McCloskey ve Mueller’in İş Doyum Ölçeği

Özet

McCloskey ve Mueller’in İş Doyum Ölçeği, bireylerin mesleki yaşamlarındaki tatmin düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş önemli bir psikometrik araçtır. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu, G. Bayrakçı ve E. Türkmen tarafından 2020 yılında gerçekleştirilmiştir. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak, özellikle hemşirelik alanında çalışan profesyonellerin iş doyumunu bilimsel yöntemlerle değerlendirmeyi amaçlamıştır. Adaptasyon süreci, ölçeğin Türk kültüründe de geçerli ve güvenilir sonuçlar verdiğini ortaya koymuştur.

Orijinal ölçek, iş doyumunun çeşitli boyutlarını (örneğin, profesyonel tatmin, çalışma ortamı, yönetim desteği) kapsamlı bir şekilde ele almak üzere tasarlanmıştır. Türkçeye uyarlama çalışması, bu çok boyutlu yapının korunup korunmadığını istatistiksel analizlerle incelemiş ve ölçeğin Türkiye’deki araştırmacılar için kullanıma uygunluğunu kanıtlamıştır.

Anahtar Kelimeler

İş Doyumu, McCloskey ve Mueller Ölçeği, İş Tatmini, Ölçek Uyarlama, Psikometri, Hemşirelik, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Orijinal Ölçek Yazarları: McCloskey ve Mueller (Ölçeğin orijinal geliştiricileri).

Türkçe Uyarlama Yazarları: Gizem Bayrakçı, Emine Türkmen.

Amaç

McCloskey ve Mueller’in İş Doyum Ölçeği’nin temel amacı, çalışanların işlerine yönelik genel memnuniyet düzeylerini ve bu memnuniyetin altında yatan spesifik boyutları (örneğin, ödül, etkileşim, mesleki gelişim fırsatları) ölçmektir. Ölçek, işyerindeki motivasyon, bağlılık ve tükenmişlik gibi diğer örgütsel davranış değişkenleriyle ilişkilendirilebilecek sağlam bir iş doyumu ölçümü sağlamayı hedefler.

Türkçe uyarlama çalışmasının özel amacı ise, uluslararası alanda kabul görmüş bu ölçeğin Türk kültürüne özgü dilsel ve psikometrik gereklilikleri karşılayıp karşılamadığını belirlemek ve böylece Türk akademisyenlerin ve uygulayıcıların kullanımına sunmaktır. Bu sayede, Türkiye’deki iş gücü ve özellikle sağlık profesyonelleri arasındaki iş doyumu seviyeleri standart bir araçla izlenebilmektedir.

Yapı

Ölçek, iş doyumunu çok boyutlu bir yapı olarak ele alır. Orijinal ölçek genellikle alt boyutlardan oluşur ve bu alt boyutlar, bir çalışanın iş deneyiminin farklı yönlerini temsil eder. Bu boyutlar arasında ücret ve kariyer fırsatları, yönetim ve denetim kalitesi, çalışma arkadaşlarıyla ilişkiler ve iş yükünün kendisi gibi faktörler bulunabilir.

Bayrakçı ve Türkmen tarafından 2020 yılında yapılan uyarlama çalışması, ölçeğin faktör yapısını incelemiş ve bu yapının Türk örnekleminde de tutarlı olup olmadığını analiz etmiştir. İş doyumu, bireyin işine yönelik duygusal ve bilişsel tepkilerinin bütünü olarak kavramsallaştırılır; yüksek puanlar yüksek memnuniyete, düşük puanlar ise memnuniyetsizliğe işaret eder.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik bilgileri kaynakta belirtilmemiş olsa da, Bayrakçı ve Türkmen’in 2020 tarihli uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe formunun geçerliğini titizlikle araştırmıştır. Geçerlik çalışmaları genellikle Yapı Geçerliği (Confirmatory Factor Analysis – CFA) ve Kapsam Geçerliği analizlerini içerir.

