Minnesota Kalp Yetmezliği ile Yaşam Anketi

Özet

Minnesota Kalp Yetmezliği ile Yaşam Anketi (MKYYA), kalp yetmezliği hastalarının yaşam kaliteleri üzerindeki hastalığa bağlı etkileri değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Bu akademik giriş, Zehra Uzunhasanoğlu tarafından 2013 yılında tamamlanan yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilen MKYYA’nın Türkçe uyarlama, geçerlilik ve güvenilirlik çalışmalarını özetlemektedir. Çalışma, ölçeğin Türkçe popülasyonda kullanımının psikometrik yeterliliğini araştırmış ve orijinal iki faktörlü yapının aksine, tek boyutlu bir yapının daha uygun olduğunu göstermiştir.

MKYYA’nın Türkçe sürümü toplam 21 maddeden oluşmakta olup, yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu belirlenmiştir. Bu uyarlama çalışması, Türkiye’deki klinik ve araştırma ortamlarında kalp yetmezliği hastalarının yaşam kalitesini ölçmek için güvenilir ve geçerli bir araç sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Minnesota Kalp Yetmezliği ile Yaşam Anketi, MKYYA, Kalp Yetmezliği, Yaşam Kalitesi, Uyarlama, Güvenilirlik, Geçerlilik, Psikometri.

Yazarlar

Zehra Uzunhasanoğlu

Amaç

Minnesota Kalp Yetmezliği ile Yaşam Anketinin (MKYYA) temel amacı, kalp yetmezliği (KY) tanısı almış bireylerin, hastalıklarının günlük yaşam aktiviteleri ve duygusal refahları üzerindeki etkilerini ölçmektir. Ölçek, hastalığın fiziksel ve duygusal kısıtlamalarını nicel olarak belirleyerek, klinik müdahalelerin ve tedavi yöntemlerinin hastanın yaşam kalitesini ne ölçüde iyileştirdiğini takip etmek için tasarlanmıştır.

Bu uyarlama çalışmasının spesifik amacı ise, orijinali İngilizce olan bu ölçeğin Türkçe konuşan popülasyon için kültürel ve dilsel adaptasyonunu sağlamak ve psikometrik özelliklerini (geçerlilik ve güvenilirlik) titizlikle analiz etmektir.

Yapı

MKYYA, kalp yetmezliğinin bireyin yaşam kalitesini etkileyen boyutlarını ölçmeyi amaçlayan bir yapıdır. Ölçeğin orijinal geliştirilme sürecinde iki ana boyut önerilmiştir: Fiziksel Alt Boyut ve Emosyonel (Duygusal) Alt Boyut. Bu alt boyutlar, hastanın nefes darlığı, yorgunluk gibi fiziksel kısıtlamalarını ve endişe, depresyon gibi duygusal zorluklarını kapsamaktadır.

Ancak, Zehra Uzunhasanoğlu tarafından yürütülen Türkçe uyarlama çalışmasında, uygulanan faktör analizleri sonucunda orijinal iki boyutlu yapı doğrulanamamıştır. Aksine, Türkçe sürümünün tek boyutlu bir yapı sergilediği ve dolayısıyla tek bir genel yaşam kalitesi puanı olarak değerlendirilebileceği sonucuna varılmıştır. Ölçek, toplam 21 maddeden oluşmaktadır.

Geçerlilik

Geçerlilik analizleri, ölçeğin amaçladığı yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü belirlemek amacıyla yapısal geçerlilik ve ölçüt geçerliliği başlıkları altında incelenmiştir.

Yapısal geçerliliğin incelenmesinde kullanılan yöntemlerden biri olan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), ölçeğin orijinal iki boyutlu yapısını (fiziksel ve emosyonel) Türkçe örneklemde doğrulayamamıştır. DFA sonuçlarına göre, alt boyutluluğu gösteren Uyumlu Karşılaştırmalı İndeks (CFI) değeri 0,86 olarak bulunmuştur. Bu değer, kabul edilebilir sınırların altında kaldığı için yapısal geçerlilik analizi uygulanamamıştır.

