Mesleki Öğrenme Topluluklarını Değerlendirme – Yeniden Gözden Geçirilmiş

Özet

Mesleki Öğrenme Topluluklarını Değerlendirme – Yeniden Gözden Geçirilmiş ölçeği, 2017 yılında Mehmet Şükrü Bellibaş, Oğuz Bulut ve Şenol Gedik tarafından Türk okullarındaki mesleki öğrenme toplulukları (MÖT) yapısını araştırmanın bir parçası olarak uyarlanmış bir araçtır. Bu uyarlama çalışması, MÖT’lerin işleyişini değerlendirmeyi ve bu toplulukların etkinliği üzerindeki bağlamsal faktörlerin etkilerini incelemeyi amaçlamıştır. Ölçek, özellikle Türkiye bağlamında öğretmenlerin ve okul liderlerinin işbirliği, ortak vizyon ve sürekli mesleki gelişim faaliyetlerine katılım düzeylerini ölçmek için geliştirilmiştir.

Ölçeğin geliştirilmesi, uluslararası alanda kabul görmüş MÖT modellerinin Türk eğitim sistemine özgü şartlar altında geçerli ve güvenilir bir şekilde uygulanabilirliğini saptamayı hedeflemiştir. Bu çalışma, okul geliştirme ve öğretmenlerin sürekli mesleki gelişim süreçlerinin değerlendirilmesi açısından kritik öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Mesleki Öğrenme Toplulukları, MÖT, Okul Gelişimi, Öğretmen İşbirliği, Uyarlama, Bağlamsal Faktörler, Eğitim, Türkiye.

Yazarlar

Mehmet Şükrü Bellibaş, Oğuz Bulut, Şenol Gedik

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, okullardaki mesleki öğrenme topluluklarının mevcut durumunu, işleyişini ve niteliğini sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Ölçek, öğretmenlerin ortak misyon ve vizyona sahip olma, kolektif öğrenme, paylaşılan liderlik ve birbirini destekleyici ilişkiler kurma gibi MÖT’lerin temel bileşenlerini ne ölçüde gerçekleştirdiğini belirlemeyi amaçlamaktadır.

Uyarlama çalışmasının özel amacı ise, uluslararası alanyazında geçerliliği kanıtlanmış bir MÖT değerlendirme aracının, Türk eğitim sisteminin kendine has kültürel ve yapısal özelliklerine uygunluğunu test ederek, alana kazandırmaktır. Bu sayede, Türkiye’deki eğitim araştırmacıları ve politika yapıcıları, MÖT uygulamalarının etkinliğini ölçmek için güvenilir bir araca sahip olmuştur.

Yapı

Mesleki Öğrenme Topluluklarını Değerlendirme Ölçeği, okullarda mesleki işbirliğini ve sürekli öğrenmeyi teşvik eden kolektif kültürü ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. MÖT yapısı genellikle aşağıdaki temel boyutları içerir:

• Ortak ve Paylaşılan Misyon ve Vizyon: Okulun hedefleri hakkında fikir birliği ve bu hedeflere ulaşma taahhüdü.
• Kolektif Öğrenme ve Uygulama: Öğretmenlerin düzenli olarak bir araya gelerek öğrenci verilerini analiz etmesi, öğretim stratejilerini tartışması ve yeni bilgileri uygulamaya koyması.
• Destekleyici Koşullar (Yapısal ve İlişkisel): MÖT çalışmalarını destekleyen yeterli zaman, kaynak ve güvene dayalı profesyonel ilişkilerin varlığı.
• Paylaşılan Liderlik: Liderlik sorumluluğunun sadece yöneticilerde değil, tüm öğretmenler arasında paylaşılması.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçeye uyarlanması sürecinde, orijinal yapının korunup korunmadığını belirlemek amacıyla kapsamlı geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. Kaynak makalede belirtildiği üzere, ölçeğin yapısal geçerliği muhtemelen Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) veya Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak incelenmiştir.

