yansıtmaktadır.

Motivasyonun Regülasyonu alt boyutu (1-8. maddeler), bireyin çalışma zorlaştığında bile devam etmesini sağlayacak yollar bulma kapasitesini kapsar (örneğin, stratejik planlama). İrade Gücü alt boyutu (9-12. maddeler) ise sıkıcı veya zorlayıcı görevlerde dahi sebat etme ve kendini zorlama yeteneğini ifade eder. Bu iki boyut birlikte, bireyin öğrenme sürecindeki özerklik ve dayanıklılığını ölçmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, hem yapısal geçerlik (Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri) hem de uyum geçerliği kanıtlarını sunmuştur. Yapı geçerliği için Türkiye’nin farklı illerinden toplanan 312 katılımcı verisi kullanılarak maddelerin faktörleşebilirlik özelliği incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda, ölçeğin iki faktörlü yapısının Türk örnekleminde de korunduğu görülmüştür.

Uyum Geçerliği (Ölçüt Geçerliği) kapsamında, MDÖ-K ile teorik olarak ilişkili olması beklenen Motivasyonel Kararlılık Ölçeği arasında yüksek düzeyde pozitif bir korelasyon (r=.71) saptanmıştır. Bu yüksek ilişki, MDÖ-K’nın ölçmeyi amaçladığı yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü ve ilgili diğer yapılarla tutarlı olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, yüksek iç tutarlılık düzeylerini ortaya koymuştur. Ölçeğin bütünü için Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı α=.92 olarak hesaplanmıştır. Alt boyutlar bazında incelendiğinde, Motivasyon Regülasyonu alt boyutu için α=.93 ve İrade Gücü alt boyutu için α=.93 değerleri elde edilmiştir. Bu katsayılar, ölçeğin iç tutarlılığının mükemmel düzeyde olduğunu göstermektedir.

Madde analizi sonuçları, hem tek boyutlu hem de iki boyutlu modellerde maddelerin ölçeğin genel yapısına yüksek düzeyde katkı sağladığını göstermektedir. İki boyutlu model için düzeltilmiş madde-toplam ilgileşim katsayıları, Motivasyon Regülasyonu alt boyutu için .64 ile .83 arasında, İrade Gücü alt boyutu için ise .80 ile .88 arasında sıralanmıştır. Bu bulgular, maddelerin ölçülen yapıyı güçlü bir şekilde temsil ettiğini teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliği çalışması, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile başlamıştır. Örneklem uygunluğunu gösteren KMO katsayısı .92 bulunmuş, Bartlett Sphericity testi değeri ise χ2 = 2885.51 (p< .001, sd =66) olarak hesaplanmıştır. Bu sonuçlar, verilerin faktör analizine son derece uygun olduğunu göstermiştir.

Temel bileşenler analizi sonucunda, toplam varyansın %72.02’sini açıklayan, özdeğeri 1.00’in üzerinde olan 12 maddelik, iki bileşenli bir yapıya ulaşılmıştır. Bu bileşenler şunlardır: Motivasyonun Regülasyonu (toplam varyansın %54.25’i) ve İrade Gücü (toplam varyansın %17.77’si). Maddelerin faktör yük değerleri alt boyutlar için sırasıyla .71 ile .81 ve .55 ile .67 arasında sıralanmıştır.

Yapının Türk örnekleminde doğrulanıp doğrulanmadığını saptamak için uygulanan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), iki boyutlu modelin mükemmel uyum sağladığını ortaya koymuştur. Modelin uyum indeksleri: χ2= 26.55, sd= 14, RMSEA= .047, NFI= .96, NNFI= .96, IFI= .98, RFI= .98, CFI= .96, GFI= .96, AGFI= .96, SRMR= .041 olarak bulunmuştur. Özellikle RMSEA değerinin .05’in altında olması modelin kabul edilebilirliğini güçlü bir şekilde desteklemektedir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: 12 maddeden oluşan, iki faktörlü, kendini değerlendirme ölçeği.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Yükseköğretim öğrencileri (Üniversite öğrencileri)

Age Group: Genç yetişkinlik (Tipik üniversite öğrencisi popülasyonu)

Population Details: Türkiye’nin farklı illerinden 312 katılımcı.

Test Methodology: 5’li Likert Ölçeği kullanılarak derecelendirilmiştir (1= Hiç bana göre değil – 5= Tam bana göre).

Anahtar Kelimeler

Motivasyon, Regülasyon, Cronbach Alfa, Faktör Analizi, Psikometri, Yükseköğretim, Akademik Başarı, Öz-yönelim.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Mevcut Değil

Affiliation Email addresses: Mevcut Değil

Correspondence Address: Hakan Sarıçam ([email protected])

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Uyarlama çalışması 2019 yılında yayımlanmıştır.

İletişim: Sorumlu yazar Hakan Sarıçam ile [email protected] adresi üzerinden iletişime geçilebilir.

PDF Kaynağı: Ölçeğin orijinal PDF belgesi motivasyon-duzenleme-olcegi-toad.pdf adresinden indirilebilir.

Kaynaklar

Sarıçam, H. ve Erdemir, N. (2019). Üniversite öğrencilerinin motivasyon düzenleme düzeylerinin belirlenmesi: Bir ölçek uyarlama çalışması. H. Ekşi, M. Yüksel ve A. N. Canel (Eds), IX. Uluslararası Yükseköğretimde Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Araştırmaları Kongresi Bildiri Tam Metin Kitabı (s. 233-241) içinde. İstanbul, Türkiye. Doi: 10.13140/RG.2.2.30409.90722.

Orijinal kongre bildirisine şu adresten ulaşılabilir: counselinginhe.org.

[quads id=5]

Motivasyon Düzenleme Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

4.Çalışmanın zor olduğu zamanlarda bile kendimi devam ettireceğim bir yol bulabilirim (Motivasyonun regülasyonu:1-8. maddeler)

11. Bir okuma parçası gerçekten sıkıcı olduğu zaman bile okumaya devam etmek için kendimi zorlarım. (İrade gücü: 9-12.maddeler)