Yapısal geçerliliğin ortaya konmasında kullanılan diğer bir yaklaşım olan birleşim-ayrışım geçerliliğini (convergent-discriminant validity) belirlemek üzere, yaşam kalitesini ölçen diğer standart araçlar olan WHOQOL-Bref ve SF-36 ölçekleri kullanılmıştır. Bu karşılaştırmalı analizler, MKYYA’nın ölçtüğü yapının ilgili diğer yapılarla teorik olarak beklendiği gibi ilişkili olduğunu göstermeyi amaçlamıştır.

Güvenilirlik

Güvenilirlik analizleri, ölçeğin zaman içinde tutarlı ve kararlı sonuçlar verme yeteneğini değerlendirmek için yapılmıştır. Çalışmada kullanılan temel güvenilirlik yöntemleri şunlardır:

• İç Tutarlılık Analizi: Ölçeğin tüm maddelerinin aynı yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü belirlemek için Cronbach alfa katsayısı kullanılmıştır. MKYYA’nın genel iç tutarlılık alfa değeri 0,98 gibi oldukça yüksek bir seviyede bulunmuştur. Bu sonuç, Türkçe versiyonun maddeleri arasında mükemmel bir tutarlılık olduğunu göstermektedir.
• Test-Tekrar Test Analizi: Ölçeğin zamana karşı kararlılığını ölçmek amacıyla test-tekrar test uygulaması gerçekleştirilmiştir.
• Madde Çıkarma Analizi: İç tutarlılık analizlerinde, her bir madde tek tek çıkarılarak kalan maddelerin iç tutarlılıkları ayrı ayrı hesaplanmış ve ölçeğin genel tutarlılığı üzerindeki her bir maddenin etkisi incelenmiştir.

Faktör Analizi

MKYYA Türkçe sürümünün faktör yapısını incelemek için hem Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) hem de Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır.

DFA, ölçeğin orijinalinde önerilen iki boyutlu yapıyı (fiziksel ve emosyonel) test etmek amacıyla uygulanmıştır. Ancak, DFA sonuçları bu iki boyutlu yapının Türkçe veri seti ile uyumlu olmadığını, CFI değerinin 0,86 ile düşük kaldığını göstermiştir. Bu durum, orijinal modelin Türk popülasyonunda doğrudan uygulanamayacağını işaret etmektedir.

DFA’nın yetersiz kalması üzerine uygulanan AFA yöntemi, MKYYA’nın Türkçe sürümünün tek boyutlu bir yapı olarak kümelendiğini ortaya koymuştur. Bu bulgu, MKYYA’nın Türkçe versiyonunun, kalp yetmezliği ile ilişkili yaşam kalitesini tek bir genel puan üzerinden değerlendirilebileceğini göstermiş ve ölçeğin yapısal modelinde kültürel veya dilsel adaptasyon kaynaklı bir değişiklik olduğunu işaret etmiştir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: 21 maddeden oluşmaktadır.

Derecelendirme: Veri kaynağında derecelendirme formatı belirtilmemiştir.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama çalışması yapılmıştır).

Popülasyon Grubu: Kalp Yetmezliği tanısı almış hastalar.

Yaş Grubu: Mevcut Değil (Yetişkin Kalp Yetmezliği hastaları varsayılır).

Popülasyon Detayları: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü kapsamında yapılan tez çalışmasının örneklemi.

Test Metodolojisi: Anket/Öz Bildirim Ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Yaşam Kalitesi, Geçerlilik, Cronbach Alfa, Fiziksel Sağlık, Duygusal Sağlık, Kardiyoloji, Faktör Analizi, Sağlık Psikolojisi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Mevcut Değil

Kurum E-posta Adresleri: Mevcut Değil

Yazışma Adresi: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü (Çalışmanın yapıldığı kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Veri kaynağında ticari izinler veya ücret bilgisi belirtilmemiştir.

Uyarlama Yılı: 2013 (Yüksek lisans tezinin tamamlanma yılı).

Orijinal Geliştirme Yılı: Orijinal ölçeğin geliştirme yılı bu kaynakta belirtilmemiştir.

Referanslar

Uzunhasanoğlu, Z. (2013). Minnesota kalp yetmezliği ile yaşam anketinin Türkçe geçerlilik ve güvenilirliği (Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi adresinden edinilmiştir.

Bu ölçeğin orijinal PDF dökümanına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: minnesota-kalp-yetmezligi-ile-yasam-anketi-toad.pdf

Tezin Ulusal Tez Merkezi bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Minnesota Kalp Yetmezliği ile Yaşam Anketinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır.