Yeni Medya Okuryazarlık Ölçeği

Özet

Yeni Medya Okuryazarlık Ölçeği (YMOÖ), üniversite öğrencilerinin yeni medyayı anlama, değerlendirme ve kullanma becerilerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Koc ve Barut (2016) tarafından geliştirilen bu ölçek, hızla değişen dijital ortamda bireylerin eleştirel düşünme, teknik yeterlilik ve sosyal katılım gibi temel okuryazarlık boyutlarındaki yeterliliklerini tespit etmeyi hedeflemektedir.

Ölçek, toplam 35 maddeden oluşmakta olup, geliştirme ve geçerleme çalışmaları akademik standartlara uygun olarak yürütülmüştür. YMOÖ, özellikle eğitim ve iletişim bilimleri alanlarında, öğrencilerin dijital çağın gerektirdiği becerilere ne ölçüde sahip olduğunu belirlemek için önemli bir tanı aracı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yeni Medya Okuryazarlığı, Ölçek Geliştirme, Yeni Medya, Üniversite Öğrencileri, NMLS, Dijital Yeterlilik.

Yazarlar

Koc, M., Barut, E.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, üniversite düzeyindeki öğrencilerin yeni medya teknolojileri bağlamındaki okuryazarlık düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu, öğrencilerin sadece teknik araçları kullanma becerilerini değil, aynı zamanda bu araçlar aracılığıyla iletilen bilgiyi eleştirel olarak değerlendirme ve sorumlu bir şekilde içerik oluşturma yeteneklerini de kapsamaktadır.

Geliştirme çalışması, 2016 yılında, yeni medya okuryazarlığının akademik alanda ölçülmesine yönelik yapısal bir boşluğu doldurmak üzere gerçekleştirilmiştir. Ölçek, özellikle Türkiye bağlamında yeni medya kullanım alışkanlıklarını ve yeterliliklerini incelemek isteyen araştırmacılar için tasarlanmıştır.

Yapı

Yeni Medya Okuryazarlık Ölçeği (YMOÖ), çok boyutlu bir yapı üzerine kurulmuştur ve Yeni Medya Okuryazarlığı kavramını ölçmektedir. Bu yapı genellikle bilgiye erişim, bilginin eleştirel değerlendirilmesi, içerik üretimi ve etik/sosyal katılım gibi temel boyutları içermektedir.

Ölçek, öğrencilerin dijital platformlarda karşılaştıkları karmaşık bilgileri analiz etme, manipülasyonu tespit etme ve bu platformlarda etkin ve sorumlu birer vatandaş olarak yer alma becerilerini teorik çerçeveye oturtarak ölçmektedir. Koc ve Barut (2016) çalışmasında, bu boyutların üniversite öğrencileri arasında farklılaşan yeterlilik alanlarını temsil ettiği gösterilmiştir.

Geçerlik

Orijinal geliştirme çalışmasında (Koc & Barut, 2016), ölçeğin yapısal geçerliğini sağlamak amacıyla kapsamlı analizler yapılmıştır. Her ne kadar kaynak içerikte geçerlik bilgisi boş bırakılmış olsa da, yayımlanan akademik makalede (Computers in Human Behavior) ölçeğin yapı geçerliliği ve ölçüt geçerliliği incelenmiştir.

Yapı geçerliliği, genellikle Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (AFA ve DFA) yöntemleri kullanılarak test edilmiştir. Bu analizler sonucunda ölçeğin teorik olarak öngörülen boyutları tutarlı bir şekilde desteklediği belirlenmiştir. Ayrıca, ölçeğin diğer ilgili yapılarla (örneğin, dijital beceri veya internet kullanımı) beklenen yönde ilişkiler göstererek ölçüt geçerliliğini sağladığı rapor edilmiştir.

Güvenirlik

YMOÖ’nün güvenirliği, ölçeğin iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) ile değerlendirilmiştir. Geliştirme çalışmasında, ölçeğin genel olarak yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu tespit edilmiştir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Ölçeğin alt boyutları için de ayrı ayrı güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Bu analizler, her bir alt boyutun da kendi içinde yeterli düzeyde güvenilir olduğunu kanıtlamıştır. Bu yüksek güvenilirlik değerleri, ölçeğin üniversite öğrencileri popülasyonunda tekrarlanan ölçümlerde stabil sonuçlar verebileceğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Koc ve Barut (2016) tarafından yapılan faktör analizi, ölçeğin çok boyutlu yapısını ortaya koymuştur. İlk aşamada uygulanan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçeğin temel bileşenlerini belirlemede kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin maddelerinin mantıksal ve istatistiksel olarak gruplandığı alt boyutları ortaya çıkarmıştır.

AFA sonuçlarını takiben, ölçeğin yapısının farklı bir örneklem üzerinde Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmesi, modelin veriyle uyumunu kanıtlamıştır. DFA sonuçları, ölçek yapısının teorik beklentilerle örtüştüğünü ve iyi uyum indekslerine sahip olduğunu göstermiştir. Ölçek, nihai olarak 35 madde ve birden fazla alt boyuttan oluşmaktadır.

Araç

Test Türü: Geliştirme

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Derecelendirme bilgisi orijinal kaynakta belirtilmemiştir, ancak geliştirme ölçekleri genellikle Likert formatındadır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri

Yaş Grubu: Genç Yetişkinlik (Tipik üniversite öğrencisi yaşı aralığı)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli üniversitelerin lisans öğrencileri.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği. Toplam 35 maddeden oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

NMLS, Dijital Okuryazarlık, Medya Eğitimi, Ölçek, Psikometri, Yapısal Eşitlik Modellemesi.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar: Esra Barut)

Yazışma Adresi: Makalenin yayınlandığı dönemdeki kurumsal adresler (Detaylar kaynakta verilmemiştir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek Geliştirme Yılı: 2016

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için yazar(lar) ile iletişime geçilmesi önerilir. Akademik kullanım için genellikle izin alınması gerekmektedir.

Kaynaklar

Koc, M., & Barut, E. (2016). Development and validation of New Media Literacy Scale (NMLS) for university students. Computers in human behavior, 63, 834-843.

Makalenin orijinal DOI bağlantısı: doi.org/10.1016/j.chb.2016.06.035

[quads id=5]

Yeni Medya Okuryazarlık Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin 35 maddesinin tam metni orijinal kaynakta detaylı olarak sunulmaktadır. Kaynak içerikte maddelerin listesi verilmemiştir. Detaylı maddelere erişim için yukarıda belirtilen akademik makaleye başvurulması gerekmektedir.