“Dinle İzle Anlat” Dinleme ve Konuşma Yeterlikleri Ölçeği

Özet

“Dinle İzle Anlat” Dinleme ve Konuşma Yeterlikleri Ölçeği (DİADKYÖ), Aliye Erdem ve Murat Erdem tarafından 2014 yılında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, bireylerin dinleme ve konuşma süreçlerindeki becerilerini ve yetkinliklerini sistematik olarak değerlendirmeyi amaçlar. Ölçek, toplam 50 maddeden ve dört temel alt boyuttan oluşmaktadır. Temel amacı, eğitim ve öğretim ortamlarında öğrencilerin iletişimsel yeterlikleri düzeylerini belirlemek ve bu alanlardaki gelişim ihtiyaçlarını tespit etmektir.

Ölçeğin geliştirme aşamasında kapsamlı psikometrik çalışmalar yapılmış olup, Kapsam Geçerlilik Oranları (KGO) hesaplanarak kabul edilebilir düzeyde olduğu gösterilmiştir. Güvenirlik analizleri sonucunda ise Pearson Güvenirlik Katsayısı anlamlı bulunmuştur. Ölçek, 3’lü Likert tipi derecelendirme formatını kullanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Dinleme Becerileri, Konuşma Yeterlikleri, Sözlü Anlatım, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler, Likert Ölçeği, İletişimsel Yeterlik.

Yazarlar

Aliye Erdem, Murat Erdem.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin dinleme ve konuşma becerilerini kapsayan geniş bir yelpazedeki iletişimsel yeterliklerini objektif ve yapılandırılmış bir biçimde ölçmektir. Geliştirme çalışması, bu kritik dil becerilerinin eğitim ortamlarında ne ölçüde kazanıldığını ve uygulandığını belirlemeye odaklanmıştır. Ölçek, özellikle konuşmacının özelliklerini fark etme, konuşma ortamını düzenleme ve dinleneni anlama gibi karmaşık yeterlikleri değerlendirmeyi hedefler.

DİADKYÖ, eğitim araştırmacılarına ve uygulayıcılara, öğrencilerin sözlü iletişimdeki güçlü ve zayıf yönlerini saptamada güvenilir bir araç sunmaktadır. Elde edilen veriler, dil eğitimi programlarının iyileştirilmesi ve bireyselleştirilmiş öğrenme stratejilerinin oluşturulması için temel teşkil etmektedir.

Yapı

“Dinle İzle Anlat” Ölçeği, dinleme ve konuşma yeterliklerini dört ayrı ve tanımlanmış alt boyutta incelemektedir. Bu boyutlar, iletişimin hem alıcı (dinleme) hem de üretici (konuşma/anlatım) yönlerini kapsamaktadır. Ölçek, toplam 50 maddeden oluşmaktadır.

Alt boyutlar ve madde dağılımları şunlardır:

• Dinleme (11 madde): Bu boyut, konuşmacının anlatım özelliklerini (akıcı, tek düze, hızlı, yavaş vb.) detaylıca fark etme becerisini ölçer.
• Konuşma (12 madde): Bu boyut, konuşma sürecinde kullanılan araçları ve ortamı konuşmayı verimli kılacak biçimde düzenleme ve yönetme yeterliğini değerlendirir.
• Dinlediğini Anlama (14 madde): Bu boyut, konuşma konusundan hareketle içeriğini tahmin etme, ana fikri ve detayları kestirme becerisini ölçer.
• Sözlü Anlatım (13 madde): Bu boyut, konuşmanın akışı, yapısı ve içeriği hakkında bilgi verme, kendini ifade etme yetkinliğini değerlendirir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları kapsamında, maddelerin ölçmek istedikleri yapıyı ne derece temsil ettiklerini belirlemek amacıyla Kapsam Geçerlilik Oranları (KGO) hesaplanmıştır. Bu oranlar, ölçeğin tüm alt boyutları için ayrı ayrı incelenmiş ve elde edilen değerlerin kabul edilebilir düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Bu analizler sonucunda, ölçek maddelerinde gerekli düzenlemeler ve iyileştirmeler yapılmıştır.

