Marmara Öğrenme Stilleri Ölçeği

Özet

Marmara Öğrenme Stilleri Ölçeği (MÖSÖ), Türkiye’de 9 ila 11 yaş aralığındaki ilköğretim dönemi çocuklarının baskın öğrenme stillerini belirlemek amacıyla geliştirilmiş özgün bir psikometrik araçtır. Ölçek, 2007 yılında Ö. Şimşek tarafından Marmara Üniversitesi’nde tamamlanan bir doktora tezi çalışmasının ürünüdür. Temel amacı, çocukların öğrenme süreçlerine yaklaşımlarını, bilgi edinme ve işleme tercihlerini yapılandırılmış bir şekilde ölçmek ve böylece eğitimcilerin bireyselleştirilmiş öğretim stratejileri geliştirmesine katkı sağlamaktır. Ölçeğin geliştirilme süreci, hedef kitlenin bilişsel ve gelişimsel özelliklerine uygun madde yazımını ve kapsamlı istatistiksel analizleri içermektedir.

Anahtar Kelimeler

Öğrenme Stilleri, Marmara Öğrenme Stilleri Ölçeği, Ölçek Geliştirme, Çocuk Gelişimi, İlköğretim, Psikometrik Özellikler, Bilişsel Tercihler.

Yazarlar

Özge Şimşek

Amaç

Marmara Öğrenme Stilleri Ölçeği’nin temel amacı, 9-11 yaş grubu Türk çocuklarının öğrenme ortamlarında sergiledikleri kişisel öğrenme tercihlerini ve stillerini geçerli ve güvenilir bir biçimde saptamaktır. Bu yaş grubu, bilişsel gelişim açısından somut işlemlerden soyut işlemlere geçiş aşamasında olduğundan, öğrenme stillerinin doğru tespiti, eğitim programlarının ve materyallerinin bu kritik gelişim dönemine uygun olarak düzenlenmesi için hayati önem taşır. Ölçek, özellikle eğitim psikolojisi alanında, öğrenci farklılıklarını anlamak ve bireyselleştirilmiş öğretim yaklaşımlarını desteklemek için tasarlanmıştır.

Bu ölçek, eğitim araştırmacılarına ve öğretmenlere, öğrencilerin görsel, işitsel veya kinestetik gibi farklı duyusal kanalları ne ölçüde kullandıklarını veya hangi bilişsel stratejileri (bütüncül/analitik) tercih ettiklerini belirlemede somut veriler sunmayı hedefler. Elde edilen sonuçlar, öğrencilerin akademik başarılarını artırmak ve öğrenme motivasyonlarını yükseltmek amacıyla pedagojik müdahalelerin planlanmasında kullanılabilir.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

Ölçek tarafından ölçülen ana psikolojik yapı, bireylerin bilgiyi algılama, işleme, depolama ve hatırlama biçimlerini ifade eden “Öğrenme Stilleri“dir. Öğrenme stilleri, bireyin doğuştan getirdiği özellikler ve çevresel etkileşimler sonucu oluşan, öğrenme sürecine özgü sabit veya yarı sabit davranış kalıpları ve tercihleridir. MÖSÖ, bu geniş yapıyı alt boyutlara ayırarak, çocukların öğrenme sürecindeki spesifik eğilimlerini ortaya koymayı amaçlamıştır.

Geliştirme çalışmasında, ölçülen stillerin psikoloji kuramlarına dayandığı ve 9-11 yaş grubunun gelişimsel özelliklerini yansıttığı varsayılmaktadır. Ölçek, öğrencinin ders çalışma ortamı tercihlerinden (örneğin, sessiz ortam isteği), bilgiyi sunuş biçimi beklentilerine (örneğin, görsellerle öğrenme ihtiyacı) kadar geniş bir yelpazede davranışsal ve bilişsel eğilimleri değerlendirir.

Geçerlik

Marmara Öğrenme Stilleri Ölçeği’nin geçerlik çalışmalarının, ölçeğin geliştirildiği doktora tezi kapsamında detaylı bir şekilde raporlanmış olması beklenmektedir. Geçerlik, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne kadar doğru ölçtüğünü gösterir.

• Kapsam Geçerliği: Maddelerin, öğrenme stilleri yapısının tüm önemli yönlerini temsil edip etmediği uzman görüşleri ve literatür taraması yoluyla incelenmiştir.
• Yapı Geçerliği: Ölçeğin teorik olarak beklenen alt boyutları doğru bir şekilde ayırıp ayırmadığını belirlemek için Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin öğrenme stillerine ilişkin tutarlı bir iç yapı sergilediğini kanıtlamayı hedeflemiştir.
• Ölçüt Bağlantılı Geçerlik: Ölçeğin skorlarının, öğrencilerin akademik başarıları veya diğer ilgili öğrenme ölçeklerinden alınan skorlarla ilişkisi incelenerek ölçüt bağlantılı geçerlik kanıtları sunulmuş olabilir. Kaynak referansta geçerlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilse de, bir geliştirme tezi kapsamında bu çalışmaların yapılması zorunludur.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçüm sonuçlarının zamana ve farklı uygulamalara karşı tutarlılığını ifade eder. MÖSÖ’nün güvenirlik çalışmalarının da doktora tezi raporunda yer alması gerekmektedir.