Yapısal geçerlik analizleri, ölçeğin teorik olarak varsayılan boyutları Türk örnekleminde de doğru bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir. Ölçek, MÖT kavramının çok boyutlu yapısını Türk okullarında da güvenilir bir şekilde temsil edebildiğini ispatlamıştır. Ancak, bu özette spesifik geçerlik katsayıları veya detaylı bulgular mevcut değildir.

Güvenirlik

Uyarlama çalışmasında, ölçek maddelerinin iç tutarlılığı (internal consistency) katsayıları hesaplanarak güvenirlik kanıtları sunulmuştur. Güvenirlik analizleri genellikle Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak gerçekleştirilir.

Ölçeğin genel güvenirlik katsayısının ve her bir alt boyutun güvenirlik katsayısının, kabul edilebilir akademik standartların üzerinde (genellikle .70 ve üzeri) olduğu varsayılmaktadır. Bu yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Spesifik güvenirlik değerleri kaynak makalede bulunabilir.

Faktör Analizi

Mesleki Öğrenme Topluluklarını Değerlendirme Ölçeği’nin Türkçeye uyarlama çalışmasında, ölçeğin orijinal çok faktörlü yapısının Türk okulu bağlamında korunup korunmadığını test etmek için faktör analizleri uygulanmıştır.

Araştırmacılar (Bellibaş, Bulut & Gedik, 2017), ölçeğin faktör yapısını incelemek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemlerini kullanmışlardır. Bu analizler sonucunda, ölçeğin MÖT’ün temel boyutlarını ayrıştırarak ölçtüğü ve faktör yüklerinin yeterli düzeyde olduğu rapor edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin yapısal geçerliğinin temel dayanağını oluşturur.

Araç

Test Türü:

Uyarlama (Adaptation)

Format:

Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Orijinal ölçeğin yapısına uygun olarak çoklu seçenekli Likert tipi format kullanıldığı varsayılmaktadır. Örneğin, 1=Kesinlikle Katılmıyorum’dan 5=Kesinlikle Katılıyorum’a kadar.)

Mevcut Diller:

Türkçe

Popülasyon Grubu:

Öğretmenler ve Okul Yöneticileri

Yaş Grubu:

Yetişkin (Çalışan profesyoneller)

Popülasyon Detayları:

Türkiye’deki ilk, orta ve lise düzeyindeki devlet ve özel okullarda görev yapan eğitim profesyonelleri.

Test Metodolojisi:

Öz bildirim (Self-report) yöntemiyle, katılımcıların okullarındaki mesleki öğrenme topluluklarının işleyişine dair algılarını değerlendirmeye yönelik nicel bir ölçme aracıdır.

Anahtar Kelimeler

Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Yapısı, Öğretmen İşbirliği, Profesyonel Gelişim, Eğitim Yönetimi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı:

Belirtilmemiştir.

Kurumsal E-posta Adresleri:

[email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi:

Kaynak makalede belirtilen kurumsal adresler kullanılmalıdır (Genellikle yazarın bağlı olduğu üniversite/kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı:

2017 (Uyarlama ve yayın yılı)

İzinler ve Ücret:

Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için sorumlu yazar Mehmet Şükrü Bellibaş ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım koşulları ve potansiyel ücretlendirme bilgisi için yazarın e-posta adresi ([email protected]) kullanılabilir.

Ek olarak, bu ölçekle ilgili bir PDF dosyası mevcuttur. Ancak, dosya adının (“ogretimsel-liderlik-pimrs-toad.pdf”) ölçek başlığıyla doğrudan örtüşmediği görülmektedir. Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: ogretimsel-liderlik-pimrs-toad.pdf

Referanslar

• Bellibaş, M. Ş., Bulut, O. & Gedik, Ş. (2017). Investigating professional learning communities in Turkish schools: the effects of contextual factors. Professional Development in Education, 43 (3), 353-374. Makalenin dijital erişim bağlantısı: tandfonline.com

Mesleki Öğrenme Topluluklarını Değerlendirme – Yeniden Gözden Geçirilmiş Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. (Orijinal kaynak içerikte ölçek maddeleri sağlanmadığı için, bu bölüm boş bırakılmalıdır.)

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir. Maddelere erişim için yayımlanmış makaleye veya sorumlu yazara başvurulması gerekmektedir.