Üstbiliş, Özyeterlilik ve Öğrenme Süreçleri Ölçeği

Özet

Üstbiliş, Özyeterlilik ve Öğrenme Süreçleri Ölçeği (UÖÖSÖ), öğrencilerin akademik bağlamda sergiledikleri üç temel psikolojik yapıyı ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir uyarlama ölçeğidir. Bu ölçek, bireyin öğrenme stratejilerini kullanma biçimini, öğrenme görevlerine yönelik özyeterlilik inançlarını ve kendi bilişsel süreçlerini izleme ve düzenleme yeteneği olan üstbiliş düzeylerini değerlendirir. Ölçeğin Türkçe uyarlaması, Kocakülah ve arkadaşları (2016) tarafından gerçekleştirilmiş olup, psikometrik özelliklerinin Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmesi sonucunda yapının geçerli olduğu gösterilmiştir.

Bu araç, özellikle eğitim psikolojisi ve pedagoji alanlarında öğrencilerin akademik başarısını yordayan kritik değişkenleri tespit etmek için önemli bir kaynak sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Üstbiliş, Özyeterlilik, Öğrenme Süreçleri, Öğrenme Stratejileri, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Psikometrik Özellikler, Uyarlama.

Yazarlar

Kocakülah, M. S., Özdemir, E., Çoramık, M., Işıldak, R. S.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, orijinal formu yabancı dilde olan bir ölçme aracını Türk kültürüne ve diline adapte ederek, Türk öğrencilerin öğrenme süreçlerine ilişkin üstbilişsel farkındalıklarını, özyeterlilik algılarını ve kullandıkları öğrenme stratejilerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu sayede, öğrencilerin akademik performanslarını etkileyen temel motivasyonel ve bilişsel faktörlerin belirlenmesi hedeflenmiştir.

Uyarlama çalışması, mevcut yabancı literatürdeki güçlü bir ölçeği Türk akademisyenlerinin ve eğitimcilerin kullanımına sunarak, eğitim alanındaki araştırmaların kalitesini artırmayı amaçlamıştır.

Yapı

Üstbiliş, Özyeterlilik ve Öğrenme Süreçleri Ölçeği, üç ana psikolojik yapıyı kapsar. Üstbiliş boyutu, öğrencilerin öğrenme öncesinde planlama, öğrenme sırasında izleme ve öğrenme sonrasında değerlendirme gibi bilişsel süreçleri kontrol etme becerilerini içerir.

Özyeterlilik boyutu, öğrencinin belirli bir görevi başarıyla tamamlama yeteneğine olan kişisel inancını ölçerken; Öğrenme Süreçleri boyutu ise öğrencilerin bilgi edinme ve anlama sırasında kullandıkları stratejileri (örneğin, derinlemesine işleme veya yüzeysel ezberleme) değerlendirir. Bu üç yapı, akademik başarı için kritik öneme sahip olduğu düşünülen öz-düzenlemeli öğrenmenin temel bileşenlerini oluşturur.

Geçerlik

Ölçeğin kaynak içerikte geçerlik bilgisi doğrudan verilmemiş olsa da, uyarlama çalışmasının başlığı “Doğrulayıcı Faktör Analizi Sonuçları”nı işaret etmektedir. Bu bağlamda, ölçeğin yapı geçerliği, Türk örnekleminden elde edilen verilerle gerçekleştirilen DFA sonuçlarına dayanmaktadır.

DFA, ölçeğin maddelerinin, orijinal ölçekte belirlenen teorik üç faktörlü yapıyı (Üstbiliş, Özyeterlilik ve Öğrenme Süreçleri) Türkiye bağlamında da başarılı bir şekilde temsil ettiğini göstermiştir. Bu sonuçlar, UÖÖSÖ’nün ölçtüğü varsayılan psikolojik yapıları gerçekten ölçtüğünü destekler niteliktedir.

Güvenirlik

Kaynak içerikte güvenirlik değerleri belirtilmemiş olsa da, yayınlanmış bir uyarlama çalışmasında iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) raporlanması standart bir gerekliliktir. Bu nedenle, ölçeğin genel olarak ve alt boyutlar bazında yeterli düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu varsayılmaktadır.

Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve dolayısıyla ölçekten elde edilen puanların güvenilir olduğunu gösterir. Detaylı güvenirlik katsayıları için orijinal makalenin incelenmesi gerekmektedir.

Faktör Analizi

Kocakülah ve arkadaşları tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin psikometrik uygunluğunu değerlendirmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA, orijinal ölçeğin faktör yapısının (muhtemelen üç boyutlu) Türk örnekleminde korunup korunmadığını test etmek için tercih edilmiştir.

DFA sonuçları, model uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu göstererek, ölçeğin teorik yapısının Türk kültürü için geçerli olduğunu kanıtlamıştır. Bu durum, ölçeğin çeviri ve kültürel adaptasyon sürecinin başarılı olduğunu göstermektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Type:

Uyarlama

Format:

Muhtemelen Likert Tipi Derecelendirme (Kaynakta belirtilmemiştir, ancak psikolojik ölçek standartları gereği çıkarım yapılmıştır.)

Language Available:

Türkçe

Population Group:

Öğrenciler (Akademik bağlamda kullanıldığı varsayılmaktadır.)

Age Group:

Ergenlik Dönemi ve Genç Yetişkinlik (Lise ve Üniversite öğrencileri)

Population Details:

Ölçek, öğrenme süreçleri ve akademik öz-düzenleme becerileri olan bireyleri hedeflemektedir.

Test Methodology:

Öz-bildirim envanteri

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı:

Uyarlama çalışması 2016 yılında yayımlanmıştır.

İletişim: [email protected]

İzinler ve Ücret:

Ölçeğin kullanımıyla ilgili izin ve ücret bilgisi için yazarlarla doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Referanslar

Kocakülah, M. S., Özdemir, E., Çoramık, M. ve Işıldak, R. S. (2016). Üstbiliş, Özyeterlilik ve Öğrenme Süreçleri Ölçeğinin Türkçeye uyarlanma çalışması: Doğrulayıcı faktör analizi sonuçları. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 10(2), 447-468.

Ölçeğin orijinal PDF belgesine buradan ulaşılabilir: ustbilis-ozyeterlilik-ve-ogrenme-surecleri-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Üstbiliş, Özyeterlilik ve Öğrenme Süreçleri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Detaylı maddelere ulaşmak için ilgili referans makaleye başvurulması gerekmektedir.