İş Tatmini Ölçeği

Özet

Bu ölçek girişi, Başol ve Çömlekçi (2020) tarafından geliştirilen ve Türkçe’ye uyarlama çalışması yapılan İş Tatmini Ölçeği‘ne dair akademik bilgileri sunmaktadır. Ölçek, çalışanların mesleki deneyimlerinden duydukları duygusal ve bilişsel memnuniyet düzeyini ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Beş maddeden oluşan bu kısa form, bireylerin işlerine yönelik genel memnuniyetlerini hızlı ve güvenilir bir şekilde değerlendirmeyi hedefler.

Yapılan geçerlik ve güvenirlik analizleri, ölçeğin Türk kültüründe kullanıma uygun, yüksek düzeyde psikometrik özelliklere sahip olduğunu göstermiştir. Özellikle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) sonuçları, tek faktörlü yapının mükemmel uyum indeksleri ile doğrulandığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

İş Tatmini, Psikometrik Özellikler, Uyarlama, Örgütsel Psikoloji, İş Memnuniyeti, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Oğuz BAŞOL, M. F. Çömlekçi

[quads id=5]

Amaç

İş Tatmini Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin mevcut işlerine yönelik genel memnuniyet düzeylerini, işlerine olan bağlılıklarını ve işten aldıkları hazzı beş maddelik kısa bir form aracılığıyla değerlendirmektir. Bu adaptasyon çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik yapısının Türk bağlamında doğrulanmasını ve alanyazına geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı kazandırılmasını sağlamıştır.

Ölçek, özellikle örgütsel davranış araştırmalarında, insan kaynakları yönetiminde ve endüstriyel psikolojide, çalışan motivasyonu, verimlilik ve işten ayrılma niyeti gibi kritik değişkenlerle olan ilişkileri incelemek üzere kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Yapı

İş Tatmini Ölçeği, psikolojideki temel örgütsel yapı taşlarından biri olan İş Tatmini (Job Satisfaction) kavramını ölçmektedir. Bu yapı, bir bireyin işine veya iş deneyimine yönelik olumlu duygusal tepkileri ve değerlendirmelerini ifade eden bilişsel ve duygusal bir bileşendir.

Ölçek, tek boyutlu bir yapıya sahiptir. Maddeler, çalışanların işlerini ne kadar sevdiği, iş yerinde ne kadar mutlu olduğu ve işten ne kadar keyif aldığı gibi genel memnuniyet göstergelerine odaklanarak, küresel iş tatmini düzeyini yakalamayı amaçlar.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerliği, Başol ve Çömlekçi (2020) tarafından doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiştir. Analiz sonuçları, ölçeğin tek faktörlü yapısının Türk örnekleminde mükemmel bir uyum sergilediğini göstermektedir. Elde edilen başlıca uyum indeksleri ve yorumları şunlardır:

• Ki-kare/serbestlik değeri: 2.00 (Bu değerin 3.0’ın altında olması iyi uyumu gösterir.)
• RMSEA (Yaklaşık Hatanın Karesel Ortalaması Kökü): 0.06 (0.08 altı kabul edilebilir, 0.06 ise iyi uyumu işaret eder.)
• NFI (Normlu Uyum İndeksi): 0.99
• NNFI (Normsuz Uyum İndeksi): 0.99
• CFI (Karşılaştırmalı Uyum İndeksi): 0.99
• GFI (İyilik Uyum İndeksi): 0.98
• AGFI (Düzeltilmiş İyilik Uyum İndeksi): 0.95

Bu yüksek uyum indeksleri (özellikle 0.95 üzerindeki CFI ve NFI değerleri), İş Tatmini Ölçeği’nin teorik yapısının ampirik verilerle güçlü bir şekilde örtüştüğünü ve ölçeğin geçerli bir ölçüm aracı olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik düzeyi, içsel tutarlılık yöntemi olan Cronbach’s Alpha katsayısı ile incelenmiştir. Yapılan analiz sonucunda içsel tutarlılık değeri 0.929 olarak bulunmuştur. Bu değer, ölçeğin maddelerinin birbirleriyle son derece tutarlı olduğunu ve yüksek düzeyde güvenilirliğe sahip olduğunu göstermektedir.

Ek olarak, maddelerin ayırt edicilik gücünü incelemek amacıyla madde-toplam korelasyonları analiz edilmiştir. İlgili sonuçlar incelendiğinde, madde-toplam korelasyonlarının 0.756 ile 0.886 arasında değiştiği görülmüştür. Bu değerler, 0.30 eşik değerinin (De Vaus, 2002) çok üzerinde olup, maddelerin ölçülen genel İş Tatmini yapısına güçlü ve homojen bir katkı sağladığını teyit etmektedir.

Faktör Analizi

İş Tatmini Ölçeği’nin adaptasyon çalışmasında, ölçeğin faktör yapısını doğrulamak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA, ölçeğin teorik olarak varsayılan tek boyutlu yapısının ampirik olarak test edilmesini sağlamıştır. Analiz sonuçları, beş maddenin tamamının tek bir faktöre yüksek faktör yükleriyle (0.756 ile 0.886 arasında değişen madde-toplam korelasyonları) yüklendiğini göstermiştir.

Uyum indeksleri (özellikle RMSEA: 0.06, CFI: 0.99, GFI: 0.98), modelin verilerle mükemmel bir uyum içinde olduğunu göstererek, ölçeğin Türk kültüründe de tek boyutlu ve yapısal olarak sağlam bir ölçüm aracı olduğunu kanıtlamıştır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: 5 maddelik, tek boyutlu Likert tipi ölçek.

Language Available: Türkçe.

Population Group: Çalışan yetişkinler / Örgütsel bağlamda görev yapan bireyler.

Age Group: Belirtilmemiştir (Genellikle çalışma çağındaki yetişkinler).

Population Details: Ölçeğin uyarlama çalışması, Türkiye’deki çalışanlar üzerinde gerçekleştirilmiş olup, geçerlik ve güvenirlik için gerekli istatistiksel koşulları sağlamıştır.

Test Methodology: Kendi kendine raporlama (Self-report) yöntemiyle uygulanan, 5’li Likert tipi derecelendirme (1: Kesinlikle katılmıyorum – 5: Kesinlikle katılıyorum).

Anahtar Kelimeler

Örgütsel Davranış, Memnuniyet, Psikometri, Cronbach Alpha, DFA, Ölçek Uyarlaması.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Oğuz BAŞOL (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Başol ve Çömlekçi tarafından 2020 yılında yayımlanan bir makale ile Türkçeye uyarlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Oğuz BAŞOL ile iletişime geçilmesi önerilir.

İletişim e-posta adresi: [email protected]

Derecelendirme Şeması: Ölçek maddeleri 5’li Likert formatında puanlanmaktadır:

1. Kesinlikle katılmıyorum
2. Katılmıyorum
3. Ne katılıyorum ne katılmıyorum
4. Katılıyorum
5. Kesinlikle katılıyorum

Kaynaklar

Başol, O. ve Çömlekçi, M. F. (2020). İş Tatmini Ölçeğinin uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması, Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 1(2), 17-31. Makalenin tam metnine buradan ulaşılabilir: dergipark.org.tr

De Vaus, D. (2002). Surveys in social research (4th ed.). Routledge.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: is-tatmini-toad.pdf

[quads id=5]

İş Tatmini Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

1. İşimi severek yaparım.
2. Mutluluğu işimdeyken buluyorum.
3. Mevcut işimden memnunum.
4. İşimi keyifli buluyorum.
5. İş yerinde zaman iyi geçiyor.