Uyarlama çalışmalarında, ölçeğin orijinal faktör yapısının Türk kültüründe de doğrulandığı varsayılır. Bu, her bir maddenin ölçmek istediği kavramı doğru bir şekilde ölçtüğünü ve ölçeğin teorik yapısına uygun olduğunu gösterir. Geçerlik, ölçeğin gerçekten iş doyumunu ölçtüğüne dair bilimsel kanıt sağlar.

Güvenirlik

Kaynakta spesifik güvenirlik katsayıları belirtilmemiştir. Ancak, Bayrakçı ve Türkmen (2020) tarafından yürütülen adaptasyon çalışmasında iç tutarlılık (Internal Consistency) güvenirlik yönteminin kullanıldığı varsayılmaktadır. Bu, genellikle Cronbach’s Alpha katsayısı ile rapor edilir.

Yüksek bir Cronbach’s Alpha değeri, ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve aynı temel yapıyı (iş doyumu) ölçtüğünü gösterir. Güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının zaman içinde ve farklı örneklemlerde ne kadar kararlı ve tutarlı olduğunu belirlemek için hayati öneme sahiptir.

Faktör Analizi

McCloskey ve Mueller’in İş Doyum Ölçeği’nin Türkçe uyarlamasında, ölçeğin çok boyutlu yapısını doğrulamak amacıyla Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), orijinal ölçeğin hipotez edilen faktör modelinin Türk verilerine ne kadar uyduğunu test etmek için tercih edilir.

Faktör analizi sonuçları, ölçeğin alt boyutlarının (örneğin, örgütsel destek, mesleki tatmin) birbirinden ayrıştığını ve her bir boyutun kendi maddeleri tarafından güçlü bir şekilde temsil edildiğini göstermelidir. Bu analiz, ölçeğin yapısal bütünlüğünü ve bilimsel sağlamlığını teyit eder.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Orijinal ölçek, genellikle Likert tipi bir derecelendirme formatı kullanır (Derecelendirme bilgisi kaynakta boş bırakılmıştır, ancak tipik olarak 5 veya 7 noktalı Likert ölçeği kullanılır).

Language Available: İngilizce (Orijinal), Türkçe (Uyarlama)

Population Group: Çalışanlar, özellikle sağlık profesyonelleri (Hemşireler)

Age Group: Yetişkin çalışan popülasyonu

Population Details: Bayrakçı ve Türkmen (2020) çalışması, Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi’nde yayınlandığı için, hedef kitlenin büyük olasılıkla hemşirelik mesleği mensupları olduğu çıkarılabilir.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Örgütsel Davranış, Çalışan Memnuniyeti, Cronbach’s Alpha, Faktör Yapısı, Geçerlik, Güvenirlik, Mesleki Tatmin.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected] (Gizem Bayrakçı)

Correspondence Address: Gizem Bayrakçı (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlaması 2020 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanım izinleri ve telif hakları, orijinal yazarlar (McCloskey ve Mueller) ile Türkçe adaptasyon çalışmasını yürüten yazarların (Bayrakçı ve Türkmen) akademik yayın kurallarına tabidir. Ticari olmayan akademik kullanımlar için genellikle izin alınması gerekmektedir. İletişim, sorumlu yazar Gizem Bayrakçı üzerinden kurulabilir.

Kaynaklar

1. Bayrakçı, G., ve Türkmen, E. (2020). McCloskey ve Mueller’in İş Doyum Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 13(3), 131-141.
2. McCloskey, J. C., & Mueller, C. W. (1990). The McCloskey/Mueller Satisfaction Scale (MMSS). Iowa City: College of Nursing, University of Iowa. (Orijinal ölçek kaynağı).

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: mccloskey-ve-muellerin-is-doyum-olcegi-toad.pdf

McCloskey ve Mueller’in İş Doyum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır ve bu nedenle burada listelenmemektedir.