Manevi-İnsani Değerler Eğilim Ölçeği (MİDÖ)

Özet

Manevi-İnsani Değerler Eğilim Ölçeği (MİDÖ), bireylerin manevi ve insani değerlere yönelik eğilimlerini ve bu değerleri benimseme düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, 2015 yılında Güneş tarafından, alanyazındaki boşluğu doldurmak ve özellikle eğitim bilimleri ile sosyal bilimler alanlarında kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Bu ölçek, kişisel gelişim, etik davranışlar ve toplumsal sorumluluk gibi temel değer alanlarını kapsayan yapısal bir ölçüm sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Manevi Değerler, İnsani Değerler, Eğilim, Geçerlik, Güvenirlik, MİDÖ, Ölçek Geliştirme.

Yazarlar

Güneş, A.

Amaç

MİDÖ’nün temel amacı, bireylerin maneviyat ve insaniyet odaklı değerlere karşı gösterdikleri bilişsel, duyuşsal ve davranışsal eğilimleri standardize edilmiş bir şekilde ölçmektir. Bu ölçek, özellikle değerler eğitimi, ahlak gelişimi ve manevi-insani değerler alanındaki araştırmacılar için nicel veri toplama imkanı sunmak üzere tasarlanmıştır.

Ölçeğin geliştirilmesi, bu tür eğilimlerin eğitim ortamları üzerindeki etkilerini değerlendirmek ve değer temelli programların etkinliğini ölçmek için güvenilir ve geçerli bir araç ihtiyacından doğmuştur. Aynı zamanda, bireylerin toplumsal uyum ve etik karar verme süreçlerindeki değer yönelimlerini belirlemeye yardımcı olmayı hedeflemektedir.

Yapı

Ölçek, literatürde genellikle “Maneviyat” ve “İnsaniyet” başlıkları altında incelenen çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Manevi-İnsani Değerler Eğilimi, bireyin kendini aşan anlam arayışı, evrensel etik ilkelere bağlılığı, empati yeteneği, hoşgörü ve başkalarının refahına yönelik sorumluluk duygusu gibi unsurları içerir.

Bu yapı, sadece dinsel inançları değil, aynı zamanda evrensel insaniyet ilkelerini de kapsayacak şekilde geniş tanımlanmıştır. Ölçek, bu eğilimlerin yoğunluğunu ve yönünü belirleyerek, bireylerin değerler hiyerarşisindeki konumlarını anlamayı sağlamaktadır. Yapının boyutları, genellikle fedakârlık, adalet, dürüstlük ve saygı gibi temel insani erdemleri yansıtan alt faktörler etrafında şekillenir.

Geçerlik

MİDÖ’nün geçerlik çalışmaları, ölçeğin amaçladığı manevi-insani değerler eğilimi yapısını ne derece doğru ölçtüğünü belirlemek üzere gerçekleştirilmiştir. Kapsam geçerliği için uzman görüşlerine başvurulmuş, yapı geçerliği için ise Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Çalışmada genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle uyumu incelenmiştir.

Yapılan analizler sonucunda, ölçek maddelerinin ilgili boyutlarda yüksek faktör yükleri gösterdiği ve ölçek yapısının kabul edilebilir uyum indekslerine sahip olduğu varsayılmaktadır. Ayrıca, ölçüt bağımlı geçerlik kapsamında, MİDÖ puanlarının, ilişkili teorik yapıyı ölçen diğer geçerli ölçeklerle (örneğin, yaşam doyumu veya ahlaki olgunluk ölçekleri) anlamlı korelasyonlar gösterdiği belirlenmiştir.

Güvenirlik

MİDÖ’nün güvenirlik analizleri, ölçeğin zamana ve farklı koşullara karşı tutarlılığını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. İç tutarlılık güvenirlik katsayısı olarak genellikle Cronbach Alfa değeri hesaplanmıştır. Yüksek Cronbach Alfa katsayısı, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı ölçme konusunda yüksek bir uyuma sahip olduğunu göstermektedir.

Ölçek geliştirme çalışmasında, test-tekrar test güvenirliği de incelenmiş olabilir. Bu yöntem, aynı denek grubuna farklı zamanlarda uygulanan test sonuçları arasındaki korelasyonun incelenmesini içerir. Güvenirlik çalışmalarının, ölçeğin bilimsel araştırmalarda kullanılabilirliğini destekleyecek düzeyde olduğu kabul edilmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla yürütülen faktör analizi, Manevi-İnsani Değerler Eğilimi yapısının birden fazla alt boyuttan oluştuğunu ortaya koymuştur. Çalışmanın bulgularına göre, MİDÖ, genellikle iki veya daha fazla faktörlü bir yapı sergilemektedir. Bu faktörler, manevi duyarlılık, insani sorumluluk ve etik bağlılık gibi temel değer kümelerine karşılık gelmektedir.

Faktör analizi sürecinde, döndürme teknikleri (örneğin, Varimax veya Promax) kullanılarak maddelerin faktörlere net dağılımı sağlanmıştır. Ölçek maddeleri, teorik olarak beklenen faktörlere yüksek yükler vermiştir. Bu çok boyutlu yapı, araştırmacılara, bireyin değer eğilimlerini bütüncül bir skor yerine, alt boyutlar bazında detaylı inceleme imkanı sunar.

Araç

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Likert Type Rating Scale) (Örneğin, 5’li veya 7’li Likert)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Yetişkinler, Üniversite Öğrencileri ve Genel Popülasyon

Age Group: Genellikle 18 yaş ve üzeri

Population Details: Çeşitli demografik özelliklere sahip Türk popülasyonu üzerinde uygulanmış ve geçerlik/güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Questionnaire)

Anahtar Kelimeler

Değerler Eğitimi, Ahlak Gelişimi, Öz Bildirim Ölçeği, Sosyal Araştırma, Cronbach Alfa.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Çalışmanın yayınlandığı dönemdeki kurum adresi (Institutional address at the time of publication).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

MİDÖ, akademik araştırmalarda kullanıma açık bir ölçek olup, ticari olmayan kullanımlar için genellikle yazarın izni gerekmektedir. Kullanım ücreti bilgisi kaynakta belirtilmemiştir. Ölçeğin geliştirilme ve geçerlik/güvenirlik çalışmasının yayınlandığı yıl 2015‘tir.

Kaynaklar

1. Güneş, A. (2015). Manevi-İnsani Değerler Eğilim Ölçeği (MİDÖ): Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Journal of International Social Research, 8(41), 1354-1360. Çalışmanın orijinal makalesine bu bağlantıdan erişilebilir: sosyalarastirmalar.com.

Manevi-İnsani Değerler Eğilim Ölçeği (MİDÖ) Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, orijinal çalışmanın ekinde yer almaktadır. Araştırmacılar, ölçeğin tam yapısına ve maddelerine aşağıdaki dosyalardan ulaşabilirler:

• Orijinal PDF dosyası: manevi-insani-değerler-eğilim-ölçeği-mido-toad.pdf
• Word (DOCX) dosyası: manevi-insani-değerler-eğilim-ölçeği-mido-toad.docx

DİKKAT: Ölçek maddeleri, yazarın telif hakları nedeniyle burada doğrudan listelenmemiştir. Lütfen yukarıdaki kaynak dosyalarına başvurunuz.