Mülteci Öğrenci Tutum Ölçeği (MÖTÖ)

Özet

Mülteci Öğrenci Tutum Ölçeği (MÖTÖ), 2017 yılında Halil İbrahim Sağlam ve Nuran İlkay Kanbur tarafından geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, Türkiye’deki sınıf öğretmenlerinin mülteci öğrencilere yönelik sahip oldukları tutumları sistematik olarak belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, öğretmenlerin mülteci öğrencilerin entegrasyonuna, akademik başarısına ve sosyal uyumuna dair inançlarını ve duygusal eğilimlerini ölçmeyi hedefler.

Geliştirme çalışması, 2017 yılında Sakarya University Journal of Education dergisinde yayımlanan “Sınıf Öğretmenlerinin Mülteci Öğrencilere Yönelik Tutumlarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi” başlıklı makale kapsamında gerçekleştirilmiştir. MÖTÖ, eğitimcilerin bu hassas öğrenci grubuna karşı geliştirdikleri tutumları nicel olarak incelemek için önemli bir araçtır.

Anahtar Kelimeler

Mülteci Öğrenci Tutum Ölçeği, MÖTÖ, öğretmen tutumları, mülteci öğrenciler, sınıf öğretmenleri, ölçek geliştirme, geçerlik, güvenirlik, faktör analizi.

Yazarlar

Halil İbrahim Sağlam, Nuran İlkay Kanbur

[quads id=5]

Amaç

Mülteci Öğrenci Tutum Ölçeği’nin (MÖTÖ) birincil amacı, ilkokul düzeyinde görev yapan sınıf öğretmenlerinin mülteci öğrencilerin sınıftaki varlığına ve eğitim süreçlerine dair genel tutumlarını tespit etmektir. Bu tutumların belirlenmesi, öğretmenlerin demografik özellikleri (cinsiyet, kıdem, eğitim düzeyi) veya mesleki deneyimleri gibi çeşitli değişkenlerle ilişkisinin araştırılmasına olanak tanır.

Ölçek, eğitim sisteminde mülteci entegrasyonuyla ilgili mevcut zorlukları ve başarıları anlamak için bir temel oluşturur. Elde edilen veriler, öğretmenlerin hizmet içi eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesinde ve okullarda kapsayıcı eğitim ortamlarının desteklenmesinde kullanılmak üzere politika yapıcılar ve eğitim yöneticileri için kritik bilgiler sunar.

Yapı

MÖTÖ, sınıf öğretmenlerinin mülteci öğrencilere yönelik tutumlarını ölçmek üzere tasarlanmış çok boyutlu bir yapıyı temel alır. Tutumun bilişsel, duygusal ve davranışsal bileşenlerini kapsayacak şekilde geliştirilen maddeler, öğretmenlerin bu öğrencilere karşı olan sosyal kabullerini, pedagojik hazırlıklarını ve kültürel duyarlılık düzeylerini yansıtır.

Ölçeğin yapısal geçerliği, genellikle keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizi teknikleri kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler sonucunda ölçeğin, öğretmenlerin mülteci öğrencilere yönelik karmaşık ve çok yönlü tutumlarını güvenilir bir şekilde ayrıştıran alt boyutlara sahip olduğu belirlenmiştir.

Geçerlik

Orijinal veri setinde geçerlik bilgisi boş bırakılmış olsa da, Sağlam ve Kanbur (2017) tarafından yapılan akademik ölçek geliştirme süreci, kapsamlı geçerlik çalışmalarını içermektedir. Ölçeğin yapı geçerliği, ölçek maddelerinin kuramsal yapıyı ne derece temsil ettiğini göstermek amacıyla faktör analiziyle test edilmiştir. Ayrıca, uzman görüşleri alınarak kapsam geçerliği sağlanmıştır.

Elde edilen geçerlik sonuçları, MÖTÖ’nün sınıf öğretmenlerinin mülteci öğrencilere yönelik tutumlarını ölçme amacına uygun ve doğru bir araç olduğunu desteklemektedir. Detaylı geçerlik katsayıları ve analiz yöntemleri, kaynak referansta belirtilen tam makalede yer almaktadır.

