Çok Boyutlu Öğrenci Yaşam Tatmini Ölçeği (MSLSS)

Özet

Çok Boyutlu Öğrenci Yaşam Tatmini Ölçeği (MSLSS), öğrencilerin yaşamlarından duydukları yaşam tatmini düzeylerini çok boyutlu bir perspektifle ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle ergen ve genç yetişkin popülasyonunun subjektif iyi oluşunu değerlendirmeye odaklanmaktadır. Cansu Şeten tarafından 2012 yılında gerçekleştirilen yüksek lisans tezi kapsamında, ölçeğin Türkçe formunun güvenilirlik genelleştirmesi (meta-analiz) yoluyla psikometrik özellikleri incelenmiştir. Ölçek, toplam 32 madde ve beş alt boyuttan oluşmaktadır.

Ölçek, öğrencilerin yaşamlarındaki kritik alanlar olan Benlik, Okul, Aile, Yaşam Çevresi ve Arkadaş ilişkilerindeki tatmin düzeylerini ayrı ayrı değerlendirerek, genel yaşam tatmini skoruna ulaşılmasını sağlamaktadır. Derecelendirme sistemi, 5’li Likert Ölçeği formatında düzenlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Yaşam tatmini, subjektif iyi oluş, öğrenci, çok boyutlu ölçek, psikometri, güvenilirlik, meta-analiz, ölçek geliştirme, Likert Ölçeği.

Yazarlar

Cansu Şeten

Amaç

Çok Boyutlu Öğrenci Yaşam Tatmini Ölçeği (MSLSS), öğrencilerin farklı yaşam alanlarındaki memnuniyetlerini kapsamlı bir şekilde saptamayı amaçlamaktadır. Ölçeğin temel amacı, bireyin Benlik algısı, Okul ortamı, Aile ilişkileri, Yaşam Çevresi ve Akran/Arkadaş ilişkileri bağlamındaki tatmin düzeyini ölçerek, öğrencilerin genel subjektif iyi oluşlarına dair detaylı bir profil oluşturmaktır.

Ölçek, eğitim ve klinik psikoloji alanlarında, öğrencilerin psikososyal gelişimlerini, risk altındaki grupları belirlemeyi ve bu gruplara yönelik müdahale programlarının etkinliğini değerlendirmeyi hedefleyen araştırmacılar ve uygulayıcılar için önemli bir araç sağlamaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi veya adaptasyonu (Şeten, 2012 çalışmasında güvenilirlik genellemesi üzerine odaklanılmıştır) bu amaçlara hizmet etmektedir.

Yapı

MSLSS’nin ölçtüğü temel psikolojik yapı, Yaşam Tatmini olup, bu yapı öznel iyi oluşun (Subjective Well-Being) kognitif bileşenini temsil eder. Ölçek, bu yapıyı tek bir genel skor yerine, öğrenci yaşamının beş kritik alt boyutu üzerinden ele alarak multidisipliner bir yaklaşım sergiler. Bu çok boyutlu yapı, tatminin bağlamsal doğasını yansıtmaktadır.

Ölçek toplamda 32 madde içerir ve bu maddeler aşağıdaki beş alt boyuta dağılmıştır:

• Benlik (Self)
• Okul (School)
• Aile (Family)
• Yaşam Çevresi (Living Environment)
• Arkadaş (Friends/Peers)

Geçerlik

Şeten’in (2012) çalışması esas olarak güvenilirlik genelleştirmesine odaklanmakla birlikte, ölçeğin yapısal geçerliliği (faktör analizi) ve kriter geçerliliği, ölçeğin orijinal geliştirme çalışmalarında veya sonraki adaptasyon çalışmalarında kanıtlanmıştır. Beş alt boyutlu yapının varlığı, ölçeğin teorik olarak beklenen ayrışmayı sağladığını ve Çok Boyutlu Öğrenci Yaşam Tatmini yapısını başarıyla temsil ettiğini göstermektedir. Ancak sunulan kaynakta bu çalışmaya dair spesifik geçerlik katsayıları yer almamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirlik analizi, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) üzerinden değerlendirilmiştir. İlk aşamada, toplam madde korelasyonları 0.25’ten düşük olan ve standart hata varyansı 0.90’nın üzerinde olan sorunlu maddeler tespit edilmiştir. Bu titiz psikometrik inceleme sonucunda sekiz madde ölçekten çıkarılmıştır.

