Matematiksel Süreç Ölçeği

Özet

Matematiksel Süreç Ölçeği (MPI), öğrencilerin matematik problemlerini çözerken kullandıkları bilişsel süreçleri ve özellikle görselleştirme eğilimlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir enstrümandır. Bu giriş, ölçeğin Türkçe’ye uyarlama çalışmasını detaylandırmaktadır. Matematiksel Süreç Ölçeği, matematik eğitiminde öğrencilerin çözüm stratejilerini ve zihinsel temsil biçimlerini anlamak için kritik bir araç olarak kabul edilmektedir. Ölçeğin güvenilirlik katsayısı test-tekrar test yöntemiyle 0.96 gibi yüksek bir değerde bulunmuştur.

Bu adaptasyon çalışması, özellikle üniversite düzeyindeki matematik bölümü öğrencilerinin matematiksel işlemleri nasıl algıladığını ve uyguladığını incelemeyi amaçlamıştır. Ölçek, öğrencilerin görsel ve görsel olmayan çözüm yollarını tercih etme derecelerini belirlemeye yardımcı olmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Matematiksel Süreç Ölçeği, MPI-SB, Görselleştirme, Matematik Eğitimi, Psikometri, Uyarlama, Güvenilirlik, Geçerlik.

Yazarlar

Yasemin Sağlam, A. Bülbül.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğrencilerin matematiksel görevleri yerine getirirken kullandıkları bilişsel süreçleri ve problem çözme stratejilerini değerlendirmektir. Spesifik olarak, Matematiksel Süreç Ölçeği (MPI-SB), bireylerin matematiksel kavramları ve problemleri çözerken görsel temsil biçimlerini (görüntüleyici) ne ölçüde kullandığını belirlemeyi hedefler.

Türkçe adaptasyon çalışması, orijinal MPI’ın psikometrik özelliklerini Türk kültürü ve eğitim sistemi bağlamında doğrulamayı ve matematiksel süreçlerin incelenmesi için güvenilir ve geçerli bir araç sağlamayı amaçlamıştır. Bu ölçek, özellikle öğretmen adaylarının ve matematik öğrencilerinin matematiksel düşünme stillerindeki farklılıkları tespit etmede önemli bir rol oynamaktadır.

Yapı

Matematiksel Süreç Ölçeği (MPI), öğrencilerin matematiksel düşünme biçimlerindeki bireysel farklılıkları, özellikle de görsel düşünme eğilimini ölçen bir yapıyı temel alır. Bu yapı, öğrencilerin soyut matematiksel kavramları zihinsel imgeler veya şemalar aracılığıyla temsil etme yeteneği ile ilgilidir. Ölçek, öğrencilerin matematik problemlerini çözerken kullandıkları stratejik tercihleri ve bilişsel yük dağılımını analiz etmeye olanak tanır.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlamasında yapı geçerliliği çalışmaları klinik görüşmeler yoluyla desteklenmiştir. Bu amaçla, 10 öğrenciden oluşan bir grupla (5 görselleştirme eğilimli ve 5 görselleştirme eğilimi olmayan) derinlemesine klinik görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler, İntegral konseptinden odaklanan ve hem görsel hem de görsel olmayan yöntemlerle çözülebilecek dört problemden oluşmuştur.

Öğrencilerin problem çözme sırasında kullandıkları düşünce süreçleri, sözlü ifadeleri ve yazılı çalışmaları esas alınarak değerlendirilmiş ve kendilerine tahmini bir görselleştirme puanı verilmiştir. Elde edilen bu klinik puanlar, öğrencilerin MPI-SB üzerinden aldıkları puanlarla karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırma için Spearman’ın rho korelasyonu kullanılarak ölçeğin yapısal uygunluğu ve tutarlılığı desteklenmiştir.

Güvenilirlik

Matematiksel Süreç Ölçeği’nin güvenilirlik analizi, 2008-2009 güz döneminde matematik öğretmenliği programında öğrenim gören 50 öğrenci (20 erkek, 30 kız) üzerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, ölçeğin zamana karşı tutarlılığını ölçmek amacıyla 19 günlük bir aralıkla test-tekrar test güvenilirliği yöntemi kullanılmıştır.

