Mobil Uygulama Kullanma İsteklilik Ölçeği

Öz

Mobil Uygulama Kullanma İsteklilik Ölçeği, bireylerin belirli bir mobil uygulamayı gelecekte kullanmaya devam etme niyetini ve arzusunu ölçmek amacıyla uyarlanmış tek faktörlü bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle kullanıcı davranışları ve teknoloji kabulü çalışmalarında, kullanıcıların bir uygulamayı terk etme eğilimi yerine, sürdürme eğilimini değerlendirmek için tasarlanmıştır. Ölçek, 6 maddeden oluşmakta olup, 7’li Likert ölçeği formatında derecelendirilmektedir. Ölçek, Çetin Güler tarafından 2019 yılında yayımlanan bir makalede sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Mobil uygulama, kullanma istekliliği, kullanım niyeti, uyarlama ölçeği, teknoloji kabulü, kullanıcı davranışı, Likert ölçeği.

Yazarlar

Çetin Güler

Amaç

Ölçeğin temel amacı, kullanıcıların belirli bir mobil uygulamayı ilk kullanımdan sonra veya belirli bir deneme süresinin ardından kullanmaya ne derece istekli olduklarını ve bu kullanımı gelecekte sürdürme niyetlerini belirlemektir. Bu ölçüm, mobil teknolojilerin benimsenmesi (adoption) çalışmalarından ziyade, sürdürülmesi (continuance) aşamasını inceleyen araştırmalar için kritik bir değişkendir.

Bu uyarlama, Çetin Güler’in 2019 yılındaki araştırmasında, mobil uygulama kullanılabilirliği ve kullanımını etkileyen faktörleri inceleyen kapsamlı bir yapısal eşitlik modelinin bir bileşeni olarak kullanılmıştır. Ölçek, kullanıcıların algıladıkları fayda ve memnuniyetin, uzun vadeli kullanım niyetine nasıl dönüştüğünü analiz etmeye olanak tanır.

Yapı

Mobil Uygulama Kullanma İsteklilik Ölçeği, literatürde genellikle “Sürdürülmüş Kullanım Niyeti” (Sustained Use Intention) olarak adlandırılan psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, Teknoloji Kabul Modeli (Technology Acceptance Model – TAM) ve Planlanmış Davranış Teorisi (Theory of Planned Behavior) gibi teorik çerçevelerde merkezi bir rol oynar ve bir bireyin bir teknolojiyi sürekli kullanma yönündeki öznel olasılığını yansıtır.

Ölçek maddeleri, bireyin gönüllü olarak uygulamayı kullanmaya devam etme kararlılığını, uygulamayı bırakmama isteğini ve gelecekteki kullanım planlarını sorgulayarak bu istekliliği somutlaştırmaktadır. Yüksek puanlar, kullanıcı bağlılığının ve uygulamanın yaşam döngüsünün devam etme ihtimalinin yüksek olduğunu gösterir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, sorumlu yazar Çetin Güler tarafından 2019 tarihli makalede detaylı olarak raporlanmıştır. Uyarlama sürecinde, ölçeğin kavramsal yapısının Türkçe kültür ve dil bağlamında korunup korunmadığı incelenmiştir. Yapısal geçerlik, özellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (Confirmatory Factor Analysis – CFA) ve Yapısal Eşitlik Modellemesi (Structural Equation Modeling – SEM) yöntemleri kullanılarak test edilmiştir.

Makalede, ölçeğin teorik olarak beklenen diğer yapılarla (örneğin, algılanan kullanılabilirlik veya memnuniyet) olan ilişkileri üzerinden yakınsak ve ayırt edici geçerliği destekleyen kanıtlar sunulmuştur. Bu ayrıntılar, ölçeğin mobil uygulama kullanım istekliliğini geçerli bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri de kaynak makalede ayrıntılı olarak sunulmuştur. Güvenirlik, ölçeğin iç tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmeyi amaçlar. Bu tür ölçeklerde en yaygın kullanılan güvenirlik ölçütü, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach’s Alpha değeridir.

