Matovu Akademik Benlik Kavramı Ölçeği

Özet

Matovu Akademik Benlik Kavramı Ölçeği, bireylerin akademik başarılarına ve yeteneklerine dair öznel değerlendirmelerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçeğin orijinal yapısı korunarak Türkçe’ye uyarlanması, Ömer Faruk Cantekin ve Rıdvan Gökler (2019) tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürüne ve eğitim sistemine uygunluğunu, psikometrik özellikler açısından değerlendirmeyi hedeflemiştir. Çalışma sonucunda, ölçeğin Türkçe formunun geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu tespit edilmiştir ve eğitim araştırmalarına kazandırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Akademik benlik kavramı, ölçek uyarlama, geçerlik, güvenirlik, psikometrik özellikler, Matovu.

Yazarlar

Ömer Faruk Cantekin, Rıdvan Gökler

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin kendilerini akademik çevre içerisinde nasıl algıladıklarını, akademik görevlere yönelik inançlarını ve yeterlilik duygularını belirlemektir. Bu ölçüm, özellikle eğitim psikolojisi ve rehberlik alanlarında öğrencilerin motivasyon, başarı ve gelecekteki akademik tercihlerini anlamada kritik öneme sahiptir.

Türkçe uyarlama çalışmasının özel amacı ise, uluslararası alanda kabul görmüş olan Matovu ölçeğinin Türkçe konuşan popülasyonlarda kullanılabilirliğini sağlamak ve alana güvenilir bir akademik ölçüm aracı kazandırmaktır.

Yapı

Ölçek, psikolojideki benlik kavramı kuramına dayanmaktadır, ancak spesifik olarak akademik benlik kavramı (Academic Self-Concept) yapısını ölçer. Bu yapı, bireyin kendi akademik yetenekleri ve yeterliliği hakkındaki algısı ve değerlendirmesi olarak tanımlanır. Akademik benlik kavramı, genel benlik kavramından ayrı, ancak onunla ilişkili, alan özgül bir yapıdır.

Yapının güçlü olması, genellikle daha yüksek akademik başarı, daha fazla öğrenme motivasyonu ve daha iyi okul uyumu ile ilişkilidir. Matovu ölçeği, bu çok boyutlu yapıyı yakalamayı hedefler.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında (Cantekin & Gökler, 2019), yapısal geçerlik çalışmaları öncelikli olarak ele alınmıştır. Genellikle bu tür çalışmalarda Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılır. DFA sonuçları, ölçeğin orijinal yapısını oluşturan faktörlerin Türkçe formda da korunduğunu ve veri ile model uyumunun kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermiştir.

Ayrıca, ölçeğin diğer akademik başarı ve benlik algısı ölçekleri ile olan korelasyonları incelenerek ölçüt bağıntılı geçerliği (criterion-related validity) değerlendirilmiş ve beklenen yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Bu bulgular, Matovu Akademik Benlik Kavramı Ölçeği‘nin akademik bağlamda geçerli ölçümler sağladığını teyit etmektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik çalışmaları kapsamında, ölçeğin iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanmıştır. Uyarlama çalışmasında elde edilen Cronbach Alfa değerlerinin, kabul edilebilir standartların (genellikle 0.70 ve üzeri) üzerinde olduğu rapor edilmiştir. Yüksek iç tutarlılık katsayısı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Ek olarak, ölçeğin zaman içindeki stabilitesini değerlendirmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik analizleri yapılmış olabilir. Bu analizler, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar üreterek ölçüm tutarlılığını kanıtlamıştır.

Faktör Analizi

Cantekin ve Gökler (2019) tarafından yürütülen uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Orijinal ölçeğin faktör yapısını doğrulamak için genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. Bu analizler, ölçeğin orijinal Matovu modelindeki faktör sayısını ve madde dağılımını desteklemiştir.

DFA sonuçları, uyum indekslerinin (örneğin, RMSEA, CFI, TLI) güçlü model uyumunu işaret ettiğini göstermektedir. Bu, ölçeğin Türkçe formunun, akademik benlik kavramını çok boyutlu olarak ölçen teorik yapısını başarıyla koruduğu anlamına gelmektedir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Derecelendirme (Likert Tipi Ölçek) (Rating Scale)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Öğrenciler (Students)

Age Group: Genç yetişkinler veya ergenler (Young adults or adolescents) (Lise ve Üniversite Öğrencileri)

Population Details: Uyarlama çalışması için kullanılan örneklem detayları ilgili makalede (Cantekin & Gökler, 2019) detaylı olarak sunulmuştur. Genellikle akademik ortamda bulunan öğrencileri kapsamaktadır.

Test Methodology: Öz Bildirim (Self-Report)

Anahtar Kelimeler

Eğitim psikolojisi, akademik başarı, öz yeterlilik, psikometrik özellikler, benlik kavramı, Matovu ölçeği.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Unknown)

Affiliation Email addresses: [email protected] (Ömer Faruk Cantekin)

Correspondence Address: İlgili makalede belirtilmiştir (Stated in the relevant article).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştirilme yılı Matovu tarafından belirlenmiştir. Türkçe uyarlama çalışması 2019 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve potansiyel ücretler, sorumlu yazar Ömer Faruk Cantekin ile iletişime geçilerek öğrenilmelidir.

Uyarlama Çalışması Yılı: 2019

Kaynaklar

Cantekin, Ö. F. ve Gökler, R. (2019). Matovu akademik benlik kavramı ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması. Turkish Studies Educational Sciences, 14(4), 1355-1366. doi: 10.29228/TurkishStudies.22993

Orijinal makaleye ait tam metin bağlantısı: turkishstudies.net

Ölçeğin PDF formatındaki uyarlama belgesi buradan indirilebilir: matovu-akademik-benlik-kavrami-olcegi-toad.pdf

Matovu Akademik Benlik Kavramı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu ölçeğin maddeleri, telif hakkı koruması veya kaynak verilerde eksiklik nedeniyle burada sunulamamaktadır. Ölçek maddelerine erişim için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi veya uyarlama makalesinin incelenmesi gerekmektedir.