Evliliğe Yüklenen Anlam Ölçeği

Özet

Evliliğe Yüklenen Anlam Ölçeği (EYAÖ), Özabacı, Körük ve Kara (2018) tarafından geliştirilmiş olan, bireylerin evlilik kurumuna atfettikleri anlamları ve beklentileri çok boyutlu olarak ölçmeyi amaçlayan bir psikolojik ölçüm aracıdır. Ölçek, evliliğin işlevselliğinden duygusal bağlılığa, engellenmişlik algısından uyum beklentisine kadar geniş bir yelpazedeki algıları değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. Bu geliştirme çalışması, ölçeğin geçerlik ve güvenirlik analizleri ile birlikte sunulmuştur.

Ölçek, toplam 31 maddeden ve dokuz farklı alt faktörden oluşmaktadır. Bu yapısıyla, evliliğin sadece olumlu yönlerini değil, aynı zamanda zorlukları ve risk algılarını da kapsamlı bir şekilde inceleme olanağı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Evliliğe Yüklenen Anlam Ölçeği, evlilik, evlilik algısı, ölçek geliştirme, psikolojik danışma, geçerlik, güvenirlik, EYAÖ.

Yazarlar

Özabacı, N., Körük, S., Kara, A.

Amaç

Evliliğe Yüklenen Anlam Ölçeği’nin (EYAÖ) temel amacı, bireylerin evlilik kurumuna dair sahip oldukları anlamları, inançları ve beklentileri geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçebilecek, psikometrik özellikleri güçlü bir araç geliştirmektir. Bu ölçek, özellikle Türk kültüründeki evlilik algısındaki çeşitliliği ve derinliği ortaya çıkarmayı hedeflemektedir.

Ölçek, klinik ve akademik araştırmalarda kullanılarak, evlilik danışmanlığı süreçlerinde bireylerin evliliğe yükledikleri anlamların, evlilik doyumu ve çatışma çözme becerileri üzerindeki etkilerini anlamada önemli bir kaynak sağlamayı amaçlamaktadır.

Yapı

EYAÖ, bireylerin evliliğe atfettiği çok boyutlu psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, evliliğin sadece duygusal bir bağ olarak değil, aynı zamanda işlevsel, sosyal ve kişisel bir süreç olarak nasıl algılandığını gösteren dokuz farklı faktörden meydana gelmektedir.

Ölçekteki faktörler, bağlılık ve yakınlık gibi pozitif algıları; engellenmişlik ve risk gibi olası negatif sonuç algılarını; ve işbirliği ile uyum beklentisi gibi çabaya dayalı süreç algılarını kapsamaktadır. Bu dokuz faktörlü yapı, evliliğin karmaşık doğasını bilimsel olarak analiz etmeye olanak tanır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne ölçüde doğru ölçtüğünü belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. EYAÖ’nün geçerliği, öncelikle Yapı Geçerliliği çalışmaları ile incelenmiştir.

Uygulanan Yapı Geçerliliği analizi kapsamında, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Bu analiz sonucunda, ölçeğin teorik beklentilerle uyumlu olarak 31 maddeden oluşan ve dokuz faktörlü bir yapıya sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin evliliğe yüklenen anlamın çeşitli boyutlarını başarıyla ayırt edebildiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Evliliğe Yüklenen Anlam Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek için yapılmıştır. Güvenirlik, İç Tutarlılık Katsayısı (Cronbach Alfa) yöntemiyle hesaplanmıştır.

Ölçeğin tamamı için hesaplanan İç Tutarlılık Katsayısı değeri .80 olarak bulunmuştur, bu da ölçeğin genel olarak yüksek düzeyde güvenilir olduğunu işaret etmektedir. Alt faktörlerin iç tutarlılık katsayıları ise şu şekildedir: Bağlılık (.77), Yakınlık (.71), Tamamlayıcılık (.66), Engellenmişlik (.61), Çaba (.61), İşbirliği (.54), Uyum beklentisi (.59) ve Risk (.41). Faktörlerin büyük çoğunluğu kabul edilebilir düzeyde tutarlılık sergilemektedir.

Faktör Analizi

EYAÖ’nün faktör yapısını ortaya çıkarmak amacıyla gerçekleştirilen Açımlayıcı Faktör Analizi, ölçeğin 31 maddelik nihai formunun dokuz alt boyuttan oluştuğunu doğrulamıştır. Bu dokuz faktör, evlilik algısının farklı ve bağımsız yönlerini temsil etmektedir.

Faktörler ve içerdikleri madde sayıları (m) şöyledir: İşlevsellik (6m), Bağlılık (5m), Yakınlık (3m), Tamamlayıcılık (4m), Engellenmişlik (3m), Çaba (2m), İşbirliği (3m), Risk (3m) ve Uyum beklentisi (2m). Bu detaylı yapı, araştırmacılara evliliğe yüklenen anlamı bileşenlerine ayırarak daha derinlemesine analiz yapma imkanı sunmaktadır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme)

Format: 31 maddelik, dokuz faktörlü kendini değerlendirme ölçeği.

Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Yetişkinler, evli bireyler veya evlilik hazırlığı yapan bireyler.

Yaş Grubu: Belirtilmemiş ancak yetişkin popülasyona uygundur.

Popülasyon Detayları: Türkiye’de yaşayan bireylerden oluşan örneklemle geliştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Ölçek, 5’li Likert Ölçeği formatında derecelendirilmiştir (1= kesinlikle katılmıyorum – 5= tamamen katılıyorum).

Anahtar Kelimeler

Bağlılık, Yakınlık, Engellenmişlik, İşlevsellik, Uyum beklentisi, psikometri, aile danışmanlığı, evlilik doyumu.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin geliştirildiği yıl 2018’dir. Ölçeğin kullanımı ve izinleri için sorumlu yazar Serdar Körük ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi: [email protected].

Ölçeğin orijinal makalesi ve materyalleri aşağıdaki PDF dosyasında mevcuttur. Orijinal PDF dosyası şu bağlantıdan indirilebilir: evlilige-yuklenen-anlam-olcegi-toad.pdf.

Kaynaklar

Özabacı, N., Körük, S. ve Kara, A. (2018). Evliliğe Yüklenen Anlam Ölçeğinin (EYAÖ) geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 8(50), 235-259.

Evliliğe Yüklenen Anlam Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir. Ölçek, 31 madde ve dokuz faktörden oluşmaktadır:

• İşlevsellik (6m)
• Bağlılık (5m)
• Yakınlık (3m)
• Tamamlayıcılık (4m)
• Engellenmişlik (3m)
• Çaba (2m)
• İşbirliği (3m)
• Risk (3m)
• Uyum beklentisi (2m)