Minnesota İs tatmini Ölçeği

Özet

Minnesota İş Tatmini Ölçeği (Minnesota Satisfaction Questionnaire – MSQ), bireylerin işlerinden duydukları memnuniyeti ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, özellikle iş tatmininin hem içsel (intrinsic) hem de dışsal (extrinsic) boyutlarını ayrı ayrı değerlendirme yeteneği ile bilinir. Bu giriş, ölçeğin O. Akkamış tarafından 2010 yılında ilköğretim öğretmenleri üzerinde gerçekleştirilen uyarlama çalışmasına odaklanmaktadır. MSQ, orijinal olarak 100 maddelik uzun form (Long Form) ve 20 maddelik kısa form (Short Form) olmak üzere iki ana versiyona sahiptir. Türkçeye uyarlanan versiyonlar genellikle 20 maddelik kısa formu esas alır ve çalışanların iş ortamlarına, ücretlerine, amirleriyle ilişkilerine ve kariyer gelişim olanaklarına yönelik memnuniyet düzeylerini belirlemeyi amaçlar.

Anahtar Kelimeler

Minnesota İş Tatmini Ölçeği, İş Tatmini, İş Doyumu, Uyarlama, Psikometri, Örgütsel Psikoloji, Öğretmen Tatmini.

Yazarlar

Özgün Ölçek Yazarları: David J. Weiss, Rene V. Dawis, George W. England, and Lloyd H. Lofquist (1967).
Türkçe Uyarlaması: Oya Akkamış (2010).

Amaç

Minnesota İş Tatmini Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin çalıştıkları iş ve çalışma ortamı ile ilgili genel ve özel tatmin düzeylerini kapsamlı bir şekilde nicel olarak ölçmektir. Ölçek, çalışanların işlerine yönelik olumlu duygusal tepkilerini, özellikle de işin kendisinden (içsel tatmin) ve işin sonuçlarından (dışsal tatmin) kaynaklanan memnuniyetlerini belirlemeyi hedefler.

Ölçeğin Türkçeye uyarlanması, Türkiye’deki eğitim kurumlarında çalışan öğretmenlerin iş tatmini seviyelerini güvenilir ve geçerli bir şekilde analiz etmek için yapılmıştır. Akkamış’ın çalışması, ilköğretim I. ve II. kademe öğretmenlerinin iş tatmini değişkenlerini incelemek için bu aracı kullanmıştır.

Yapı

MSQ, iş tatmini kavramını iki ana boyutta ele alan çok boyutlu bir yapıyı ölçer:

• İçsel (Intrinsic) Tatmin: Bu boyut, bireyin işin kendisinden, başarı hissinden, sorumluluktan, yaratıcılıktan ve yeteneklerini kullanmaktan aldığı memnuniyeti kapsar. Bu faktörler, işin doğası gereği kişiye sağladığı içsel ödüllerle ilgilidir.
• Dışsal (Extrinsic) Tatmin: Bu boyut, çalışma koşulları, ücret, terfi olanakları, amir ve iş arkadaşlarıyla ilişkiler gibi işin çevresel faktörlerinden kaynaklanan memnuniyeti ölçer. Bu faktörler genellikle organizasyon tarafından sağlanan dışsal ödüllerle ilişkilidir.

Kısa form (20 madde), bu iki ana faktörü ve bir genel tatmin puanını sağlayacak şekilde tasarlanmıştır. Bu yapı, araştırmacıların bir çalışanın genel olarak ne kadar memnun olduğunu ve memnuniyetsizliğin kaynağının içsel mi yoksa dışsal faktörler mi olduğunu anlamalarına olanak tanır.

Geçerlik

Özgün kaynakta geçerlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiş olsa da, Minnesota İş Tatmini Ölçeği, psikoloji literatüründe yüksek yapısal geçerliğe sahip olduğu kabul edilen bir araçtır.

Türkçe uyarlama çalışmasında (Akkamış, 2010), ölçeğin hedef kitle (ilköğretim öğretmenleri) üzerindeki geçerliğini sağlamak için çeşitli istatistiksel analizlerin (örneğin, yapı geçerliği için faktör analizi, ölçüt geçerliği) yapılması beklenir. Uyarlama çalışmalarında genellikle orijinal ölçeğin boyut yapısının korunup korunmadığı incelenir. Detaylı geçerlik sonuçları için Akkamış’ın Yüksek Lisans tezine başvurulmalıdır.

