Online Karar Verme Tarzları Ölçeği

Öz

Online Karar Verme Tarzları Ölçeği (OKVTÖ), bireylerin çevrimiçi ortamlarda, özellikle alışveriş ve bilgi edinme süreçlerinde sergiledikleri karar verme stillerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, Funda Bayrakdaroğlu, Murat Taşçıoğlu ve Hakan Özkoç tarafından 2017 yılında Türkçe’ye uyarlanmıştır. Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin kültürel geçerliliğini ve dilsel eşdeğerliğini sağlamayı hedeflemiştir. Ölçek, çevrimiçi tüketici davranışları ve dijital karar verme süreçlerinin anlaşılması için önemli bir araçtır.

Anahtar Kelimeler

Çevrimiçi Karar Verme, Karar Verme Tarzları, Tüketici Davranışı, Uyarlama Çalışması, Psikometri, Dijital Ortamlar

Yazarlar

Funda Bayrakdaroğlu, Murat Taşçıoğlu, Hakan Özkoç

Amaç

Online Karar Verme Tarzları Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin internet üzerinden ürün veya hizmet seçimi yaparken ya da bilgi ararken kullandıkları ayırt edici bilişsel ve davranışsal eğilimleri sistematik olarak belirlemektir. Bu araç, çevrimiçi ortamın dinamik yapısının karar verme stilleri üzerindeki etkisini incelemek için tasarlanmıştır.

Ölçeğin Türkçe’ye uyarlanması, Türk kültüründeki internet kullanıcılarının karar verme eğilimlerinin uluslararası çalışmalarla karşılaştırılmasına olanak sağlamış ve özellikle pazarlama, tüketici psikolojisi ve iletişim bilimleri alanlarında yapılacak araştırmalara sağlam bir zemin sunmuştur.

Yapı

Ölçek, bireylerin çevrimiçi karar verme süreçlerinde gösterdikleri çeşitli alt boyutları (yapıları) ölçmektedir. Orijinal ölçek genellikle rasyonel, dürtüsel, kaçınmacı, sezgisel veya dikkatli gibi farklı karar verme stillerini kapsamaktadır. Uyarlama Çalışması, bu yapıların Türkçe konuşan popülasyonda da geçerliliğini koruyup korumadığını araştırmıştır.

Ölçeğin ölçtüğü temel karar verme yapıları, çevrimiçi ortamın getirdiği bilgi yükü, zaman baskısı ve sosyal etkileşim gibi faktörlere verilen tepkileri yansıtmaktadır. Bu yapılar, bireyin çevrimiçi alışveriş eğilimlerini ve dijital okuryazarlık düzeyini dolaylı olarak etkileyebilir.

Geçerlik

Online Karar Verme Tarzları Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması kapsamında, yapı geçerliğini belirlemek amacıyla doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. Analizler sonucunda, ölçeğin orijinal yapısına uygun faktör yapısının korunduğu ve kabul edilebilir uyum indekslerine sahip olduğu raporlanmıştır.

Ayrıca, ölçeğin alt boyutlarının teorik olarak ilgili diğer yapılarla ilişkisini incelemek üzere ölçüt bağımlı geçerlik çalışmaları da yapılmış, OKVTÖ’nün ilgili çevrimiçi davranış ölçümleriyle anlamlı korelasyonlar gösterdiği belirtilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanarak değerlendirilmiştir. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin genelinde ve alt boyutlarında yüksek düzeyde iç tutarlılığın sağlandığı ve bu değerlerin kabul edilebilir psikometri standartlarını karşıladığı tespit edilmiştir.

İç tutarlılık değerlerinin yüksek olması, ölçeğin maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Bu bulgular, ölçeğin araştırmalarda güvenilir bir şekilde kullanılabileceğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama sürecinde, orijinal ölçeğin boyut yapısını doğrulamak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin çok boyutlu yapısının Türkçe veri seti üzerinde de geçerli olduğunu göstermiştir.

Yapılan analizler, ölçeğin özgün yapısının korunduğunu ve faktör yüklerinin yeterli düzeyde olduğunu ortaya koymuştur. Bu analizler, ölçeğin teorik yapısının kültürel bağlamda da sağlam olduğunu kanıtlamıştır.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılmıştır (Örneğin: Hiç Katılmıyorum – Tamamen Katılıyorum).

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri ve genel yetişkin internet kullanıcıları.

Yaş Grubu: Genç yetişkinler (18 yaş ve üstü).

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması çoğunlukla üniversite öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir, ancak ölçek geniş çaplı internet kullanıcılarına uygulanabilir niteliktedir.

Test Metodolojisi: Öz bildirimli bir ölçektir. Katılımcılardan, çevrimiçi ortamlarda karar verirken sergiledikleri tipik davranışları ve eğilimleri yansıtan maddeleri derecelendirmeleri istenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Online Karar Verme, Faktör Yapısı, Güvenirlik, Geçerlik, Pamukkale Üniversitesi, Dijital Tüketici

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar Funda Bayrakdaroğlu için).

Yazışma Adresi: Yazarların ilgili akademik kurumları (Uyarlama çalışmasının yapıldığı tarihteki Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi ve diğer kurumlar).

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe Uyarlama Çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar Funda Bayrakdaroğlu ile iletişime geçilmesi önerilir. Ticari kullanım koşulları ayrıca görüşülmelidir.

Makalenin orijinal PDF bağlantısı aşağıda belirtilmiştir: online-karar-verme-tarzlari-olcegi-toad.pdf

Referanslar

1. Bayrakdaroğlu, F., Taşçıoğlu, M., & Özkoç, H. (2017). Online Karar Verme Tarzları Ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 28, 159 – 169.
2. Makalenin çevrimiçi bağlantısı: journalagent.com

Online Karar Verme Tarzları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelere erişim için yukarıda belirtilen referans makaleye başvurulması gerekmektedir.