Matematiğe Yönelik Özyeterlilik Algısı Ölçeği

Özet

Matematiğe Yönelik Özyeterlilik Algısı Ölçeği, Ebru Ünay tarafından 2012 yılında doktora tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, bireylerin özyeterlilik algılarını matematik alanındaki görevleri yerine getirme becerileri, yeterlilikleri ve kendine güven düzeyleri üzerinden değerlendirmeyi amaçlar.

Ölçek, toplam 19 maddeden ve matematiksel yeterliliğin üç temel bileşenini yansıtan üç farklı alt boyuttan oluşmaktadır. Yapılan psikometrik çalışmalar, aracın hem yapı geçerliği hem de iç tutarlılık (güvenirlik) açısından kabul edilebilir standartları karşıladığını göstermektedir. Ölçek, özellikle eğitim psikolojisi ve özel eğitim alanlarında, öğrencilerin motivasyonel ve bilişsel inançlarını ölçmek için değerli bir araçtır.

Anahtar Kelimeler

Matematik, Özyeterlilik, Algı, Matematik Başarısı, Ölçek Geliştirme, Likert, Psikometri, Eğitim Bilimleri, Kaynaştırma Öğrencisi.

Yazarlar

Ebru Ünay

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin matematik alanındaki yeterliliklerine yönelik inançlarını ve algılarını bilimsel yöntemlerle ölçmektir. Özyeterlilik kavramı, Bandura’nın sosyal bilişsel teorisi çerçevesinde, bireyin belirli bir görevi başarıyla tamamlama kapasitesine dair yargılarını ifade eder; bu ölçek de bu yargıları matematik bağlamında nicelleştirmeyi hedefler.

Bu araç, orijinal çalışmada, bireysel destek eğitiminin kaynaştırma öğrencilerinin matematik başarıları ve özyeterlilik düzeyleri üzerindeki etkililiğini incelemek üzere geliştirilmiştir. Bu sayede eğitimsel müdahalelerin etkililiğini değerlendirmede objektif bir veri sağlamıştır.

Yapı

Ölçek, matematiksel özyeterlilik algısı yapısını temel almakla birlikte, bu yapıyı üç temel alt boyutta incelemektedir. Toplam 19 madde, bu üç faktöre dağıtılmıştır. Bu boyutlar, bireyin matematiksel görevlere yaklaşımını, performans beklentisini ve sosyal katılımını kapsamaktadır.

• Matematik Başarısı Algısı: Bireyin geçmişteki ve mevcut matematik performansını değerlendirme şekli ve başarıya dair genel inancı ile ilgilidir.
• Matematik Yeterliliği Algısı: Bireyin matematik konularını öğrenme, anlama ve bunları başkalarına açıklama konusundaki bilişsel yetkinlik inancını ölçer.
• Kendine Güven: Matematikle ilgili zorlayıcı veya sosyal ortamlarda (sınıf tartışmaları, sunumlar, zorlu problemleri çözme) kendini ifade etme ve görevleri üstlenme cesaretini yansıtır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla yapılan faktör analizlerinde, maddelerin ilgili faktörleri ne kadar iyi temsil ettiğini gösteren madde faktör yükü değerleri incelenmiştir. Bu değerler 0,44 ile 0,78 arasında değişmektedir. Genel olarak 0,40 üzerindeki faktör yükleri kabul edilebilir kabul edildiğinden, bu sonuçlar ölçek maddelerinin güçlü bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir.

Ayrıca, madde ölçek korelasyon değerleri, her bir maddenin ölçülmek istenen genel yapıyla tutarlı bir ilişki içinde olup olmadığını kontrol etmek için hesaplanmıştır. Bu değerlerin 0,39 ile 0,60 aralığında olduğu belirlenmiştir. Bu korelasyonlar, maddelerin ölçeğin tamamına önemli katkılar sağladığını işaret etmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek için Cronbach Alpha güvenirlik katsayıları hesaplanmıştır. Üç alt boyut için ayrı ayrı güvenirlik analizleri yapılmış ve sonuçlar aşağıdaki tabloda özetlenmiştir. Kabul edilebilir güvenirlik için genel eşik 0,70 olarak alınmaktadır.