Güvenirlik

Özgün kaynakta güvenirlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiştir. Ancak, MSQ’nun standart kısa formu için genel olarak yüksek düzeyde iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı genellikle 0.85 ile 0.95 arasında) bildirilmektedir.

Akkamış (2010) tarafından gerçekleştirilen uyarlamada, ölçeğin Türk kültürüne ve öğretmen popülasyonuna uygunluğunu test etmek amacıyla iç tutarlılık (Cronbach Alfa) ve muhtemelen test-tekrar test güvenirliği analizleri yapılmıştır. Güvenirlik analizleri, ölçeğin zaman içinde ve farklı madde gruplarında tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini gösterir.

Faktör Analizi

Minnesota İş Tatmini Ölçeği’nin 20 maddelik kısa formu, genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) veya Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak incelenir. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak varsayılan iki faktörlü yapısını (İçsel Tatmin ve Dışsal Tatmin) doğrulamayı amaçlar.

Uyarlama çalışmalarında, faktör yüklerinin kabul edilebilir düzeyde olması ve iki ana faktörün varyansın önemli bir kısmını açıklaması beklenir. Akkamış’ın çalışmasında, öğretmenlerden elde edilen verilerin bu iki faktörlü yapıyı destekleyip desteklemediği incelenmiştir.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: 5’li Likert Ölçeği (Genellikle 1=Çok Memnun Değilim’den 5=Çok Memnunum’a kadar derecelendirilir).

Language Available: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Özgün).

Population Group: Çalışanlar, Öğretmenler.

Age Group: Yetişkin (Çalışma hayatında olan bireyler).

Population Details: O. Akkamış’ın uyarlama çalışması özelinde: İlköğretim I. ve II. kademe öğretmenleri.

Test Methodology: Öz bildirim ölçeği. Katılımcılar, işlerinin çeşitli yönlerinden ne kadar memnun olduklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

MSQ, İçsel Tatmin, Dışsal Tatmin, Yeditepe Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, İş Tatmini Ölçümü, Eğitim Yönetimi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Mevcut Değil

Affiliation Email addresses: Mevcut Değil

Correspondence Address: Mevcut Değil

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Özgün Test Yılı: 1967 (Weiss, Dawis, England, Lofquist).

Türkçe Uyarlama Yılı: 2010 (Akkamış).

İzinler ve Ücret: Özgün MSQ ölçeği (University of Minnesota Vocational Psychology Research tarafından yönetilmektedir) ticari olmayan akademik kullanımlar için genellikle ücretsizdir veya düşük bir ücret karşılığında sağlanır. Uyarlama çalışması için izinlerin Akkamış tarafından alınmış olması gerekmektedir.

Kaynaklar

Ölçeğin orijinal kaynakları ve uyarlama referansı aşağıdadır:

1. Akkamış, O. (2010). İlköğretim I. ve II. kademe öğretmenlerinin iş tatmini üzerine bir değerlendirme (Yüksek Lisans tezi). Yeditepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. (Bu tezin özeti tez.yok.gov.tr adresinde incelenebilir.)
2. Weiss, D. J., Dawis, R. V., England, G. W., & Lofquist, L. H. (1967). Manual for the Minnesota Satisfaction Questionnaire. Minnesota Studies in Vocational Rehabilitation: XXI. Industrial Relations Center, University of Minnesota, Minneapolis.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına buradan ulaşılabilir: minnesota-ds-tatmini-olcegi-toad.pdf

Minnesota İş Tatmini Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, kaynağın içeriğinde doğrudan yer almadığı için buraya eklenememiştir. Ancak, Minnesota İş Tatmini Ölçeği’nin (Kısa Form) tipik maddeleri aşağıdaki gibi iş tatmininin 20 farklı yönüne odaklanır:

• İşimi ne kadar iyi yaptığıma dair geri bildirim alma fırsatı.
• Kendi başıma karar verme fırsatı.
• İşimdeki çeşitlilik.
• İş arkadaşlarımla iyi geçinme fırsatı.
• Amirimin teknik bilgisi.
• Ücretimin adil olup olmadığı.
• Yükselme fırsatları.
• Çalışma koşulları.

Bu maddeler, katılımcıların ilgili iş özelliğinden ne ölçüde memnun olduklarını 5’li Likert ölçeği üzerinde derecelendirmelerini ister.