Yapılan analizler sonucunda güvenilirlik katsayısı yaklaşık 0.96 olarak hesaplanmıştır. Bu oldukça yüksek katsayı, Matematiksel Süreç Ölçeği’nin Türkçe formunun güvenilir ve tutarlı ölçümler sağladığını açıkça göstermektedir. Bu sonuç, ölçeğin matematiksel süreçleri değerlendirme konusunda istikrarlı bir araç olduğunu doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Sağlanan adaptasyon özetinde, ölçeğin faktör yapısına ilişkin detaylı istatistiksel analiz bilgisi (Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi) açıkça belirtilmemiştir. Ancak, adaptasyon çalışmasının temel odağı, klinik görüşmeler ve korelasyon analizleri yoluyla yapı geçerliliğini desteklemek olmuştur.

MPI’ın orijinal yapısı, matematiksel düşünme biçimlerinin farklı boyutlarını temsil eden faktörlere sahip olabilir. Bu Türkçe uyarlama çalışması, psikometrik eşdeğerliği sağlamayı hedeflemiş olup, ilerleyen araştırmalar ölçeğin faktör yapısını daha derinlemesine inceleyebilir.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Bildirilmemiştir (Genellikle öz raporlama anketi formatındadır, ancak adaptasyon çalışmasında klinik görüşme de kullanılmıştır).

Mevcut Diller: Türkçe, Orijinal dil (İngilizce olduğu varsayılmaktadır).

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri (Matematik Öğretimi Programı öğrencileri).

Yaş Grubu: Yetişkin (Üniversite düzeyinde öğrenim görenler).

Popülasyon Detayları: Güvenilirlik çalışması 50 matematik öğretimi programı öğrencisi (20 erkek, 30 kız) üzerinde yapılmıştır. Geçerlik çalışması 10 öğrenci üzerinde klinik görüşmelerle desteklenmiştir.

Test Metodolojisi: Test-tekrar test güvenilirliği ve yapı geçerliliğini incelemek için klinik görüşmeler ile Spearman’ın rho korelasyonu kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Matematiksel Biliş, Görsel Düşünme, İntegral Kavramı, Test-Tekrar Test, Öğretmen Eğitimi, Psikometrik Özellikler.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Sağlanmadı.

İletişim E-posta Adresi: [email protected] (Sorumlu Yazar Yasemin Sağlam)

Yazışma Adresi: Sağlanmadı (Sorumlu yazar: Yasemin Sağlam).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Derecelendirme/Puanlama: Puanlama mekanizması adaptasyon çalışması özetinde belirtilmemiştir.

Test Yılı: Adaptasyon çalışması 2010 yılında yayınlanmıştır (Veri toplama 2008-2009 güz dönemi).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımına dair izin ve ücret bilgisi sağlanmamıştır. Kullanım için sorumlu yazar ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi tavsiye edilir. Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: matematiksel-surec-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Sağlam, Y. ve Bülbül, A. (2010). Adaptation of mathematical processing instrument into Turkish. Procedia Social and Behavioral Sciences, 2, 3558–3562. doi:10.1016/j.sbspro.2010.03.551

Matematiksel Süreç Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte doğrudan bulunmamaktadır. Bu bölüm, ölçeğin kendisi yerine, adaptasyon sürecindeki temel metodolojik bilgileri içermektedir.

Adaptasyon çalışmasında, yapı geçerliliğini desteklemek amacıyla kullanılan klinik görüşme süreci aşağıdaki unsurları içermiştir:

• Görüşmelerde İntegral konseptinden seçilmiş 4 problem kullanılmıştır.
• Problemler, öğrencilerin hem görsel hem de görsel olmayan yöntemler kullanarak çözebileceği şekilde tasarlanmıştır.
• Değerlendirme, öğrencilerin problem çözme sırasında ifade ettikleri sözlere ve yazılı çalışmalarına dayanarak, onlara tahmini bir görselleştirme puanı verilmesiyle yapılmıştır.