Manevi Zekâ Ölçeği

Özet

Manevi Zekâ Ölçeği, manevi zekâ (Spiritual Intelligence) yapısını ölçmek amacıyla geliştirilmiş olan orijinal bir aracın Türk kültürüne ve diline uyarlama çalışmasıdır. Özge Erduran-Tekin ve Halil Ekşi tarafından 2019 yılında gerçekleştirilen bu uyarlama, manevi zekânın bireylerin yaşam amaçlarını, değer sistemlerini ve içsel uyumlarını ne ölçüde yönetebildiğini değerlendirmeyi hedefler. Ölçeğin Türkçe versiyonu, psikolojik danışmanlık ve din psikolojisi alanlarında manevi zekâ düzeylerini bilimsel yöntemlerle incelemek için sağlam bir psikometrik araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Manevi Zekâ, Ruhsal Zekâ, Ölçek Uyarlama, Psikometri, Özge Erduran-Tekin, Halil Ekşi, Uyarlama.

Yazarlar

Özge Erduran-Tekin, Halil Ekşi

Amaç

Manevi Zekâ Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin manevi boyutlarını, hayatın anlamını sorgulama yeteneklerini ve içsel değerlerini günlük yaşamlarına entegre etme becerilerini ölçmektir. Bu özel çalışma (2019 uyarlaması), orijinal İngilizce ölçeğin Türk kültürü bağlamında dilsel ve kavramsal eşdeğerliğini sağlayarak, manevi zekâ araştırmalarının Türkiye’de güvenilir bir şekilde yürütülmesine olanak tanımayı amaçlamıştır.

Ölçek, akademik çalışmalarda ve uygulamalı psikoloji alanlarında, maneviyatın bireyin genel iyi oluşu, stresle başa çıkma ve yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini incelemek üzere tasarlanmıştır. Bu araç sayesinde, manevi zekâ kavramının psikolojik süreçlerdeki rolü daha derinlemesine anlaşılabilmektedir.

Yapı

Ölçek, genellikle duygusal ve bilişsel zekâdan farklı olarak tanımlanan manevi zekâ (Spiritual Intelligence) yapısını ölçmektedir. Manevi zekâ, sadece dinsel inançları değil, aynı zamanda evrensel değerleri, vicdanı, bütünlüğü ve yaşamın amacına yönelik farkındalığı içeren daha geniş bir kavramı ifade eder.

Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin boyutlarının (alt faktörlerinin) Türk örnekleminde de tutarlı bir şekilde ortaya çıkıp çıkmadığını incelemiştir. Tipik olarak manevi zekâ ölçekleri; yüksek benlik farkındalığı, anlam oluşturma yeteneği, aşkınlık deneyimi ve manevi kaynakları kullanma gibi boyutları kapsamaktadır.

Geçerlik

Manevi Zekâ Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması sırasında (Erduran-Tekin & Ekşi, 2019), ölçeğin ölçtüğü yapıyı doğru bir şekilde temsil ettiğini göstermek için kapsamlı geçerlik çalışmaları yapılmıştır. Bu çalışmalar, genellikle yapı geçerliğini test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) içermektedir.

DFA sonuçları, ölçeğin orijinal çok boyutlu yapısının Türk kültüründe de korunduğunu ve maddelerin teorik olarak öngörülen faktörlere yeterli düzeyde yüklendiğini ortaya koymuştur. Ayrıca, ölçeğin diğer ilgili psikolojik yapılarla (örneğin, yaşam doyumu, dini yönelim) ilişkileri incelenerek ölçüt geçerliği de desteklenmiştir.

Güvenirlik

Uyarlama çalışmasında, Manevi Zekâ Ölçeği’nin iç tutarlılığı ve kararlılığı detaylı olarak incelenmiştir. İç tutarlılık, Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçeğin tüm maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı manevi zekâ yapısını ölçtüğünü göstermektedir.

Çalışmada elde edilen güvenirlik katsayıları, ölçeğin Türk örnekleminde yüksek düzeyde güvenilir olduğunu kanıtlamıştır. Bu, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı örneklemlerde uygulandığında benzer sonuçlar üreteceği anlamına gelmektedir.

Faktör Analizi

Erduran-Tekin ve Ekşi (2019) çalışmasında, ölçeğin yapısal uygunluğunu belirlemek için öncelikle Keşfedici Faktör Analizi (KFA) ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. KFA, maddelerin kültürel bağlamda nasıl gruplandığını görmeyi sağlarken, DFA ise orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk verileriyle ne kadar uyumlu olduğunu test etmiştir.

Faktör analizi sonuçları, orijinal ölçeğin boyut sayısının ve faktör yapısının Türkçe formda da kabul edilebilir uyum indekslerine sahip olduğunu göstermiştir. Bu durum, Manevi Zekâ Ölçeği’nin Türk kültürüne başarılı bir uyarlama olduğunu teyit etmektedir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme (Özgün kaynakta belirtilmemekle birlikte, benzer ölçeklerde yaygın olarak kullanılır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler ve Yükseköğrenim Öğrencileri (Uyarlama örneklemi genellikle bu grupları içerir.)

Age Group: 18 yaş ve üzeri

Population Details: Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları üzerinde psikometrik analizleri yapılmıştır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Manevi Zekâ Ölçeği, Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Analizi, Ruh Sağlığı, Maneviyat.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Correspondence Address: Çalışmanın yapıldığı kurum veya sorumlu yazarın güncel adresi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin yayınlandığı yıl 2019’dur. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için genellikle yazarlarla iletişime geçilmesi önerilir. Sorumlu yazarın iletişim bilgisi aşağıda verilmiştir: [email protected].

Ölçeğin orijinal makalesi ve ek dökümanları dijital olarak erişilebilir durumdadır. Orijinal yayın makalesine buradan ulaşılabilir: spiritualpc.net (PDF).

Kaynaklar

1. Erduran-Tekin, Ö., & Ekşi, H. (2019). Adapting the Scale for Spiritual Intelligence to Turkish. Spiritual Psychology and Counseling, 4(2), 123–141.

Ölçeğin Türkçe formunun PDF ve DOCX dökümanları aşağıda mevcuttur:

• PDF Dökümanı: manevi-zeka-olcegi-toad.pdf
• DOCX Dökümanı: manevi-zeka-olcegi-toad.docx

Manevi Zekâ Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

(Ölçek maddeleri, orijinal kaynakta metin olarak sağlanmamıştır. Yalnızca PDF/DOCX linkleri verilmiştir.)