Miyokard İnfarktüs Boyutsal Değerlendirme Ölçeği

Özet

Miyokard İnfarktüs Boyutsal Değerlendirme Ölçeği (TR-MIDAS), Miyokard İnfarktüsü (MI) geçirmiş bireylerin yaşam kalitesi üzerindeki fiziksel, psikolojik ve sosyal etkileri multidimensiyonel olarak değerlendirmek amacıyla Türkçe’ye uyarlanmış ve geçerlik/güvenirlik çalışması yapılmış bir psikometrik araçtır. Ölçek, hastaların MI sonrası deneyimlerini kapsamlı bir şekilde inceleyerek, hemşirelik ve kardiyovasküler hemşirelik alanlarında bireyselleştirilmiş bakım planlarının oluşturulmasına yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

TR-MIDAS’ın uyarlama çalışması, Hilal Uysal ve Şerife Özcan tarafından 2011 yılında gerçekleştirilmiş olup, orijinal ölçeğin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu ortaya koymuştur. Bu ölçek, MI sonrası hastaların yaşadığı zorlukları tanımlama ve müdahale gerektiren alanları belirleme konusunda klinisyenlere önemli veriler sunar.

Anahtar Kelimeler

Miyokard İnfarktüs Boyutsal Değerlendirme Ölçeği, TR-MIDAS, Miyokard İnfarktüsü, Yaşam Kalitesi, Psikometrik Değerlendirme, Kardiyak Rehabilitasyon, Kardiyovasküler Hemşirelik

Yazarlar

Hilal Uysal, Şerife Özcan

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, Miyokard İnfarktüsü (MI) geçirmiş hastaların yaşam kalitesini ve MI’ın yol açtığı çok boyutlu etkileri ölçmektir. Ölçek, MI sonrası hastaların fiziksel kısıtlılıklar, duygusal tepkiler (anksiyete, depresyon) ve sosyal işlevsellikteki değişiklikler gibi farklı boyutlardaki zorluklarını saptamak için tasarlanmıştır.

Ölçeğin geliştirilmesi ve Türkçe’ye uyarlanması, özellikle Türkiye’deki klinik ortamlarda MI hastalarının ihtiyaçlarını standart ve güvenilir bir araçla değerlendirme ihtiyacından doğmuştur. Böylece, sağlık profesyonelleri hastaların iyileşme süreçlerini daha objektif takip edebilir ve uygun rehabilitasyon programlarını planlayabilirler.

Yapı (Konstrukt)

Miyokard İnfarktüs Boyutsal Değerlendirme Ölçeği, MI sonrası hastaların deneyimlerini çok boyutlu olarak ele alır. Ölçeğin ölçtüğü temel yapı (konstrukt), hastalığın bireyin yaşamının çeşitli alanları üzerindeki algılanan etkisidir. Bu yapı genellikle aşağıdaki ana boyutları içerir:

• Fiziksel İşlevsellik: MI sonrası fiziksel aktivite kısıtlılıkları ve semptomların yönetimi.
• Psikolojik Durum: MI’a bağlı gelişen duygusal tepkiler, stres, anksiyete ve depresyon seviyeleri.
• Sosyal İşlevsellik: Aile, iş ve sosyal çevre ile ilişkilerde yaşanan değişiklikler ve kısıtlılıklar.

Ölçek, bu boyutları bir araya getirerek hastanın genel iyilik halini ve adaptasyon düzeyini bütüncül bir şekilde değerlendirmeyi sağlar. Bu çok boyutlu yaklaşım, tek başına fiziksel iyileşmeye odaklanan geleneksel ölçüm araçlarının eksikliklerini gidermeyi hedefler.

Geçerlik

TR-MIDAS’ın geçerlik çalışmaları, ölçeğin Türk kültürüne uyumunu ve ölçmek istediği yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir. Yapılan uyarlama çalışmasında (Uysal & Ozcan, 2011), ölçeğin yapısal geçerliği için faktör analizi teknikleri kullanılmıştır.