Maddelerin çıkarılmasının ardından, ölçeğin güvenilirlik katsayıları önemli ölçüde iyileşme göstermiştir. Toplam skor için Cronbach Alfa katsayısı 0.86’dan 0.88’e yükselmiştir. Boyutlar bazında incelendiğinde ise nihai Alfa değerleri 0.77 ile 0.83 arasında bulunmuştur. Bu değer aralığı, hem toplam puanın hem de beş alt boyutun her biri için yüksek ve kabul edilebilir düzeyde iyi bir iç tutarlılığa sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Çok Boyutlu Öğrenci Yaşam Tatmini Ölçeği (MSLSS), adından da anlaşılacağı üzere çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Ölçeğin 32 madde ve 5 alt boyuttan oluşması, geliştirme sürecinde faktör analizi tekniklerinin (muhtemelen Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi) kullanıldığını göstermektedir. Bu analizler, öğrencilerin yaşam tatmininin birbirinden ayrışan, ancak birbiriyle ilişkili beş temel faktörde toplandığını ortaya koymuştur.

Bu faktörel yapı, öğrencilerin yaşam kalitelerini değerlendirirken sadece genel bir memnuniyet skoruna değil, aynı zamanda hangi yaşam alanlarında daha fazla veya daha az tatmin yaşadıklarına dair diagnostik bilgi sunar. Belirlenen beş faktör (alt boyut) şunlardır:

• Benlik
• Okul
• Aile
• Yaşam Çevresi
• Arkadaş

Araç

Test Türü: Geliştirme (Türkçe formun adaptasyon ve güvenilirlik genelleme çalışması kapsamında geliştirilmiştir.)

Format: Öz bildirim (Self-report) ölçeği.

Derecelendirme: 5’li Likert Ölçeği. Derecelendirme, 1 (hiçbir zaman) ile 5 (her zaman) arasında değişmektedir.

Maddeler ve Boyutlar: Toplam 32 madde ve 5 alt boyut.

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Öğrenci popülasyonu (Genellikle ilköğretim, ortaöğretim ve lise öğrencileri).

Yaş Grubu: Genellikle ergenlik dönemi ve genç yetişkinlik öncesi dönem.

Popülasyon Detayları: Şeten’in çalışması kapsamında incelenen popülasyon, Türkiye’deki öğrencilerden oluşmaktadır. Çalışmanın odak noktası, farklı örneklemlerdeki güvenilirlik katsayılarının genelleştirilebilirliğidir.

Test Metodolojisi: Ölçek, öğrencilerin yaşam alanlarına dair ifadeleri okuyup, kendilerini ne kadar temsil ettiğini 5’li Likert formatında işaretlemelerine dayanır. Puanlama, genellikle alt boyut skorlarının ve genel tatmin skorunun hesaplanmasıyla yapılır. Ölçeğin psikometrik incelemesi, Meta-analiz ve güvenilirlik genellemesi yöntemleriyle desteklenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Öğrenci yaşamı, psikolojik iyi oluş, öznel değerlendirme, yaşam tatmini boyutları, Benlik tatmini, Okul tatmini, Aile tatmini, güvenilirlik katsayısı.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Cansu Şeten

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Çalışmanın yapıldığı kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2012 (Yüksek Lisans Tezi yayımlanma yılı).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımına ilişkin spesifik ücret bilgisi mevcut değildir. İzinler için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

cok-boyutlu-ogrenci-yasam-tatmini-olcegi-mslss-toad.pdf

Kaynaklar

• Şeten, C. (2012). Meta-analiz: Çok Boyutlu Öğrenci Yaşam Tatmini Ölçeğinin (MSLSS) güvenilirlik genelleştirmesine ilişkin bir uygulama (Yüksek lisans tezi). Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antalya.

Tezin Ulusal Tez Merkezi bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Çok Boyutlu Öğrenci Yaşam Tatmini Ölçeği (MSLSS) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

32 madde ve 5 alt boyut

• Benlik
• Okul
• Aile
• Yaşam Çevresi
• Arkadaş