Mobil Öğrenmeyi Benimseme Ölçeği

Özet

Mobil Öğrenmeyi Benimseme Ölçeği (MOBO), kullanıcıların mobil öğrenme teknolojilerini benimseme düzeylerini ve bu benimsemeyi etkileyen faktörleri ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, özellikle Everett Rogers tarafından ortaya konan Yeniliklerin Yayılması Teorisi (YYT) çerçevesinde yapılandırılmıştır. YYT, bir yeniliğin (bu bağlamda mobil öğrenmenin) zaman içinde, belirli bir sosyal sistem içindeki bireyler arasında nasıl yayıldığını açıklar. Bu ölçek, eğitim teknolojileri alanında mobil cihazların pedagojik entegrasyonuna yönelik kullanıcı tutumlarını ve algılarını derinlemesine incelemek için kritik bir araç sunmaktadır.

Ölçek, 2014 yılında Çelik, Şahin ve Aydın tarafından yapılan güvenirlik ve geçerlik çalışmasıyla literatüre kazandırılmıştır. Çalışmanın temel amacı, mobil öğrenme sistemlerinin başarısını belirleyen algısal değişkenleri tespit etmek ve bu değişkenlerin kullanıcı kabulünü ne ölçüde etkilediğini belirlemektir. Bu bağlamda, ölçek hem akademisyenler hem de eğitim teknolojisi geliştiricileri için önemli bir tanı aracı görevi görmektedir.

Anahtar Kelimeler

Mobil Öğrenme, Benimseme, Yeniliklerin Yayılması Teorisi, Ölçek Geliştirme, Eğitim Teknolojileri, Kullanıcı Kabulü, Psikometri.

Yazarlar

İsmail Çelik, İbrahim Şahin, Mehmet Aydın.

Amaç

Mobil Öğrenmeyi Benimseme Ölçeği, bireylerin mobil öğrenme (m-öğrenme) teknolojilerine yönelik algılarını ve bu teknolojileri kullanma niyetlerini ölçmek üzere tasarlanmıştır. Ölçeğin birincil amacı, mobil öğrenme sistemlerinin yaygınlaşma sürecinde kullanıcıların karşılaştığı engelleri ve motivasyon kaynaklarını belirlemektir. Bu ölçüm, eğitim kurumlarının ve içerik sağlayıcıların mobil öğrenme stratejilerini kullanıcı ihtiyaçlarına göre optimize etmelerine yardımcı olmayı hedefler.

Geliştirme süreci, mobil teknolojilerin eğitim ortamlarına entegrasyon hızının artmasıyla ortaya çıkan ihtiyaçtan doğmuştur. Ölçek, özellikle Rogers’ın YYT modelindeki temel kabul faktörlerini (Göreceli Avantaj, Uyumluluk, Karmaşıklık vb.) mobil öğrenme bağlamına adapte ederek, teknoloji benimseme sürecinin psikolojik ve algısal boyutlarını nicel olarak analiz etmeyi amaçlamaktadır.

Yapı (Konstrukt)

MOBO, teorik olarak Yeniliklerin Yayılması Teorisi (YYT) üzerine kurulmuştur. Ölçek, mobil öğrenme teknolojilerinin benimsenmesiyle ilgili çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. YYT’ye göre, bir yeniliğin benimsenme hızı, beş temel niteliğe ilişkin bireysel algılara bağlıdır. Ölçeğin bu algıları temsil eden faktörleri içermesi beklenmektedir:

• Göreceli Avantaj: Mobil öğrenmenin mevcut yöntemlere kıyasla daha iyi olduğu algısı.
• Uyumluluk (Compatibility): Mobil öğrenmenin mevcut değerler, deneyimler ve ihtiyaçlarla ne kadar tutarlı olduğu algısı.
• Karmaşıklık (Complexity): Mobil öğrenmenin kullanımının ve anlaşılmasının ne kadar zor olduğu algısı.
• Denenebilirlik (Trialability): Mobil öğrenmenin benimsenmeden önce denenebilme imkânı.
• Gözlemlenebilirlik (Observability): Mobil öğrenmenin sonuçlarının başkaları tarafından ne kadar kolay görülebildiği algısı.

