Medya ve Televizyon Okuryazarlık Düzeyleri Ölçeği

Özet

Medya ve Televizyon Okuryazarlık Düzeyleri Ölçeği, bireylerin medya içeriğini, özellikle televizyon yayınlarını, eleştirel bir bakış açısıyla anlama ve değerlendirme becerilerini ölçmek amacıyla 2011 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, toplam 18 maddeden ve iki alt boyuttan oluşmaktadır. Geliştirme sürecinde, ölçeğin yapısal geçerliliğini belirlemek için açımlayıcı faktör analizi (AFA) kullanılmış, güvenilirliği ise iç tutarlılık ve kararlılık düzeyleri hesaplanarak ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

Medya okuryazarlığı, televizyon okuryazarlığı, ölçek geliştirme, psikometri, geçerlilik, güvenilirlik, iletişim becerileri.

Yazarlar

Özgen Korkmaz, R. Yeşil

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin genel medya okuryazarlığı düzeylerini ve özellikle televizyon yayınlarına yönelik eleştirel farkındalıklarını, analiz ve değerlendirme becerilerini nicel olarak belirlemektir. Bu ölçüm, eğitim programlarının geliştirilmesi ve medya bilincinin artırılması çalışmalarına katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Ölçek, katılımcıların medya mesajlarını nasıl algıladıklarını, bu mesajların amaçlarını sorgulayıp sorgulamadıklarını ve medyanın toplumsal etkileri hakkındaki bilgilerini ölçerek, kapsamlı bir okuryazarlık profili çıkarmayı amaçlamaktadır.

Yapı

Medya ve Televizyon Okuryazarlık Düzeyleri Ölçeği, Medya Okuryazarlığı genel yapısı altında geliştirilmiştir. Bu yapı, medyanın işleyişi, içeriği, temsilleri ve etkileri hakkında bilgi, farkındalık ve eleştirel düşünme yeteneğini kapsar.

Ölçek, yapılan faktör analizi sonucunda iki temel alt boyutta toplanmıştır. Bu alt boyutlar, bireylerin medya mesajlarına yönelik farklı bilişsel ve eleştirel yaklaşımlarını temsil etmektedir. Ölçek, toplam 18 maddeden oluşmakta olup, her bir madde bu iki alt boyuttan birine hizmet etmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı (medya ve televizyon okuryazarlığını) ne derece doğru ölçtüğünü belirlemek üzere gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda, yapı geçerliliğini incelemek amacıyla açımlayıcı faktör analizi (AFA) uygulanmıştır.

Yapısal analizlere ek olarak, ölçek maddelerinin kalitesini değerlendirmek üzere madde ayırt edicilik güçleri hesaplanmıştır. Madde ayırt edicilik gücü, yüksek ve düşük puana sahip grupları birbirinden ne kadar iyi ayırabildiğini göstererek, maddelerin ölçülen yapıya ne derece katkı sağladığını belirlemiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının zamandan zamana ve farklı koşullar altında ne derece tutarlı olduğunu göstermek amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla iki temel yöntem kullanılmıştır: iç tutarlılık düzeyi ve kararlılık düzeyi.

İç tutarlılık düzeyi, ölçeği oluşturan maddelerin aynı yapıyı ölçme konusunda ne kadar uyumlu olduğunu belirlemek için hesaplanmıştır (genellikle Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak). Kararlılık düzeyi ise, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar üretme yeteneğini değerlendirmek üzere test-tekrar test yöntemiyle belirlenmiştir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme çalışmasında, yapı geçerliliğini tespit etmek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin altında yatan teorik yapıyı ortaya çıkarmayı hedeflemiştir.

Yapılan analizler sonucunda Medya ve Televizyon Okuryazarlık Düzeyleri Ölçeği, toplam 18 madde ile iki temel alt boyuta ayrılmıştır. Bu iki alt boyut, medya okuryazarlığının farklı yönlerini kapsayarak ölçeğin çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir.

Araç Bilgileri

Test Türü: Geliştirme Ölçeği

Format: Likert tipi derecelendirme ölçeği. Ölçek 2 alt boyut ve 18 maddeden oluşmaktadır.

Derecelendirme: 5 seçenekli Likert Ölçeği kullanılmıştır. Cevap seçenekleri şu şekildedir: “(1) asla”, “(2) nadiren”, (3) bazen”, “(4) genellikle” ve “(5) her zaman”.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Belirtilmemiş (Genellikle Türkiye’deki eğitim çağındaki bireyler veya genel yetişkin popülasyonu)

Yaş Grubu: Belirtilmemiş

Popülasyon Detayları: Orijinal çalışmanın örneklem detayları makalede yer almaktadır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Ölçek geliştirme, medya okuryazarlığı, televizyon, psikometrik özellikler, faktör analizi, iç tutarlılık.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Özgen Korkmaz

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Uygulama Yılı

Ölçek, 2011 yılında yayımlanan bir makale ile bilim dünyasına sunulmuştur. Kullanım izinleri ve ücret bilgisi için sorumlu yazar Özgen Korkmaz ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki adresten indirilebilir: medya-ve-televizyon-okuryazarlik-duzeyleri-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Korkmaz, Ö. ve Yeşil, R. (2011). Medya ve Televizyon Okuryazarlık Düzeyleri Ölçeği geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 8(2), 110-126.

Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan da erişilebilir: acarindex.com

Medya ve Televizyon Okuryazarlık Düzeyleri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır, bu nedenle burada listelenememektedir. Ölçek 2 alt boyut ve 18 maddeden oluşmuştur.