Kapsam geçerlik, ölçeğin teorik yapıyı temsil etme yeteneğini gösteren önemli bir kanıttır. Uzman görüşleri alınarak gerçekleştirilen bu süreç, ölçek maddelerinin ilgili yeterlik alanlarını doğru bir şekilde yansıttığını doğrulamıştır.

Güvenirlik

DİADKYÖ’nün güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda, ölçeğin güvenirliğini belirlemek için Pearson Güvenirlik Katsayısı hesaplanmıştır. Yapılan analizler sonucunda, elde edilen katsayının istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde olduğu görülmüştür.

Yüksek ve anlamlı bir güvenirlik katsayısı, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı örneklemler üzerinde uygulandığında benzer sonuçlar üretebilme yeteneğine sahip olduğunu gösterir. Bu durum, ölçeğin ölçtüğü dinleme ve konuşma yeterlikleri alanında tutarlı bir değerlendirme aracı olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini ve boyutlarını netleştirmek amacıyla Faktör Analizi yöntemlerinin kullanıldığı varsayılmaktadır. Geliştirme çalışması, ölçeğin dört farklı alt boyuttan (Dinleme, Konuşma, Dinlediğini Anlama, Sözlü Anlatım) oluştuğunu ortaya koymuştur. Bu dört faktörlü yapı, toplam 50 maddenin psikolojik ve eğitimsel olarak ayrışmış yeterlik alanlarını temsil ettiğini göstermektedir.

Alt boyutların her biri, ilgili yeterlik alanına özgü maddeleri barındırarak, ölçeğin çok boyutlu bir yapıyı başarıyla ölçtüğünü işaret eder. Bu ayrım, uygulayıcıların hangi iletişim becerisi alanında eksiklik olduğunu daha spesifik olarak belirlemesine olanak tanır.

Araç

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Development Scale)

Format: Öz Bildirim veya Gözlem Temelli Değerlendirme Ölçeği

Derecelendirme: 3’lü Likert Tipi Ölçekleme (1: Yetersiz, 2: Orta, 3: Yeterli)

Dil Durumu: Türkçe

Hedef Kitle: Eğitim ve Öğretim Süreçlerindeki Bireyler (Muhtemelen İlkokul, Ortaokul veya Lise Öğrencileri)

Yaş Grubu: Eğitim çağındaki öğrenciler (Spesifik yaş aralığı belirtilmemiştir, ancak iletişim yeterlikleri bağlamında geniş bir öğrenci grubunu kapsar).

Popülasyon Detayları: Dinleme ve konuşma yeterliklerini ölçmeye ihtiyaç duyulan eğitim kademelerindeki bireyler.

Test Metodolojisi: 4 alt boyutta (Dinleme, Konuşma, Dinlediğini Anlama, Sözlü Anlatım) 50 madde üzerinden öz bildirime dayalı veya gözlemci tarafından doldurulabilir bir derecelendirme metodolojisi kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Dinleme, Konuşma, Yeterlik, Faktör Analizi, Eğitim Araştırmaları, Dil Becerileri, Psikometri, Güvenirlik, Geçerlik.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Aliye Erdem

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2014

İzinler ve Ücret: Akademik kullanım için genellikle kaynak gösterilerek izin gerekmektedir. Ticari kullanım bilgisi mevcut değildir.

Bu ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı bilgileri aşağıdaki bağlantıda mevcuttur: jret.org. Ayrıca, ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: dinleizleanlat-dinleme-ve-konusma-yeterlikleri-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Erdem, A. ve Erdem, M. (2014). “DinleİzleAnlat” Dinleme ve Konuşma Yeterlikleri Ölçeğinin geliştirilmesi. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi. Journal of Research in Education and Teaching 3(4), 418-432.

“Dinle İzle Anlat” Dinleme ve Konuşma Yeterlikleri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

• Dinleme (11 m): Konuşmacının anlatım özelliklerini (akıcı,tek düze,hızlı, yavaş vb. ) fark etme.
• Konuşma (12 m): Konuşma sürecinde araçları ve ortamı konuşmasını verimli kılacak biçimde düzenleme.
• Dinlediğini Anlama (14 m): Konuşma konusundan hareketle içeriğini kestirme.
• Sözlü Anlatım (13 m): Konuşmanın akışı hakkında bilgi verme.