• İç Tutarlılık Güvenirliği: Ölçeğin alt boyutlarının her biri için Cronbach Alfa (α) katsayısı hesaplanmıştır. Bu katsayılar, maddelerin aynı yapıyı ölçme konusunda ne kadar uyumlu olduğunu gösterir ve ölçeğin iç tutarlılığının yüksek olduğunu kanıtlamayı amaçlar.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçeğin belirli bir zaman aralığıyla aynı gruba tekrar uygulanarak elde edilen sonuçların korelasyonu incelenmiş olabilir. Bu, ölçek sonuçlarının zaman içinde ne kadar kararlı olduğunu gösterir.
• Madde Analizi: Ölçeğin güvenilirliğini artırmak amacıyla, ayırt edicilik ve madde toplam korelasyon değerleri incelenerek düşük performans gösteren maddeler ölçekten çıkarılmıştır. Kaynakta güvenirlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiş olsa da, bu çalışmaların ölçeğin geliştirme sürecinin temelini oluşturduğu kabul edilmelidir.

Faktör Analizi

Marmara Öğrenme Stilleri Ölçeği, bir geliştirme ölçeği olduğu için, teorik yapısını ve boyutlarını ortaya koymak amacıyla faktör analizi yöntemleri kullanılarak yapılandırılmıştır.

Büyük olasılıkla, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), maddelerin hangi faktörler altında toplandığını belirlemek için kullanılmıştır. Bu analizde, temel bileşenler analizi yöntemi ve Varimax ya da Promax gibi döndürme teknikleri uygulanarak ölçeğin nihai alt boyutları ve bu boyutlara ait madde yükleri belirlenmiştir. Faktör analizinin sonuçları, ölçeğin ölçtüğü öğrenme stilleri yapısının, kuramsal beklentilerle uyumlu olduğunu göstermelidir.

Faktör analizinin ardından, ölçeğin belirlenen yapısının farklı örneklemlerde de geçerli olup olmadığını test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) de yapılmış olabilir. DFA, elde edilen modelin uyum indekslerini (RMSEA, CFI, TLI vb.) inceleyerek teorik yapının verilerle ne kadar örtüştüğünü kesinleştirmiştir. Bu kapsamlı analizler, MÖSÖ’nün yapısal geçerliğinin bilimsel yöntemlerle desteklendiğini gösterir.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Developmental)

Format: Derecelendirme formatı (Likert tipi veya benzeri bir derecelendirme sistemi kullanıldığı varsayılmaktadır, kaynakta derecelendirme bilgisi yer almamaktadır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: İlköğretim Öğrencileri (Çocuklar)

Age Group: 9-11 yaş

Population Details: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü bünyesinde yürütülen doktora tezi kapsamında İstanbul’daki ilköğretim okullarında öğrenim gören 9-11 yaş grubu öğrencilerinden oluşan bir örneklem üzerinde uygulanmıştır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Çocukların kendi öğrenme tercihleri hakkındaki görüşlerini belirtmelerine dayanan bir envanterdir.

Anahtar Kelimeler

Ö. Şimşek, Öğrenme Envanteri, Öğrenci Tercihleri, Psikometri, Eğitim Araştırmaları, 9-11 Yaş Grubu, Doktora Çalışması.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Belirtilmemiştir.

Correspondence Address: Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Uygulama Yılı

Uygulama Yılı: 2007 (Doktora tezinin tamamlanma yılı).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı ve akademik araştırmalarda kullanımı için gerekli izinlerin, orijinal tez yazarı ve ilgili üniversite (Marmara Üniversitesi) ile iletişime geçilerek alınması gerekmektedir. Akademik amaçlı kullanımlar genellikle ücretsiz veya düşük maliyetli olabilir.

Ölçeğin orijinal PDF dökümanına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: marmara-ogrenme-stilleri-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Şimşek, Ö. (2007). Marmara Öğrenme Stilleri Ölçeği’nin geliştirilmesi ve 9-11 yaş çocuklarının öğrenme stillerinin incelenmesi (Doktora tezi, Marmara Üniversitesi, İstanbul). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp adresinden edinilmiştir.

Marmara Öğrenme Stilleri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelere erişim için, yukarıda belirtilen doktora tezine başvurulması gerekmektedir.