Makalede raporlanan alfa katsayısı değeri (kaynakta belirtilmediği için genel bir ifade kullanılmaktadır), ölçek maddelerinin aynı temel yapıyı ölçmede ne kadar tutarlı olduğunu gösterir. Ölçeğin güvenilirliğine dair kesin sayısal veriler ve diğer güvenirlik test sonuçları (örneğin, birleşik güvenilirlik), ilgili bilimsel makaleden edinilebilir.

Faktör Analizi

Mobil Uygulama Kullanma İsteklilik Ölçeği, orijinal yapısına uygun olarak tek boyutlu (unidimensional) bir ölçek olarak uyarlanmıştır. Yapılan faktör analizi, ölçeğin 6 maddesinin tamamının yüksek yüklerle tek bir faktör altında toplandığını doğrulamıştır. Bu tek faktör, mobil uygulamaya yönelik sürdürülen kullanım niyetini temsil etmektedir.

Tek faktörlü yapısı, ölçeğin pratik kullanımını kolaylaştırmakta ve araştırmacıların karmaşık alt boyut hesaplamalarına gerek kalmadan, doğrudan toplam puan üzerinden katılımcıların kullanım istekliliği düzeylerini yorumlamasına olanak sağlamaktadır.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: 6 maddeden oluşan, kendi kendine raporlama ölçeği.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Mobil uygulama kullanan genel popülasyon veya belirli bir mobil hizmetin kullanıcıları.

Yaş Grubu: Yetişkinler (Çalışmanın yapıldığı örneklem baz alınmıştır).

Popülasyon Detayları: Ölçek, Çetin Güler’in çalışmasında teknoloji kullanıcıları üzerinde test edilmiştir. Detaylı örneklem bilgisi için makaleye başvurulmalıdır.

Test Metodolojisi: 7’li Likert ölçeği kullanılarak değerlendirme yapılmaktadır. Cevap seçenekleri 1 (Kesinlikle Katılmıyorum) ile 7 (Tamamen Katılıyorum) arasında değişmektedir. Ölçekte ters kodlanan madde (Madde 5) bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

SEM, CFA, uygulama performansı, kullanım niyeti, sürdürülmüş kullanım, Çetin Güler, uyarlama.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Çetin Güler

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Makalede açıkça belirtilmemiştir.

Bağlılık E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Makalede belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik ve ticari olmayan araştırmalarda kullanılabilir. Kullanım öncesinde sorumlu yazar Çetin Güler ile e-posta yoluyla iletişime geçilerek izin alınması önerilir.

Test Yılı: 2019 (Uyarlama çalışmasının yayınlandığı yıl).

Ücret: Ticari olmayan akademik kullanımlar için genellikle ücretsizdir, ancak yazardan teyit alınması gerekmektedir.

Kaynaklar

• Güler, Ç. (2019). A structural equation model to examine mobile application usability and use. International Journal of Informatics Technologies, 12(3), 169-181. doi: 10.17671/gazibtd.454749.

Orijinal makaleye Dergipark üzerinden erişim linki: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal Word belgesi (DOCX) şu adresten indirilebilir: mobil-uygulama-kullanma-isteklilik-olcegi-toad.docx

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şu adresten indirilebilir: mobil-uygulama-kullanma-isteklilik-olcegi-toad.pdf

Mobil Uygulama Kullanma İsteklilik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

1. Mobil uygulamayı kullanmaya devam etmeyi düşünüyorum.
2. Mobil uygulamayı kullanmayı bırakmak yerine kullanmaya devam etmeyi istiyorum.
3. Mobil uygulamayı kullanmaya devam edeceğimi tahmin ediyorum.
4. Mobil uygulamayı kullanmaya devam etmeyi planlıyorum.
5. Gelecekte mobil uygulamayı kullanmaya devam etmeyi düşünmüyorum.
6. Gelecekte mobil uygulamayı kullanmaya devam etme ihtimalim yüksektir.

Derecelendirme: 7’li Likert (1= Kesinlikle Katılmıyorum – 7= Tamamen Katılıyorum).

Not: Madde 5, olumsuz ifade içerdiği için puanlama sırasında ters çevrilmelidir.