Matematik Öğretmenine İlişkin Mecazlar Ölçeği

Özet

Matematik Öğretmenine İlişkin Mecazlar Ölçeği, lise öğrencilerinin matematik öğretmenlerine yönelik algılarını ve bu algıların altında yatan düşünce yapılarını mecazlar aracılığıyla ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. 2012 yılında Mustafa Onur Yalçın tarafından yüksek lisans tezi kapsamında oluşturulmuştur. Ölçek, öğrencilerin öğretmen figürünü nasıl algıladıklarını; destekleyici, bilgi sahibi veya korku kaynağı olarak görme eğilimlerini 3 ana faktörde toplam 19 madde ile değerlendirmektedir.

Ölçek geliştirme sürecinde hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak yapı geçerliği test edilmiştir. Güvenirlik analizleri sonucunda, üç alt boyutun da yüksek iç tutarlılık katsayılarına sahip olduğu (sırasıyla .93, .86 ve .78) kanıtlanmıştır. Derecelendirme formatı 5’li Likert tipindedir (1= kesinlikle katılmıyorum – 5= kesinlikle katılıyorum).

Anahtar Kelimeler

Matematik öğretmeni, mecazlar, öğretmen algısı, ölçek geliştirme, lise öğrencileri, tutum, psikometri, algı.

Yazarlar

Mustafa Onur Yalçın

Amaç

Ölçeğin temel amacı, lise öğrencilerinin matematik öğretmenlerine yönelik sahip oldukları mecazi algıları sistematik bir şekilde belirlemek ve ölçmektir. Bu algılar, öğrencilerin matematik dersine ve öğretmene karşı geliştirdikleri tutumları anlamlandırmak için kritik bir öneme sahiptir.

Ölçek, Yalçın (2012) tarafından yürütülen ve lise öğrencilerinin matematik dersine ilişkin mecazları, tutumları ve başarı düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesini amaçlayan daha kapsamlı bir akademik çalışmanın parçası olarak geliştirilmiştir. Bu bağlamda, ölçek, öğretmen figürünün öğrenci zihnindeki temsilini ve bu temsilin niteliğini nicel olarak ortaya çıkarmayı hedeflemektedir.

Yapı

Ölçek, öğrencilerin matematik öğretmenlerine atfettikleri bilişsel ve duygusal temsilleri, yani mecazi algıları ölçmektedir. Bu yapı, öğretmen-öğrenci ilişkisinin niteliğini yansıtan ve faktör analizleri ile doğrulanan üç temel alt boyutta incelenmektedir:

• Önemli bir destek unsuru olarak matematik öğretmeni: Öğretmenin öğrencilere rehberlik edici, motivasyon sağlayıcı ve yol gösterici rolüne dair pozitif algıları içerir.
• Yüksek bilgi düzeyine sahip bir insan olarak matematik öğretmeni: Öğretmenin akademik yetkinliğine, alan bilgisine olan uzmanlığına ve problem çözme becerisine dair algıları ölçer.
• Bir korku kaynağı olarak matematik öğretmeni: Öğretmenin yarattığı kaygı, baskı, disiplin veya öğrenciyi aşağılama eğilimi gibi olumsuz duygusal algıları temsil eder.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, geliştirme sürecinde hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak titizlikle incelenmiştir. İlk aşamada ortaya çıkan faktör yapısı, ikinci aşamada DFA aracılığıyla araştırmanın örneklemi kapsamında başarıyla doğrulanmıştır.

Elde edilen DFA sonuçları ve yüksek iç tutarlılık güvenirlik katsayıları, üç faktörlü ve toplam 19 maddeden oluşan Matematik Öğretmenine İlişkin Mecazlar Ölçeği‘nin, ilgili psikolojik yapıyı ölçmede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, ölçeğin teorik yapıyı ampirik olarak temsil etme yeteneğini güçlendirmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değeri hesaplanarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen katsayılar, ölçeğin alt boyutlarının yüksek düzeyde güvenilir olduğunu kanıtlamaktadır:

• “Önemli bir destek unsuru olarak matematik öğretmeni” faktörü için: .93
• “Yüksek bilgi düzeyine sahip bir insan olarak matematik öğretmeni” faktörü için: .86
• “Bir korku kaynağı olarak matematik öğretmeni” faktörü için: .78

Tüm alt boyutların Cronbach Alfa değerleri .70 eşiğinin oldukça üzerinde çıkmıştır. Özellikle .93 katsayısı, ölçeğin pozitif algıları ölçen alt boyutunun mükemmel bir iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçek yapısı, öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile keşfedilmiş ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile teyit edilmiştir. Analizler, ölçeğin teorik beklentilere uygun olarak üç temel faktörden oluştuğunu ve toplam 19 madde içerdiğini ortaya koymuştur.

Bu üç faktör, öğrencilerin matematik öğretmenine yönelik algılarını üç temel kategoriye ayırarak, algıların sadece tek boyutlu olmadığını; hem olumlu (destekleyici, uzman) hem de olumsuz (korku kaynağı) temsilleri içerdiğini göstermiştir. DFA sonuçları, bu üç faktörlü yapının araştırmanın örnekleminde istatistiksel olarak anlamlı ve kabul edilebilir düzeyde olduğunu doğrulamıştır.

Araç

Test Type: Geliştirme

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Öğrenci (Lise öğrencileri)

Age Group: Ergenlik dönemi (Genellikle 14-18 yaş)

Population Details: Lise öğrencilerinin matematik öğretmenine ilişkin algılarının incelenmesi amacıyla kullanılmıştır.

Test Methodology: 5’li Likert tipi derecelendirme (1= kesinlikle katılmıyorum – 5= kesinlikle katılıyorum). Ölçek, 3 alt boyut ve 19 maddeden oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Eğitim psikolojisi, matematik eğitimi, öğretmen algısı, psikometrik özellikler, yüksek lisans tezi, DFA, AFA.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Mevcut Değil

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Mustafa Onur Yalçın

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2012

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ticari kullanım ve büyük ölçekli araştırmalar için kullanım izinleri, sorumlu yazar Mustafa Onur Yalçın ile e-posta yoluyla iletişime geçilerek talep edilmelidir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki adresten indirilebilir: matematik-ogretmenine-iliskin-mecazlar-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Yalçın, M. O. (2012). Lise öğrencilerinin matematik dersine ilişkin mecazları, tutumları ve başarı düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bolu.

Tez kaydına Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir: tez.yok.gov.tr

Matematik Öğretmenine İlişkin Mecazlar Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

3 alt boyut ve 19 madde

Önemli bir destek unsuru olarak matematik öğretmeni:Matematik öğretmeni ışığa benzer çünkü bizi aydınlatır.

Yüksek bilgi düzeyine sahip bir insan olarak matematik öğretmeni:Matematik öğretmeni hesap makinesine benzer çünkü birçok işlemi kolayca kafasından yapar.

Bir korku kaynağı olarak matematik öğretmeni:Matematik öğretmeni agresif komedyene benzer çünkü öğrenciyi aşağılamaktan hoşlanır.