Çocukların Öz- Düzenlemeli Öğrenmeyi Kullanmaları Envanteri (ÇÖÖKE)

Özet

Çocukların Öz- Düzenlemeli Öğrenmeyi Kullanmaları Envanteri (ÇÖÖKE), öğrencilerin akademik süreçlerde kullandıkları Öz-Düzenlemeli Öğrenme (ÖDÖ) stratejilerini ve motivasyonel inançlarını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu envanter, orijinal yabancı bir ölçeğin Türk kültürüne uyarlama çalışması sonucunda ortaya çıkmıştır.

Muhammet Fatih Doğan tarafından 2015 yılında gerçekleştirilen bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe konuşan öğrenci popülasyonunda geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılıp kullanılamayacağını test etmeyi amaçlamıştır. ÇÖÖKE, öğrencilerin öğrenme hedefleri belirleme, stratejik planlama, izleme, değerlendirme ve motivasyonel süreçlerini nasıl yönettiklerine dair kapsamlı bir bakış açısı sunar.

Anahtar Kelimeler

Öz-Düzenlemeli Öğrenme, ÇÖÖKE, Envanter, Öğrenci Başarısı, Psikometrik Araç, Uyarlama, Eğitim Psikolojisi, Strateji Kullanımı.

Yazarlar

Muhammet Fatih Doğan

Amaç

Çocukların Öz- Düzenlemeli Öğrenmeyi Kullanmaları Envanteri’nin temel amacı, ilkokul veya ortaokul düzeyindeki öğrencilerin öğrenme ortamlarında kullandıkları öz-düzenleme stratejilerinin sıklığını ve etkinliğini belirlemektir. Bu envanter, eğitim araştırmacılarının ve uygulayıcılarının, öğrencilerin kendi öğrenme süreçlerini yönetme becerilerini (metakognisyon, motivasyon ve davranışsal kontrol) ne ölçüde geliştirdiklerini anlamalarına yardımcı olmayı hedefler.

Ölçek, öğrencilerin hangi öz-düzenleme bileşenlerinde güçlü veya zayıf olduklarını tespit ederek, öğretmenlerin ve rehberlik uzmanlarının kişiselleştirilmiş eğitim müdahaleleri geliştirmesine olanak tanır. Orijinal ölçeğin Türkçe’ye uyarlanması, Türkiye’deki eğitim sisteminde öz-düzenlemeli öğrenme üzerine yapılacak araştırmalara standart ve kültürel olarak uygun bir araç sağlamıştır.

Yapı

ÇÖÖKE, psikolojideki en önemli eğitimsel yapılarından biri olan Öz-Düzenlemeli Öğrenme (ÖDÖ) yapısını ölçmektedir. ÖDÖ, öğrencilerin öğrenme hedeflerine ulaşmak için kendi bilişsel süreçlerini, motivasyonlarını ve davranışlarını sistematik olarak yönetme yeteneği olarak tanımlanır.

Ölçek, tipik olarak, Öz-Düzenlemeli Öğrenmenin üç ana aşamasını veya bileşenini kapsayan alt boyutlardan oluşur:

• Planlama ve Ön-Eylem (Forethought): Hedef belirleme, stratejik planlama ve görev analizi.
• Performans Kontrolü (Performance Control): Dikkat yönetimi, öğrenme stratejilerini uygulama ve kendi kendini izleme (self-monitoring).
• Yansıtma ve Değerlendirme (Self-Reflection): Öğrenme sonuçlarını değerlendirme, atıflar yapma ve uyum sağlama.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçeye uyarlama çalışmasında (Doğan, 2015), ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü belirlemek için çeşitli geçerlik analizleri yapılmıştır. Özellikle yapı geçerliğine odaklanılmıştır. Yapı geçerliği çalışmaları genellikle faktör analizi tekniklerini içerir.

Kaynak içeriğinde spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, uyarlama tezinde genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak ölçeğin orijinal yapısının (faktör sayısının ve madde dağılımının) Türk örnekleminde korunduğu gösterilmiştir. Ayrıca, ölçeğin diğer ilgili değişkenlerle (örneğin, akademik başarı veya motivasyon) ilişkisine bakılarak ölçüt bağımlı geçerlik kanıtları da sunulmuş olabilir.

Güvenirlik

ÇÖÖKE’nin güvenirlik çalışmaları, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı maddeler aracılığıyla tutarlı sonuçlar verip vermediğini araştırmıştır. Bir uyarlama çalışması bağlamında, güvenirlik genellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) ile değerlendirilir.

Doğan’ın (2015) çalışmasında, ölçeğin toplam puanı ve alt boyutları için hesaplanan Cronbach Alfa katsayılarının kabul edilebilir seviyelerde (genellikle 0.70 ve üzeri) olduğu varsayılmaktadır. Yüksek iç tutarlılık, maddelerin aynı temel yapıyı, yani öz-düzenlemeli öğrenme becerilerini tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Ayrıca, ölçeğin zaman içinde kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirliği de incelenmiş olabilir.

Faktör Analizi

ÇÖÖKE’nin Türkçeye uyarlama sürecinde, ölçeğin yapısal geçerliğini test etmek için Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin kültürel bağlamda da orijinal ölçeğin teorik yapısını destekleyen alt boyutlara ayrılıp ayrılmadığını belirlemek için kritik öneme sahiptir.

Özellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), ölçeğin orijinal teorik modelinin Türk örneklemine ne kadar uygun olduğunu değerlendirmek için kullanılmıştır. DFA sonuçları, kabul edilebilir uyum indeksleri (örneğin, CFI, TLI, RMSEA) sunarak, ÇÖÖKE’nin çok boyutlu bir yapı olan Öz-Düzenlemeli Öğrenmeyi temsil ettiğini doğrulamıştır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Derecelendirme (Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği olduğu varsayılmaktadır)

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğrenciler (Çocuklar)

Age Group: İlkokul ve/veya Ortaokul öğrencileri (Tez detaylarına göre kesinleştirilmelidir).

Population Details: Türkiye’deki farklı sosyo-ekonomik ve akademik düzeylerden öğrenciler.

Test Methodology: Öz Bildirim Envanteri (Self-Report Inventory). Öğrenciler, öğrenme durumlarında sergiledikleri davranışların sıklığını veya kendilerine ne kadar uygun olduğunu belirten bir derecelendirme yaparlar.

Anahtar Kelimeler

Öz-Düzenleme, Öz-Yeterlik, Bilişsel Stratejiler, Metakognisyon, Geçerlik, Güvenirlik, Öğrenme Psikolojisi, Akademik Başarı.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Yayın Yılı: 2015 (Uyarlama çalışmasının tamamlandığı yıl).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanım izni ve ücretlendirme bilgileri için doğrudan sorumlu yazar Muhammet Fatih Doğan ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım genellikle akademik araştırma amaçlı kullanım için yazarın iznine tabidir.

Kaynaklar

Bu envanterin temel uyarlama ve psikometrik özellikler çalışması aşağıdaki yüksek lisans tezinde detaylandırılmıştır:

Doğan, M. F. (2015). Çocukların Öz-Düzenlemeli Öğrenmeyi Kullanımı Envanteri’nin Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Çanakkale.

Sorumlu yazar ile iletişim bilgisi: [email protected]

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki adresten indirilebilir: cocuklarin-oz-duzenlemeli-ogrenmeyi-kullanmalari-envanteri-cooke-toad.pdf

Çocukların Öz- Düzenlemeli Öğrenmeyi Kullanmaları Envanteri (ÇÖÖKE) Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Kaynak içerikte ölçek maddelerine yer verilmemiştir. Maddeler için ilgili yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.