Migrende 24 Saatlik Yaşam Kalitesi Ölçeği

Özet

Migrende 24 Saatlik Yaşam Kalitesi Ölçeği (M24YQÖ), migren hastalarının deneyimlediği semptomların ve kısıtlılıkların günlük yaşam kalitesi üzerindeki etkisini 24 saatlik kısa bir zaman dilimi içinde değerlendirmek amacıyla Türkçe’ye uyarlama çalışması yapılmış psikometrik bir araçtır. Ölçek, 15 maddeden ve beş alt boyuttan oluşmaktadır. Türkiye’deki geçerlik ve güvenirlik çalışmaları İltuş ve Karadakovan (2008) tarafından gerçekleştirilmiş olup, ölçeğin güçlü yapısal geçerliğe ve yüksek iç tutarlılığa sahip olduğu kanıtlanmıştır. Bu ölçek, klinik araştırmalarda ve tedavi etkinliğinin kısa süreli takibinde migrenin toplam yükünü ölçmek için önemli bir araç olarak kabul edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Migren, Yaşam Kalitesi, Psikometrik Ölçek, Geçerlik, Güvenilirlik, Faktör Analizi, M24YQÖ.

Yazarlar

Fatma İltuş, Ayla Karadakovan.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, migren atağının akut etkileri altında hastaların fiziksel, sosyal ve duygusal işlevselliklerinde meydana gelen bozulmaları spesifik olarak 24 saatlik bir zaman dilimi üzerinden saptamaktır. M24YQÖ, migrenin yaşam kalitesi üzerindeki anlık yükünü ölçerek, tedavi yöntemlerinin hızlı ve kısa vadeli etkinliğini değerlendirmeye olanak tanır.

Ölçek, migren hastalarının yaşadığı semptomların yoğunluğu ile birlikte, bu semptomların günlük aktiviteleri, iş performansını ve kişilerarası ilişkileri ne ölçüde engellediğini tespit etmek üzere geliştirilmiştir. Bu sayede, hastalığın bütüncül etkileri hakkında nicel veriler elde edilir.

Yapı (Konstrükt)

Ölçek, migren hastalığının çok boyutlu etkileri sonucunda ortaya çıkan öznel düşüşünü ölçmektedir. Bu yapı, sadece ağrı şiddeti gibi tek bir fizyolojik göstergeye odaklanmak yerine, hastalığın bireyin genel işlevselliği üzerindeki karmaşık ve geniş kapsamlı etkilerini ele alır. Yapı, beş temel alt boyut aracılığıyla temsil edilmektedir: Migren Semptomları, Duygular-Endişeler, Çalışma Fonksiyonelliği, Sosyal Fonksiyonellik ve Enerji-Canlılık.

Geçerlik

Ölçeğin Türkiye örnekleminde yapılan geçerlik çalışmasında, yapı geçerliği faktör analizi ile incelenmiştir. Elde edilen istatistiksel sonuçlar, ölçeğin teorik olarak öngörülen beş faktörlü yapıyı desteklediğini göstermiştir. Bu bulgular, ölçeğin gerçekten de migrenin yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini ölçtüğünü kanıtlamaktadır. Faktör analizi sonuçları, verilerin faktörleştirmeye uygun olduğunu gösteren yüksek KMO ve anlamlı Barlett testi değerleri ile desteklenmiştir.

Güvenilirlik

M24YQÖ’nün güvenilirliği, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alpha değeri hesaplanarak test edilmiştir. Ölçeğin tümü için elde edilen Cronbach Alpha değeri 0.90 olarak bulunmuştur. Bu değer, psikometrik standartlara göre mükemmel düzeyde bir iç tutarlılığa işaret etmektedir ve ölçek maddelerinin aynı yapıyı yüksek düzeyde tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Yapılan detaylı madde analizi sonucunda, ölçeğin genel güvenilirliğini olumsuz etkileyecek veya yapısından çıkarılması gereken hiçbir madde tespit edilmemiştir. Bu durum, orijinal 15 maddenin tamamının Türkçe uyarlamasında geçerli ve güvenilir kaldığını teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğe uygulanan açımlayıcı faktör analizi sonucunda, ölçeğin toplam varyansının %71.65’ini açıklayan beş faktörlü bir yapı elde edilmiştir. Bu oran, ölçeğin yapısal açıklama gücünün oldukça yüksek olduğunu göstermektedir.

Örneklem yeterliliğini değerlendirmek için kullanılan istatistikler de güçlü sonuçlar vermiştir. Kaiser-Meyer Olkin (KMO) katsayısı 0.86 olarak saptanmıştır. Barlett Küresellik Testi sonucu ise X²=561.043 ve p=0.00 olarak bulunmuştur; bu sonuçlar, veri setinin faktör analizi için uygun olduğunu ve değişkenler arasında anlamlı korelasyonlar bulunduğunu kanıtlamaktadır.

Elde edilen beş alt boyut ve madde sayıları şunlardır:

• Migren Semptomları
• Duygular-Endişeler
• Çalışma Fonksiyonelliği
• Sosyal Fonksiyonellik
• Enerji- Canlılık

Ölçek Bilgileri

Test Çeşidi: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: 15 madde ve 5 alt boyuttan oluşur. Cevaplar 7’li derecelendirme (Likert Tipi) üzerinden toplanır.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlanmış Versiyon).

Hedef Popülasyon Grubu: Migren tanısı almış hastalar.

Yaş Grubu: Yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Ölçek, migren semptomlarının günlük yaşam üzerindeki etkisini ölçmek üzere klinik popülasyonlarda kullanılmaktadır.

Test Metodolojisi: Bireyin kendi bildirimine dayalı (Self-report) ölçek.

Anahtar Kelimeler

Migren Ağrısı, Yaşam Kalitesi Ölçümü, Fonksiyonel Kısıtlama, Duygusal Etki, 7’li Likert, İç Tutarlılık, KMO.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Sorumlu yazarın iletişim e-posta adresi: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkiye’deki geçerlik ve güvenirlik çalışması 2008 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Fatma İltuş ile iletişime geçilmesi tavsiye edilmektedir. Orijinal makale Türkiye Klinikleri dergisinde yayınlanmıştır ve bağlantısı mevcuttur.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: migrende-24-saatlik-yasam-kalitesi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. İltuş, F. ve Karadakovan, A. (2008). Migrende 24 Saatlik Yaşam Kalitesi Ölçeği’nin Türkiye’deki geçerlik ve güvenirliği. Turkiye Klinikleri J Neur. 3(2), 59-63.

Migrende 24 Saatlik Yaşam Kalitesi Ölçeği Maddeleri

Ölçek toplamda 15 maddeden oluşmakta olup, bu maddeler aşağıdaki beş alt boyuta dağılmıştır:

• Migren semptomları
• Duygular-Endişeler
• Çalışma Fonksiyonelliği
• Sosyal Fonksiyonellik
• Enerji- Canlılık