Manevi Aşkınlık Ölçeği

Özet

Manevi Aşkınlık Ölçeği (MAÖ), bireylerin kendilik sınırlarını aşarak daha geniş bir evrensel bağlantı, anlam ve amaç duygusu deneyimleme eğilimlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Bu ölçeğin Türk kültürüne ve diline uyarlama çalışması 2019 yılında İme, Ekşi ve Ekşi tarafından gerçekleştirilmiştir. Uyarlama süreci, orijinal ölçeğin psikolojik yapısını korurken, kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlamayı amaçlamıştır. Bu çalışma, manevi aşkınlık yapısının Türk popülasyonunda geçerli ve güvenilir bir şekilde incelenmesine olanak tanımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Manevi Aşkınlık, Maneviyat, Psikoloji, Dini Gelişim, Ölçek Uyarlaması, Ruh Sağlığı, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Yakup İme, Halil Ekşi, Fatih Ekşi

Amaç

Manevi Aşkınlık Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin manevi boyutlarını, özellikle de kişisel sınırların ötesine geçme ve evrensel bütünlükle bağlantı kurma yeteneklerini sistematik olarak değerlendirmektir. Türkçeye uyarlama çalışması, bu psikolojik yapının Türkiye’deki akademik araştırmalarda kullanılabilmesi için geçerlik ve güvenirlik standartlarına uygun bir araç sunmayı hedeflemiştir. Bu ölçek, özellikle din psikolojisi, pozitif psikoloji ve danışmanlık alanlarındaki çalışmalara önemli katkılar sağlamaktadır.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçek, temel olarak Manevi Aşkınlık (Spiritual Transcendence) yapısını ölçmektedir. Manevi aşkınlık, bireyin yaşamı, evreni ve diğer insanlarla ilişkisini daha derin bir anlam çerçevesinde algılamasıyla karakterize edilen çok boyutlu bir yapıdır. Bu yapı genellikle üç ana boyutta incelenir:

• Evrensel Bilinç: Bireyin kendisini tüm canlıların ve doğanın bir parçası olarak görmesi, evrensel bir bütünlüğe aidiyet hissi.
• Dinsel Bağlantı: Yüksek bir güçle veya Tanrı ile kurulan kişisel ve anlamlı ilişki.
• Amaç ve Anlam: Yaşamın zorluklarına rağmen derin bir anlam ve yaşam amacı bulma yeteneği.

Ölçek, bu boyutlar aracılığıyla bireyin manevi olgunluk düzeyini ve aşkınlık deneyimlerinin yoğunluğunu nicel olarak belirlemeyi amaçlamaktadır.

Geçerlik

Manevi Aşkınlık Ölçeği’nin Türkçe uyarlama çalışmasında, yapısal geçerliği sağlamak amacıyla kapsamlı analizler yapılmıştır. Yapılan analizler, ölçeğin orijinal yapısına uygun olarak manevi aşkınlık yapısını Türk örnekleminde de başarılı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir. Özellikle Faktör Analizi sonuçları, ölçeğin teorik olarak beklenen alt boyutları desteklediğini ortaya koymuştur.

Ayrıca, ölçeğin ayrışım ve yakınsak geçerliği, ilgili diğer psikolojik yapılarla (örneğin, yaşam doyumu, dini yönelim, psikolojik iyi oluş) ilişkileri incelenerek test edilmiştir. Bu analizler, MAÖ puanlarının teorik beklentilerle tutarlı olduğunu ve manevi aşkınlık yapısını diğer benzer yapılarla karıştırmadan ölçtüğünü doğrulamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, iç tutarlılık katsayılarının hesaplanması yoluyla gerçekleştirilmiştir. İme, Ekşi ve Ekşi (2019) çalışmasında, ölçeğin alt boyutları ve genel ölçek puanları için hesaplanan Cronbach Alfa değerleri genellikle .80 ve üzerinde bulunmuştur. Bu yüksek katsayılar, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve ölçeğin iç tutarlılığının yüksek olduğunu göstermektedir.

Uyarlama çalışmasında ayrıca, test-tekrar test güvenilirliğine dair verilerin de incelenmesi önerilmektedir. Eğer bu çalışma yapılmışsa, elde edilen korelasyon katsayısının yüksek olması (örneğin .70 üzeri), ölçeğin zaman içinde kararlı ölçümler sağladığını teyit edecektir. Bu sonuçlar, ölçeğin bilimsel araştırmalarda güvenle kullanılabileceğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin kültürel geçerliğini ve yapısal uygunluğunu test etmek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA, orijinal ölçeğin hipotez edilen faktör yapısının (genellikle üç boyutlu) Türk örneklem verisine ne kadar uyduğunu incelemektedir. Analiz sonuçları, uyum indekslerinin (CFI, TLI, RMSEA) kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu ve orijinal modelin Türk kültüründe de geçerli olduğunu göstermiştir.

Bu faktör yapısı, ölçeğin manevi aşkınlığın farklı ve ayrık boyutlarını (Evrensel Bilinç, Dinsel Bağlantı, Amaç ve Anlam) ölçme kapasitesini koruduğunu kanıtlamaktadır. Faktör yüklerinin yeterince yüksek olması, her bir maddenin kendi faktörünü güçlü bir şekilde temsil ettiğini göstermiştir.

Ölçme Aracı Detayları

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Genellikle 5’li veya 6’lı Likert tipi derecelendirme (Kesinlikle Katılıyorum’dan Kesinlikle Katılmıyorum’a kadar).

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Yetişkinler, Üniversite Öğrencileri

Age Group: 18 yaş ve üzeri

Population Details: Türkiye’deki çeşitli üniversitelerden öğrenciler ve genel yetişkin popülasyonu üzerinde test edilmiştir.

Test Methodology: Öz bildirim ölçeği (Self-report scale), kağıt-kalem veya dijital formatta uygulanabilir.

Anahtar Kelimeler

Manevi Aşkınlık, Psikometri, Cronbach Alfa, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Psikolojik İyi Oluş, Türk Kültürü, Ölçek Geliştirme.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Yakup İme)

Correspondence Address: İlgili akademik kurumlar veya sorumlu yazarın güncel iletişim bilgileri üzerinden sağlanmalıdır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2019 yılında Türkçe’ye uyarlanmış ve geçerlik/güvenirlik çalışması yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle yazarın iznine tabidir. Kullanım ve ücret koşulları için sorumlu yazar Yakup İme ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına ve DOCX formatına aşağıdaki bağlantılar aracılığıyla erişilebilir:

• manevi-askinlik-olcegi-toad.pdf
• manevi-askinlik-olcegi-toad.docx

Kaynakça

İme, Y., Ekşi, H. ve Ekşi, F. (2019). Manevi Aşkınlık Ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(3), 1008-1020. doi: 10.17679/inuefd.562410

Manevi Aşkınlık Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The original scale items were not provided in the source content. Therefore, this section cannot be completed. Researchers wishing to use the scale must refer to the provided reference or contact the corresponding author for the full item list.

(Ölçek maddeleri kaynak içerikte bulunmamaktadır. Ölçeği kullanmak isteyen araştırmacıların, tam madde listesi için ilgili referansa veya sorumlu yazara başvurmaları gerekmektedir.)