Bu faktörler, kullanıcıların mobil öğrenme araçlarına karşı geliştirdikleri tutumları ve nihai davranışsal niyetlerini belirleyen temel psikolojik yapıları oluşturmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışması (Çelik, Şahin & Aydın, 2014), ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne kadar doğru ölçtüğünü gösteren kapsamlı bir geçerlik çalışmasını içermektedir. Makalenin başlığı, hem güvenirlik hem de geçerlik çalışmalarının yapıldığını açıkça belirtse de, kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiştir. Tipik olarak, bu tür geliştirme çalışmalarında aşağıdaki geçerlik türleri incelenir:

• Yapı Geçerliği: Ölçeğin teorik olarak beklenen faktör yapısını doğrulayıp doğrulamadığını kontrol etmek için Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır.
• Kapsam Geçerliği: Ölçek maddelerinin mobil öğrenmeyi benimseme yapısının tüm boyutlarını temsil edip etmediği uzman görüşleri alınarak değerlendirilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin tutarlılık ve kararlılık düzeyini belirlemek amacıyla güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Kaynakta spesifik güvenirlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, geliştirme makalesi bu analizleri içerir. Ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek için genellikle Cronbach Alfa katsayısı kullanılır. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

2014 tarihli makalede, ölçeğin alt boyutlarının ve genel ölçeğin iç tutarlılık katsayılarının kabul edilebilir düzeyde yüksek olduğu varsayılmaktadır. Bu, ölçeğin farklı uygulamalarda benzer sonuçlar verme yeteneğine sahip olduğunu gösterir ve araştırma amaçlı kullanım için sağlam bir temel sağlar.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini tespit etmek amacıyla faktör analizi tekniklerinden yararlanılmıştır. Geliştirme sürecinde öncelikle Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak ölçeğin temel boyutları belirlenmiş ve maddelerin hangi faktörlere yüklendiği incelenmiştir. Bu analiz, YYT’den türetilen beklenen faktör yapısını ortaya çıkarmayı amaçlamıştır.

AFA sonrasında, ölçeğin teorik yapısının farklı bir örneklem üzerinde doğrulanması amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA, ölçeğin çok boyutlu yapısının uyum indeksleri (RMSEA, CFI, GFI vb.) açısından kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermelidir. Bu iki aşamalı analiz, ölçeğin psikometrik açıdan sağlam bir yapıya sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Development)

Format: Derecelendirme (Likert Tipi) (Kesin derecelendirme bilgisi kaynakta yer almamaktadır, ancak genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi ölçek kullanılmıştır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri ve/veya mobil öğrenme teknolojilerini kullanan yetişkinler.

Yaş Grubu: Yetişkinler (Özellikle üniversite çağı ve üzeri).

Popülasyon Detayları: Orijinal çalışma, genellikle üniversite düzeyindeki katılımcılar üzerinde gerçekleştirilmiştir, zira mobil öğrenme sistemleri yükseköğretim kurumlarında yaygın olarak kullanılmaktadır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim raporlama ölçeği. Katılımcılar, mobil öğrenme cihazlarının kullanımıyla ilgili algılarını ve tutumlarını belirtilen derecelendirme formatında işaretlerler.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Teknolojileri, Mobil Cihazlar, Kullanıcı Algısı, Teknoloji Kabul Modeli, Öğrenme Analitiği, Ölçme Aracı.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: ORCID bilgisi kaynakta mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Sorumlu yazarın iletişim e-posta adresi mevcuttur: [email protected]

Yazışma Adresi: Yazışma adresi kaynakta belirtilmemiştir. Sorumlu yazar İsmail Çelik’in e-posta adresi iletişim için kullanılabilir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2014

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle yayınlanan makaleye atıf yapmak şartıyla serbesttir. Kullanım izni ve ücret bilgileri için sorumlu yazar İsmail Çelik ile iletişime geçilmesi önerilir. Ölçeğin yayınlandığı makaleye aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: ijemst.net.

Orijinal PDF makalesine ait bağlantı aşağıda sunulmuştur:

The original PDF can be downloaded here: mobil-ogrenmeyi-benimseme-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Çelik, İ., Şahin, İ., & Aydın, M. (2014). Reliability and validity study of the Mobile Learning Adoption Scale developed based on the Diffusion of Innovations Theory. International Journal of Education in Mathematics, Science and Technology, 2(4), 300-316.

Mobil Öğrenmeyi Benimseme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için ilgili akademik makaleye (Çelik, Şahin & Aydın, 2014) başvurulması gerekmektedir.