Manevi Anlam Ölçeği

Özet

Manevi Anlam Ölçeği (MAÖ), manevi anlam kavramını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik aracın Türkçe’ye uyarlama çalışmasıdır. Rukiye Şahin, Y. Sarıkaya ve M. Baloğlu tarafından 2017 yılında gerçekleştirilen bu çalışma, manevi anlam ile maneviyat arasındaki ilişkiyi incelemeyi hedeflemiştir. Ölçeğin Türkçe formu, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiş ve psikometrik açıdan güçlü uyum indeksleri sunarak yapı geçerliğini sağlamıştır. Nihai form 13 maddeden oluşmaktadır.

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayılarının oldukça yüksek olduğunu göstermektedir. MAÖ, Türk kültürüne özgü bağlamda manevi anlam arayışını ve algılanan maneviyat düzeyini değerlendirmek için güvenilir bir araç olarak önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Manevi Anlam, Maneviyat, Ölçek Uyarlama, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Psikometri, Yapı Geçerliği, Rukiye Şahin.

Yazarlar

Rukiye Şahin, Y. Sarıkaya, M. Baloğlu.

Amaç

Manevi Anlam Ölçeği (MAÖ)‘nin temel amacı, bireylerin yaşamlarında deneyimledikleri manevi anlam düzeyini geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Ölçek, özellikle Türk kültür ve dil bağlamında maneviyat alanındaki araştırmalara katkı sağlamak üzere uyarlanmıştır. Orijinal ölçeğin Türkçeye adaptasyonu, bu önemli psikolojik yapının kültürel farklılıklar gözetilerek incelenmesine olanak tanımıştır.

Uyarlama çalışması, manevi anlam kavramının psikolojik yapı geçerliği ve güvenirlik özelliklerini incelemeyi ve manevi anlam ile maneviyat arasındaki korelasyonel ilişkiyi bilimsel yöntemlerle ortaya koymayı amaçlamıştır.

Yapı/Kavram

Ölçek, bireyin yaşamının temelinde algıladığı ve deneyimlediği manevi anlam (Spiritual Meaning) kavramını ölçmektedir. Bu yapı, bireyin varoluşsal amaç, kişisel değerler ve evrenle kurduğu derin bağlamda yaşamına atfettiği öznel anlamı ifade eder. Psikolojik araştırmalar, manevi anlamın bireylerin psikolojik refahı ve stresle başa çıkma kapasitesi üzerinde önemli bir rol oynadığını göstermektedir.

Ölçek maddeleri, bireyin hayatın zorlukları karşısında bile bir amaç ve yön duygusu sürdürme yeteneğine odaklanmaktadır. Bu bağlamda, ölçek manevi anlamın bilişsel ve duygusal boyutlarını kapsamaktadır.

Geçerlik

MAÖ Türkçe formunun geçerlik çalışması, yapısal geçerliği test etmek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Analizler, en çok olabilirlik (Maximum Likelihood) yöntemiyle yürütülmüştür. İlk DFA aşamasında, tüm maddelerin t değerleri incelenmiş ve anlamlı bulunmuştur. Ancak, hata varyansları kontrol edildiğinde, dokuzuncu maddenin hata varyansının (.92) çok yüksek olduğu tespit edilmiştir.

Hata varyansı yüksek çıkan “Kusurlu ve çoğu zaman dehşet verici olan davranışlarımız, varoluşumuzun özünde hiç bir anlam olmadığını gösteriyor” maddesi ölçekten çıkarılmıştır. Kalan 13 madde ile analiz tekrarlanmıştır. Tekrarlanan DFA sonucunda tüm maddelerin t değerlerinin anlamlı olduğu, hata varyanslarının ise .43 ile .89 arasında değiştiği görülmüştür. Bu sonuçlar, 13 maddelik son formun kabul edilebilir düzeyde yapı geçerliğini sağladığını göstermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach alfa katsayısı kullanılarak değerlendirilmiştir. Macdonald (2000a) kaynağına atıfla, ölçek alt boyutlarına ilişkin Cronbach alfa katsayılarının .85 ile .97 gibi yüksek bir aralıkta değiştiği belirtilmiştir. Bu değerler, ölçeğin ölçtüğü manevi anlam yapısının alt boyutlarının yüksek düzeyde homojenliğe ve iç tutarlılığa sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Elde edilen Cronbach alfa katsayıları, Manevi Anlam Ölçeği’nin Türkçe formunun güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu ve araştırmalarda tutarlı sonuçlar üretme potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Doğrulayıcı faktör analizi, 13 maddelik ölçek yapısının teorik model ile ne kadar uyumlu olduğunu belirlemek için çeşitli uyum indeksleri kullanmıştır. Elde edilen uyum indeksleri, modelin veri setine mükemmel düzeyde uyum sağladığını göstermiştir:

• Ki-kare (χ2) ve Serbestlik Derecesi (sd): χ2 (65) = 228.18, (p < .001)
• Ki-kare/sd Oranı: 3.51 (Kabul edilebilir sınır olan 5’in oldukça altındadır.)
• Normlaştırılmış Uyum İndeksi (NFI): .94
• Normlaştırılmamış Uyum İndeksi (NNFI): .95
• Karşılaştırmalı Uyum İndeksi (CFI): .96
• Artımsal Uyum İndeksi (IFI): .96
• Hata Karelerinin Ortalama Kökü Yaklaşımı (RMSEA): .07
• Kök Ortalama Kare Kalıntı (RMR): .05
• Standartlaştırılmış Kök Ortalama Kare Kalıntı (SRMR): .05

CFI ve IFI gibi uyum indekslerinin .95’in üzerinde olması, RMSEA ve SRMR değerlerinin ise .08’in altında olması, 13 maddelik Türkçe formun yapı geçerliğini yüksek düzeyde sağladığını ve faktör yapısının doğrulandığını teyit etmektedir.

Ölçme Aracı

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Adaptation Scale)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Derecelendirme bilgisi orijinal kaynakta belirtilmemiştir.)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), Orijinal Dil (Bilinmiyor)

Popülasyon Grubu: Yetişkin Popülasyon

Yaş Grubu: Belirtilmemiş (Genellikle 18 yaş ve üzeri)

Popülasyon Detayları: Geçerlik ve güvenirlik çalışması için kullanılan örneklem, psikoloji araştırması bağlamında toplanmıştır.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Manevi Anlam, Yapısal Eşitlik Modellemesi, Psikometri, Güvenirlik Katsayısı, Varoluşsal Anlam, Uyum İndeksleri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri Bulunmamaktadır.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Rukiye Şahin (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Sorumlu Yazar: Rukiye Şahin

İletişim E-postası: [email protected]

Ölçek Uyarlama Yılı: 2017 (Makale yayın yılı)

PDF İndirme Bağlantısı: Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: manevi-anlam-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Şahin, R., Sarıkaya, Y. ve Baloğlu, M. (2017). Manevi anlam ile maneviyat ilişkisinin incelenmesi. Turkish Studies, 12(28), 681-702.
2. Macdonald, D. A. (2000a). (Güvenirlik verisinde belirtilen kaynak).

Manevi Anlam Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin 13 maddelik nihai formunun tamamı kaynak metinde yer almamaktadır. Ancak, geçerlik çalışması sırasında Doğrulayıcı Faktör Analizi sonucunda ölçekten çıkarılan 9. madde aşağıda korunmuştur:

• Kusurlu ve çoğu zaman dehşet verici olan davranışlarımız, varoluşumuzun özünde hiç bir anlam olmadığını gösteriyor.