Bilgisayar ve İnternet Kullanımı Özyeterlilik Algısı Ölçeğİ

Özet

Bilgisayar ve İnternet Kullanımı Özyeterlilik Algısı Ölçeği, sınıf öğretmenlerinin bilgisayar ve internet kullanımına yönelik algılanan özyeterlilik düzeylerini belirlemek amacıyla 2015 yılında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Ölçek, özellikle öğretmenlerin mesleki görevlerini yerine getirirken teknolojiyi kullanma konusundaki inançlarını ve yeterliliklerini değerlendirmeye odaklanmaktadır. Yapılan psikometrik çalışmalar, ölçeğin yüksek düzeyde geçerli ve güvenilir olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Bilgisayar, İnternet, Özyeterlilik Algısı, Sınıf Öğretmenleri, Geçerlilik, Güvenilirlik, Psikometri

Yazarlar

Süleyman Nihat Şad, O. Demir

Amaç

Ölçeğin temel amacı, İlköğretim düzeyinde görev yapan sınıf öğretmenlerinin, eğitim-öğretim süreçlerinde bilgisayar ve internet teknolojilerini ne kadar etkili ve yeterli kullanabildiklerine dair algılarını ölçmek üzere standartlaştırılmış, geçerli ve güvenilir bir araç oluşturmaktır. Bu araç, öğretmenlerin mesleki gelişim ihtiyaçlarının belirlenmesi ve teknoloji entegrasyonu eğitimlerinin planlanması açısından kritik önem taşımaktadır.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçek, psikolojideki temel yapı taşlarından biri olan özyeterlilik (self-efficacy) algısını ölçmektedir. Bu bağlamda, ölçülen yapı spesifik olarak “Teknoloji Kullanımı Özyeterliliği” olarak tanımlanır. Bu algı, bireyin belirli bir görevi (bu durumda bilgisayar ve internet kullanımı) başarıyla yerine getirebileceğine dair sahip olduğu inanç düzeyini ifade eder. Ölçek, öğretmenlerin dijital okuryazarlık ve teknoloji entegrasyonu becerileri hakkındaki subjektif yargılarını nicelleştirir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliği, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmiştir. Elde edilen uyum indeksleri, önerilen faktör yapısının veri setine mükemmel düzeyde uyum sağladığını göstermektedir.

• Ki-Kare / Serbestlik Derecesi (X²/sd): 200,36/100 = 2,00. Bu değer (genellikle 3’ün altı kabul edilir), modelin kabul edilebilir düzeyde uyumlu olduğunu belirtir.
• Kök Ortalama Kare Yaklaşıklık Hatası (RMSEA): 0,063. Bu değerin 0,08’in altında olması, modelin iyi bir uyuma sahip olduğunu doğrulamaktadır.
• Uyum İndeksleri: GFI= 0,91; AGFI= 0,92; CFI=0,97; NFI= 0,95 ve NNFI=0,97. Tüm bu indekslerin 0,90 eşiğinin üzerinde olması, modelin mükemmel uyumunu desteklemektedir.
• Standartlaştırılmış Kök Ortalama Kare Kalıntı (SRMR): 0,031. Bu düşük değer, modelin yapısal geçerliliğinin güçlü olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenilirliği, birden fazla yöntemle hesaplanmış ve sonuçlar ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu kanıtlamıştır.

• Cronbach Alfa İç Tutarlılık Katsayısı: Ölçeğin 13 maddelik tek faktörlü modeli için hesaplanan katsayı α= 0,955 gibi oldukça yüksek bir değerdir. Bu, maddelerin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.
• Guttman İki-Yarı Yöntemi: Bu yöntemle hesaplanan güvenirlik katsayısı 0,923 olarak bulunmuştur.
• Düzeltilmiş Madde-Toplam Korelasyonları: Hesaplanan katsayılar 0,702 ile 0,851 arasında yüksek değerler vermiştir. Bu yüksek korelasyonlar, her bir maddenin genel ölçek puanına anlamlı ve tutarlı bir katkı sağladığını ve ölçek maddeleri arasında yüksek bir homojenlik bulunduğunu işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme aşamasında ve sonrasında yapılan analizlerde faktör yapısına dair bilgiler mevcuttur. Genel olarak ölçek, başlangıçta iki faktör ve toplam 16 madde içermesine rağmen, psikometrik analizler sonucunda güçlü iç tutarlılığa sahip **13 maddelik tek faktörlü bir model** önerilmiştir. Güvenirlik hesaplamaları da bu tek faktörlü yapı üzerinden gerçekleştirilmiştir. Bu tek faktörlü yapı, öğretmenlerin bilgisayar ve internet kullanımına dair özyeterlilik algısının tek bir genel boyut altında toplandığını göstermektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Tipi: Geliştirme (Development)

Format: 11’li Likert Ölçeği. Derecelendirme formatı, “0= yapamayacağımdan kesinlikle eminim” ile “10= yapabileceğimden kesinlikle eminim” arasında değişmektedir. Bu geniş aralık, katılımcıların algı düzeylerini yüksek hassasiyetle ifade etmelerini sağlar.

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Grup: Sınıf Öğretmenleri

Yaş Grubu: Yetişkin (Çalışan Öğretmenler)

Popülasyon Detayları: İlköğretim kurumlarında görev yapan sınıf öğretmenleri.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Envanteri (Self-report inventory).

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Yeterliliği, Dijital Okuryazarlık, Özyeterlilik, Psikometrik Özellikler, Likert Tipi, DFA, RMSEA

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Süleyman Nihat Şad

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2015

Kullanım İzinleri ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

PDF Kaynağı: Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: sinif-ogretmenleri-icin-bilgisayar-ve-internet-kullanimi-ozyeterlilik-algisi-olcegi-toad.pdf.

Kaynaklar

• Şad, S. N. ve Demir, O. (2015). Sınıf öğretmenleri için bilgisayar ve internet kullanımı özyeterlilik algısı ölçeği: Geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. İlköğretim Online, 14(2), 489-510. DOI: http://dx.doi.org/10.17051/io.2015.00172.
• Makalenin Bağlantısı: ilkogretim-online.org.tr

Bilgisayar ve İnternet Kullanımı Özyeterlilik Algısı Ölçeğİ Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.