Çocuk Cinsel İstismarcılarına Yönelik Bilgi ve Farkındalık Ölçeği

Özet

Çocuk Cinsel İstismarcılarına Yönelik Bilgi ve Farkındalık Ölçeği (ÇCİBFÖ), yetişkinlerin çocuk cinsel istismarcılarının karakteristik özellikleri ve kullandıkları cinsel istismara uygun hale getirme metotları (grooming) hakkındaki bilgi düzeylerini ve farkındalıklarını ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, çocuk cinsel istismarı ile mücadelede önleyici yaklaşımların temelini oluşturan toplumsal farkındalığı bilimsel olarak değerlendirmek için tasarlanmıştır. Ölçeğin psikometrik özellikleri, iki faktörlü bir yapıya sahip olduğunu ve yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Çocuk Cinsel İstismarı, İstismarcı Karakteristikleri, Farkındalık, Geliştirme Ölçeği, Grooming, Psikometri, Yetişkin Farkındalığı.

Yazarlar

M. Burak Gönültaş, H. Sarıçam

Amaç

Ölçeğin temel amacı, yetişkin bireylerin cinsel istismarcıların kullandığı manipülatif teknikler (özellikle grooming süreci) ve istismarcıların genel davranışsal ve demografik özelliklerine dair ne kadar bilgi sahibi olduklarını tespit etmektir. Bu farkındalık düzeyinin belirlenmesi, koruyucu ve önleyici eğitim programlarının içeriğini optimize etmek ve hedef kitleye uygun stratejiler geliştirmek açısından kritik öneme sahiptir.

Yapı

Çocuk Cinsel İstismarcılarına Yönelik Bilgi ve Farkındalık Ölçeği (ÇCİBFÖ), teorik ve istatistiksel analizler sonucunda iki ana boyuttan oluşmaktadır:

• Cinsel İstismara Uygun Hale Getirme Metotları (Grooming): Bu alt boyut, istismarcıların çocuğu ve çevresini manipüle ederek cinsel istismar için uygun ortamı hazırlama süreçlerine dair bilgi düzeyini ölçer.
• Çocuk Cinsel İstismarcısının Karakteristiği: Bu alt boyut, istismarcıların genel profilleri, suç geçmişleri ve istismar eylemlerini gerçekleştirme biçimlerine dair yaygın algıları ve bilgileri değerlendirir.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerlik çalışması, yaşları 18 ile 49 arasında değişen, iki farklı çalışma grubunda yer alan toplam 610 yetişkin katılımcı üzerinde gerçekleştirilmiştir. Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) sonuçları, ölçeğin iki boyuta sahip olduğunu ve bu iki boyutlu yapının, ölçülen özellikle ilgili toplam varyansın %48.80’ini açıkladığını göstermiştir. Madde faktör yükleri .40 ile .91 arasında değişerek, maddelerin ilgili faktörleri yeterli düzeyde temsil ettiğini kanıtlamıştır.

Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile iki faktörlü yapının model uyumu test edilmiş ve uyum iyiliği değerleri şu şekilde hesaplanmıştır: χ2= 132.26, dsd= 50 (χ2/sd=2.64), RMSEA= .08, SRMR=.065, NFI= .94, RFI= .92, IFI= .96, CFI= .96, TLI= .95. Bu değerler, modelin veri setine mükemmel veya kabul edilebilir düzeyde uyum sağladığını göstermektedir. Ölçüt geçerliği (benzer ölçek geçerliği) kapsamında, ÇCİBFÖ ile Suçlulara Yönelik Algılar Ölçeği arasında yüksek düzeyde, pozitif bir ilişki (r= .64) tespit edilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirlik analizleri, Cronbach alfa katsayısı kullanılarak yapılmıştır. Ölçeğin bütünü için elde edilen Cronbach alfa iç tutarlık katsayısı oldukça yüksek olup (α=.94), ölçeğin genel olarak tutarlı bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir.

• Cinsel İstismara Uygun Hale Getirme Metotları (Grooming) alt boyutu için iç tutarlılık katsayısı: α=.96 (Mükemmel).
• Çocuk Cinsel İstismarcısının Karakteristiği alt boyutu için iç tutarlılık katsayısı: α=.75 (Kabul edilebilir).

Ayrıca düzeltilmiş madde toplam korelasyon katsayıları .32 ile .85 arasında değişmekte olup, bu aralık, tüm maddelerin ölçeğin ölçtüğü genel yapıyla anlamlı düzeyde ilişkili olduğunu teyit etmektedir.

Faktör Analizi

ÇCİBFÖ’nün yapısal geçerliğini incelemek üzere hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. AFA, ölçeğin iki ana boyutta toplandığını göstermiş ve bu iki boyutun toplam varyansın %48.80’ini açıkladığı belirlenmiştir. Bu bulgu, ölçeğin teorik olarak öngörülen iki boyutlu yapısını desteklemiştir. DFA sonuçları ise (χ2/sd=2.64 ve CFI=.96 gibi güçlü uyum indeksleri), iki faktörlü modelin veriyle uyumlu olduğunu ve ölçeğin yapısal bütünlüğünün doğrulandığını kesinleştirmiştir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme

Format: 7’li Likert derecelendirme. (1=Kesinlikle katılmıyorum, 4=Ne katılıyorum ne katılmıyorum, 7= Kesinlikle katılıyorum)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yetişkinler

Yaş Grubu: 18-49 yaş arası

Popülasyon Detayları: İki farklı çalışma grubunda yer alan toplam 610 (366+244) yetişkin katılımcı.

Test Metodolojisi: Psikometrik ölçek geliştirme çalışması, öz bildirim yöntemi.

Anahtar Kelimeler

Çocuk Cinsel İstismarı, İstismarcı Karakteristikleri, Farkındalık, Geliştirme Ölçeği, Grooming, Psikometri, Yetişkin Farkındalığı.

Yazarlar ve İletişim

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2021 yılında yayınlanan akademik bir çalışma ile tanıtılmıştır. Kullanım izinleri ve ücret bilgileri için sorumlu yazar M. Burak Gönültaş ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ölçeğin geliştirme çalışmasına ait makale Dergipark üzerinden erişime açıktır.

Referanslar

Gönültaş, B. M. & Sarıçam, H. (2021). The Scale of Knowledge and Awareness About Child Molesters (KACMS): Validity and reliability study. Turkish Journal of Applied Social Work, 4(2), 116-126. https://doi.org/10.54467/trjasw.1021951

Makalenin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: cocuk-cinsel-istismarcilarina-yonelik-bilgi-ve-farkindalik-olcegi-toad.pdf

Çocuk Cinsel İstismarcılarına Yönelik Bilgi ve Farkındalık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Cinsel istismarcı, geçmişinde başka suçları da işlemiş olabilir.

Cinsel istismarcılar çocuğa fiziksel olarak en yakın hale gelebilmek için çocuğu kaçırabilirler.