Geçerlik değerlendirmesi, ölçeğin orijinal yapısına benzer boyutları koruduğunu teyit etmiş ve maddelerin ilgili faktörlere yüksek yükler verdiğini ortaya koymuştur. Bu bulgular, TR-MIDAS’ın MI hastalarının çok boyutlu ihtiyaçlarını Türkiye bağlamında geçerli bir şekilde değerlendirebildiğini desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizi, iç tutarlılık yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Uysal ve Özcan (2011) tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin genel ve alt boyutlar bazında yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu rapor edilmiştir. Yüksek Cronbach’s Alpha değerleri, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü göstermektedir.

Elde edilen güvenirlik katsayıları, TR-MIDAS’ın klinik uygulamalarda ve araştırmalarda stabil ve tutarlı sonuçlar üretebilecek nitelikte olduğunu kanıtlamıştır. Bu durum, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı klinisyenler tarafından uygulandığında benzer sonuçlar verme yeteneğini pekiştirmektedir.

Faktör Analizi

Miyokard İnfarktüs Boyutsal Değerlendirme Ölçeği’nin Türkçe versiyonunun yapısal geçerliğini belirlemek amacıyla doğrulayıcı ve/veya keşfedici faktör analizleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin orijinal yapısında var olan boyutların (fiziksel, psikolojik, sosyal) Türk örnekleminde de korunduğunu doğrulamıştır.

Faktör analizi sonuçları, MI deneyiminin farklı boyutlarının birbirinden ayrılabilir ancak birbiriyle ilişkili yapılar olduğunu göstermiştir. Bu ayrım, hemşirelik müdahalelerinin her bir boyuta özgü olarak hedeflenmesine olanak tanır ve ölçeğin teorik yapısını güçlendirir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Uyarlama ve Geçerlik/Güvenirlik Çalışması)

Format: Bildirime dayalı psikometrik öz bildirim ölçeği

Mevcut Diller: Türkçe (TR-MIDAS), Orijinal dil (İngilizce ya da ilgili orijinal dil)

Popülasyon Grubu: Kardiyak hastalar

Yaş Grubu: Yetişkinler (Özellikle Miyokard İnfarktüsü geçirmiş hastalar)

Popülasyon Detayları: Akut Miyokard İnfarktüsü tanısı almış ve iyileşme sürecindeki bireyler.

Test Metodolojisi: Hastaların MI sonrası deneyimlerini belirli bir derecelendirme sistemi üzerinden değerlendirmesini içerir (Orijinal kaynakta derecelendirme bilgisi boş bırakılmış olsa da, tipik olarak Likert tipi bir derecelendirme kullanılır).

Anahtar Kelimeler

Boyutsal Değerlendirme, MI Sonrası Yaşam, Rehabilitasyon, Güvenirlik, Geçerlik, Ölçek Uyarlaması, Hemşirelik Araştırmaları

Yazarlar ve İletişim Bilgileri

Sorumlu Yazar: Hilal Uysal

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

İletişim Adresi (Sorumlu Yazar): [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Testin Geliştirme/Uyarlama Yılı: 2011

İzinler ve Ücret: Kullanım izinleri için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ücret bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

PDF Kaynağı: Ölçeğin uyarlama çalışmasına ait orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: turkish-version-of-myocardial-infarction-dimensional-assessment-scale-tr-midas-toad.pdf

Referanslar

• Uysal, H., & Ozcan, Ş. (2011). A Turkish version of myocardial infarction dimensional assessment scale (TR-MIDAS): reliability–validity assesment. European Journal of Cardiovascular Nursing, 10(2), 115-123. DOI: 10.1016/j.ejcnurse.2010.05.007

Miyokard İnfarktüs Boyutsal Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri orijinal kaynakta sağlanmamıştır. Bu bölüm, maddeler sağlandığında eklenmek üzere bırakılmıştır.