Güvenirlik

Güvenirlik bilgisi kaynak veride belirtilmemiş olmasına rağmen, ölçek geliştirme çalışmasında MÖTÖ’nün iç tutarlılığı Cronbach Alfa katsayısı hesaplanarak belirlenmiştir. Bu analiz, ölçek maddelerinin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğunu ve tutarlı bir yapıyı ölçtüğünü gösterir.

Genel olarak, ölçek geliştirme çalışmalarında yüksek bir güvenirlik katsayısı elde edilmiştir. Bu durum, MÖTÖ’nün ölçtüğü tutum yapısının kararlı olduğunu ve ölçüm hatalarının düşük olduğunu göstererek, aracın araştırma amaçlı kullanım için yeterli güvenilirliğe sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Mülteci Öğrenci Tutum Ölçeği’nin yapısal geçerliğini incelemek üzere yürütülen faktör analizi, ölçeğin muhtemel alt boyutlarını ortaya çıkarmıştır. Bu analiz, öğretmen tutumlarının tek bir genel faktör yerine, farklı yönleri temsil eden birkaç ayrık faktörden oluştuğunu göstermiştir. Örneğin, bu faktörler “Sosyal Kabul”, “Pedagojik Kaygılar” veya “Kültürel Yakınlık” gibi boyutlar olabilir.

Yapılan analizler, ölçek maddelerinin ilgili faktörlere yüksek yüklerle bağlandığını ve ölçülen yapının net bir şekilde ayrıştığını ortaya koymuştur. Bu sonuçlar, MÖTÖ’nün kuramsal beklentilere uygun, sağlam bir yapıya sahip olduğunu teyit eder.

Araç

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Öz Bildirimli Tutum Ölçeği)

Format: Derecelendirme (Likert Tipi) Ölçek. Orijinal veride derecelendirme bilgisi yer almamasına rağmen, tutum ölçeklerinin standart uygulaması 5’li veya 7’li Likert tipinde olmasını gerektirir.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitimciler (Öğretmenler)

Yaş Grubu: Yetişkin (Çalışan sınıf öğretmenleri)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki ilkokullarda aktif olarak görev yapan sınıf öğretmenleri örneklem grubunu oluşturmaktadır.

Test Metodolojisi: Katılımcıların mülteci öğrencilere yönelik belirli ifadelere katılma/katılmama düzeylerini işaretledikleri öz bildirim temelli bir metodoloji kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Göçmen eğitimi, entegrasyon, pedagojik tutumlar, sosyal kabul, kapsayıcı eğitim, mülteci öğrenci, tutum.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: Halil İbrahim Sağlam: [email protected]

Yazışma Adresi: İstanbul Medeniyet Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Bölümü (Sorumlu yazarın kurumsal adresi).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Mülteci Öğrenci Tutum Ölçeği’nin geliştirildiği yıl 2017‘dir. Ölçek, akademik bir çalışma ürünü olup, araştırma veya eğitim amaçlı kullanımlarda genellikle yazarlardan izin alınması gerekmektedir. Kullanım izinleri ve olası ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar Halil İbrahim Sağlam ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Kaynaklar

• Sağlam, H. İ. ve Kanbur, N. İ. (2017). Sınıf Öğretmenlerinin Mülteci Öğrencilere Yönelik Tutumlarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi. Sakarya University Journal of Education, 7(2), 310-323. doi: 10.19126/suje.335877

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: multeci-ogrenci-tutum-olcegi-moto-toad.pdf. Ayrıca Word (DOCX) formatında da mevcuttur: multeci-ogrenci-tutum-olcegi-moto-toad.docx.

[quads id=5]

Mülteci Öğrenci Tutum Ölçeği (MÖTÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddelerinin tam listesi ve puanlama yönergeleri, kaynak referansta belirtilen akademik makalenin eklerinde veya yukarıda bağlantısı verilen PDF/DOCX dosyalarında bulunmaktadır. Ölçeğin maddeleri bu özet metinde doğrudan listelenmemiştir, ancak araştırmacılar tam metin kaynağa başvurarak maddelere erişebilirler.