Matematiksel Üstbiliş Farkındalık Ölçeği

Özet

Matematiksel Üstbiliş Farkındalık Ölçeği (MÜFÖ), ortaokul öğrencileri için matematiksel bağlamdaki üstbilişsel farkındalık düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, öğrencilerin matematik öğrenme süreçlerinde kullandıkları planlama, izleme ve değerlendirme gibi üstbiliş stratejileri hakkındaki bilgileri ve farkındalıklarını kapsamlı bir şekilde değerlendirmeyi hedeflemektedir. Geliştirme çalışması, ölçeğin yapısal geçerliğini ve iç tutarlılığını sağlamak üzere detaylı istatistiksel analizler içermektedir.

Anahtar Kelimeler

Matematik, Üstbiliş Farkındalığı, Ölçek Geliştirme, Ortaokul Öğrencileri, Psikometri, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Abdullah Kaplan, Murat Duran

Amaç

Bu ölçek, ortaokul kademesindeki öğrencilerin matematiksel problem çözme ve öğrenme süreçlerinde sergiledikleri üstbilişsel düşünme becerileri ve bu becerilere dair sahip oldukları farkındalık düzeylerini belirlemek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin temel amacı, öğrencilerin matematiksel görevleri yerine getirirken kullandıkları bilişsel stratejileri ne derece planladıklarını, izlediklerini ve sonuçları ne derece değerlendirdiklerini ölçmektir.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, bireyin kendi matematiksel düşünme süreçlerini bilme ve kontrol etme becerisi olan Matematiksel Üstbiliş Farkındalığıdır. Bu yapı, genellikle biliş hakkında bilgi (üstbilişsel bilgi) ve bilişin düzenlenmesi (üstbilişsel düzenleme) olmak üzere iki ana bileşeni içermektedir. Ölçek, öğrencilerin matematiksel görevler sırasında uyguladıkları öz-düzenleme yeteneklerini ve bilişsel farkındalıklarını nicel olarak saptamayı amaçlamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ve çeşitli uyum indeksleri kullanılarak incelenmiştir.

Verilerin faktörleşmeye uygunluğunu değerlendirmek için yapılan analizlerde, Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri .928 olarak oldukça yüksek bulunmuştur. Ayrıca, Bartlett-Sphericity testi (p = .000 < .001) düzeyinde manidar bulunarak, verilerin faktör analizine uygun olduğunu güçlü bir şekilde desteklemiştir.

Doğrulayıcı Faktör Analizi sonucunda elde edilen uyum indeksleri, oluşturulan yapının mükemmel ve kabul edilebilir uyum seviyelerinde olduğunu göstermiştir:

• Mükemmel Uyum İndeksleri: Ki-kare/Serbestlik Derecesi oranı (χ²/sd) 1.5 olarak belirlenmiştir. Ayrıca İyilik Uyum İndeksi (GFI = .95), Karşılaştırmalı Uyum İndeksi (CFI = .98), Normlaştırılmış Uyum İndeksi (NFI = .95), Normlaştırılmamış Uyum İndeksi (NNFI = .97) ve Fazlalık Uyum İndeksi (IFI = .98) değerleri mükemmel uyuma işaret etmektedir.
• Kabul Edilebilir Uyum İndeksleri: Düzeltilmiş İyilik Uyum İndeksi (AGFI = .90) kabul edilebilir uyuma sahip olduğunu göstermektedir. Sıkı Normlaştırılmış Uyum İndeksi (PNFI = .85) ve Sıkı İyilik Uyum İndeksi (PGFI = .75) değerleri de kabul edilebilir uyumu desteklemektedir.
• Hata İndeksleri: Tahmin Hatalarının Ortalamasının Karekökü (RMSEA = .04) ve Standartlaştırılmış Hata Kareleri Ortalamasının Karekökü (SRMR = .04) düşük hata düzeylerini göstererek modelin güçlü uyumunu teyit etmiştir.

Güvenirlik

Matematiksel Üstbiliş Farkındalık Ölçeği’nin iç tutarlılığı, Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır. Yapılan analiz sonucunda ölçeğin iç tutarlılık katsayısı .905 olarak bulunmuştur. Bu değer, ölçeğin maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı yüksek düzeyde tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve ölçeğin yüksek güvenirliğe sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirilmesi aşamasında kullanılan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), ölçek yapısının teorik olarak beklenen faktör yapısını doğruladığını ortaya koymuştur. Verilerin faktörleşmeye uygunluğu için yapılan KMO ve Bartlett testleri, verilerin çok değişkenli normal dağılıma yakın olduğunu ve faktör yapısının çıkarılması için uygun olduğunu göstermiştir. Elde edilen uyum indeksleri (özellikle χ²/sd oranı 1.5 ve CFI, NFI, NNFI gibi indekslerin .95 ve üzeri olması), önerilen faktör modelinin örneklem verileriyle mükemmel düzeyde uyumlu olduğunu kanıtlamıştır.

Araç

Test Tipi: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: 23 maddeden oluşan öz bildirim ölçeği.

Language Available: Türkçe

Population Group: Ortaokul Öğrencileri

Age Group: Ortaokul seviyesindeki yaş grubu (yaklaşık 10-14 yaş).

Population Details: Ölçek, ortaokul öğrencileri üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılarak geliştirilmiştir.

Test Methodology: 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılmıştır. Derecelendirme aralığı 1=Hiçbir zaman ile 5= Her zaman arasındadır.

Anahtar Kelimeler

Matematik Eğitimi, Bilişsel Stratejiler, Öz-Düzenleme, Psikometrik Özellikler, RMSEA, CFI, Güvenirlik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2016

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: matematiksel-ustbilis-farkindalik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Kaplan, A., ve Duran, M. (2016). Ortaokul Öğrencilerine Yönelik Matematiksel Üstbiliş Farkındalık Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, (32), 1-17.

Matematiksel Üstbiliş Farkındalık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi için orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir. Ölçek toplam 23 maddeden oluşmaktadır.