Mesleki Karar Pişmanlığı Ölçeği

Özet

Mesleki Karar Pişmanlığı Ölçeği, bireylerin geçmişte aldıkları mesleki kararlara ilişkin hissettikleri pişmanlık düzeyini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir uyarlama aracıdır. Bu ölçek, Suat Erdurcan ve Ömer Kırdök tarafından 2017 yılında Türkçe’ye uyarlanmış ve geçerlik ile güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Ölçek, kariyer danışmanlığı ve mesleki gelişim alanlarında, karar verme süreçlerinin duygusal sonuçlarını değerlendirmek için kritik bir araç olarak kabul edilmektedir. Ölçek, özellikle bireylerin meslek veya eğitim seçimleri sonrasında yaşadıkları memnuniyetsizlik ve olumsuz bilişsel değerlendirmeleri saptamayı amaçlar.

Anahtar Kelimeler

Mesleki Karar Pişmanlığı, Kariyer Gelişimi, Psikometrik Uyarlama, Pişmanlık, Karar Verme, Kariyer Psikolojisi.

Yazarlar

Suat Erdurcan, Ömer Kırdök.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin eğitim veya meslek seçimi gibi kritik kariyer kararları sonrasında deneyimledikleri olumsuz duygusal ve bilişsel tepkileri, yani mesleki pişmanlık düzeylerini sistematik bir şekilde ölçmektir. Bu araç, kariyer danışmanlarına, danışanlarının karar sonrası yaşadığı memnuniyetsizliği anlamada derinlemesine bir bakış açısı sunar.

Mesleki Karar Pişmanlığı Ölçeği, bireyin mevcut kariyer durumu ile ideal beklentileri arasındaki farkı belirleyerek, kişisel ve mesleki uyum sorunlarının erken teşhisinde önemli bir rol oynar. Ölçekten elde edilen yüksek puanlar, bireyin kariyer yolu hakkında derin bir tatminsizlik yaşadığını ve muhtemelen yeni bir kariyer planlamasına veya müdahale hizmetine ihtiyaç duyduğunu gösterir.

Yapı

Mesleki Karar Pişmanlığı Ölçeği, bireyin aldığı mesleki kararın ideal beklentilerinden ne kadar uzaklaştığına dair bilişsel değerlendirmeleri ve buna eşlik eden olumsuz duygusal tepkileri (üzüntü, hayal kırıklığı) içeren çok boyutlu bir psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, genellikle karar verme teorileri bağlamında incelenir ve bireyin mevcut durumundan duyduğu memnuniyetsizliği temel alır.

Pişmanlık, sadece geçmişe dönük bir duygu olmanın ötesinde, bireyin gelecekteki karar verme stratejilerini etkileyen önemli bir motivasyonel faktör olarak ele alınır. Ölçek, bireyin “keşke farklı bir yol seçseydim” düşüncesinin yoğunluğunu ve bu düşüncenin psikolojik iyi oluş üzerindeki etkisini nicel olarak belirlemeye odaklanır.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlaması kapsamında, yapı geçerliğini test etmek amacıyla faktör analizleri kullanılmıştır. Bu analizler, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk kültürüne uygunluğunu araştırmış ve mesleki pişmanlık yapısının geçerli bir şekilde ölçüldüğünü destekleyen model uyum indeksleri sunmuştur.

Ayrıca, ölçüt bağımlı geçerliği incelemek üzere, Mesleki Karar Pişmanlığı Ölçeği puanlarının, kariyer tatmini, yaşam doyumu ve genel psikolojik uyum gibi ilgili yapılarla teorik olarak beklenen düzeyde ilişkili olup olmadığı korelasyon analizleriyle incelenmiştir. Bu bulgular, ölçeğin mesleki karar pişmanlığı kavramını geçerli bir şekilde temsil ettiğini göstermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, iç tutarlılık katsayılarının hesaplanmasını içermiştir. Uyarlama çalışmasında elde edilen yüksek Cronbach Alfa katsayıları, ölçeğin maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve dolayısıyla mesleki pişmanlık düzeyini güvenilir bir şekilde saptadığını desteklemektedir.

Ek olarak, test-tekrar test güvenirlik analizleri, ölçek puanlarının zaman içinde kararlılığını göstermek amacıyla belirli bir süre arayla tekrarlanan uygulamalarla gerçekleştirilmiştir. Bu sonuçlar, ölçeğin hem içsel tutarlılığının hem de zamansal kararlılığının psikometrik açıdan yeterli düzeyde olduğunu işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında uygulanan faktör analizi, ölçeğin orijinal yapısının korunduğunu ortaya koymuştur. Analizler, mesleki karar pişmanlığı yapısının tek boyutlu veya çok boyutlu olmasına bağlı olarak uygun model uyum indeksleri (RMSEA, CFI, TLI) sağlamıştır. Bu faktör yapısı, mesleki kararlara yönelik olumsuz değerlendirmelerin tek bir temel psikolojik değişken altında toplandığını doğrulamıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Biçim: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Maddeler, genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi bir derecelendirme ölçeği üzerinde yanıtlanır.

Mevcut Diller: Türkçe, Orijinal dilde (genellikle İngilizce) mevcuttur.

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri ve mesleki karar alma sürecini tamamlamış genç yetişkinler.

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler (18 yaş ve üzeri).

Popülasyon Detayları: Ölçeğin uyarlama çalışması, Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören farklı fakültelerden öğrenciler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Bireysel olarak uygulanan, kağıt-kalem veya dijital ortamda gerçekleştirilebilen, Likert tipi derecelendirme formatına sahip bir ölçektir.

Anahtar Kelimeler

Psikometri, Kariyer Psikolojisi, Mesleki Uyum, Duygusal Tepkiler, Üniversite Öğrencileri.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı ve telif hakları, sorumlu yazar Suat Erdurcan’a aittir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için, kullanım izni almak amacıyla sorumlu yazarla e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Referanslar

Erdurcan, S., & Kırdök, O. (2017). Mesleki Karar Pişmanlığı Ölçeği: Uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Mersin University Journal of the Faculty of Education, 13(3), 1140-1150.

Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: mesleki-karar-pismanligi-olcegi-toad.pdf

Mesleki Karar Pişmanlığı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerikte ölçek maddeleri bulunmamaktadır. Maddelerin tam listesine ve derecelendirme formatına erişmek için yayımlanmış makaleye (Erdurcan & Kırdök, 2017) başvurulması gerekmektedir.