• Birinci Alt Boyut (Matematik Başarısı Algısı): Madde faktör yükleri 0,44 ile 0,78 arasında olup, Cronbach Alpha katsayısı 0,85 olarak bulunmuştur. Bu yüksek katsayı, bu alt boyutun güçlü bir iç tutarlılığa sahip olduğunu gösterir.
• İkinci Alt Boyut (Matematik Yeterliliği Algısı): Madde faktör yükleri 0,64 ile 0,73 arasında değişmektedir. Cronbach Alpha katsayısı ise 0,74’tür. Bu değer, alt boyutun kabul edilebilir ve iyi düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir.
• Üçüncü Alt Boyut (Kendine Güven): Madde faktör yükleri 0,63 ile 0,69 arasında saptanmıştır. Cronbach Alpha katsayısı 0,68’dir. Bu katsayı, sınırda kabul edilebilir olsa da, sosyal bilimler araştırmaları için alt boyutun yeterli bir güvenirlik seviyesine sahip olduğunu belirtir.

Faktör Analizi

Matematiğe Yönelik Özyeterlilik Algısı Ölçeği, ölçek geliştirme sürecinde uygulanan faktör analizi sonucunda 19 madde ve 3 alt boyutlu bir yapıya sahiptir. Bu üç alt boyut, ölçülmek istenen yapının farklı yönlerini temsil etmektedir.

Analizler, maddelerin ilgili faktörlere yüksek faktör yükü değerleriyle (0.44–0.78) bağlandığını ortaya koymuştur. Bu durum, faktör yapısının sağlam ve teorik olarak beklentilerle uyumlu olduğunu göstermektedir.

Araç

Ölçek Çeşidi: Geliştirme (Development)

Format: 3 alt boyut ve 19 maddeden oluşan, 3’lü Likert tipi bir ölçektir. Derecelendirme formatı 1=Evet, 2=Kararsızım, 3=Hayır şeklinde ters kodlama içerecek şekilde tasarlanmıştır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitim gören öğrenciler (Özellikle kaynaştırma öğrencileri ve genel öğrenci popülasyonu).

Yaş Grubu: Orijinal çalışmanın yapıldığı eğitim kademesine uygun yaş grupları (Genellikle okul çağı öğrencileri).

Popülasyon Detayları: Ölçek, Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde hazırlanan bir doktora tezi çalışmasında, bireysel destek eğitiminin etkisini ölçmek amacıyla kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim (Self-report).

Anahtar Kelimeler

Matematiksel Başarı, Eğitim Psikolojisi, Özgüven, Madde Ölçek Korelasyonu, Faktör Analizi, İç Tutarlılık, Doktora Tezi.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2012

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçek, bir doktora tezi kapsamında geliştirilmiş akademik bir araçtır. Akademik ve eğitim amaçlı kullanımlarda yazarın izniyle kullanılması tavsiye edilir. Ticari amaçlı kullanımlar için sorumlu yazar (Ebru Ünay) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal tezi Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişime açıktır: tez.yok.gov.tr

Kaynaklar

• Ünay, E. (2012). Bireysel destek eğitiminin kaynaştırma öğrencilerinin matematik başarıları ve özyeterlilik algıları üzerindeki etkililiği (Doktora tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: matematige-yonelik-ozyeterlilik-algisi-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Matematiğe Yönelik Özyeterlilik Algısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek, 3 alt boyut ve 19 maddeden oluşmaktadır. Her bir alt boyuta ait örnek maddeler aşağıdadır:

• Matematik başarısı algısı: Matematikte iyi olmadığımı düşünüyorum.
• Matematik yeterliliği algısı: Kendimi matematik konularını arkadaşlarıma anlatacak kadar yeterli buluyorum.
• Kendine güven: Matematikle ilgili sınıf tartışmalarına katılabilirim.