Leyton Obsessif-Kompulsif Envanteri-Çocuk Formu

Özet

Leyton Obsessif-Kompulsif Envanteri-Çocuk Formu (LOKE-ÇF), orijinal Leyton Obsessif-Kompulsif Envanteri’nin (LOI) çocuk popülasyonuna yönelik olarak uyarlanmış halidir. Bu envanter, ilkokul ve ortaokul düzeyindeki çocuklarda Obsessif-Kompulsif Bozukluk (OKB) belirtilerinin sıklığını ve şiddetini değerlendirmek amacıyla kullanılmaktadır. Ölçeğin Türkiye’deki kullanımı ve norm çalışması, 1993 yılında bir yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilmiş olup, çocuklarda obsesyon ve kompulsiyonların taranması için önemli bir araç işlevi görmektedir. Bu ölçek, psikolojik değerlendirme süreçlerinde çocukların klinik ihtiyaçlarının belirlenmesine yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Obsessif-Kompulsif Bozukluk, obsesyon, kompulsiyon, çocuk değerlendirmesi, psikometrik uyarlama, Leyton Obsessif-Kompulsif Envanteri, tarama.

Yazarlar

Orijinal Geliştirici (İnferans): Cooper (1970). Türkiye Uyarlayıcısı: N. Palulu (1993).

Amaç

Leyton Obsessif-Kompulsif Envanteri-Çocuk Formu’nun temel amacı, ilkokul ve ortaokul çağındaki çocuklarda obsesif ve kompulsif semptomların varlığını, tipini ve şiddetini ölçmektir. Ölçek, klinik ve araştırma ortamlarında Obsessif-Kompulsif Bozukluk riskini taşıyan çocukları taramak ve semptom şiddetini nicel olarak belirlemek için tasarlanmıştır. Bu, erken teşhis ve uygun müdahale planlarının geliştirilmesi açısından kritik öneme sahiptir.

Ölçeğin Türkiye’deki uyarlama çalışması, Türk çocuk popülasyonunun sosyo-kültürel yapısına uygun normatif veriler elde etmeyi ve böylece ülkedeki OKB yaygınlığı üzerine güvenilir bir temel oluşturmayı hedeflemiştir. Bu amaçla, envanterin maddeleri ve yapısı, hedef kitlenin gelişimsel ve dilsel özelliklerine göre optimize edilmiştir.

Yapı

Ölçek, Obsessif-Kompulsif Bozukluğun temel bileşenlerini ölçen maddelerden oluşur. Bu yapı genellikle iki ana boyutta incelenir: Obsesyonlar (istenmeyen, tekrarlayıcı ve rahatsız edici düşünceler, imgeler veya dürtüler) ve Kompulsiyonlar (bu obsesyonların yarattığı kaygıyı azaltmak için yapılan tekrarlayıcı davranışlar veya zihinsel eylemler).

Leyton Envanteri’nin tipik yapısı, temizlik/yıkama, kontrol etme, biriktirme (istifçilik), düzenleme ve yavaşlık gibi yaygın obsesif-kompulsif temaları kapsamaktadır. Çocuk formunda bu temalar, çocuğun günlük yaşamı ve okul deneyimleri bağlamında ifade edilir. Ölçek, çocuğun bu semptomları ne sıklıkta deneyimlediğini ve bu durumun günlük işlevselliğini ne ölçüde bozduğunu değerlendirmeyi amaçlar.

Geçerlik

Kaynak verilerde geçerlik çalışmalarına dair spesifik bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak, bir psikometrik aracın geçerli kabul edilebilmesi için, gerçekten ölçmeyi amaçladığı psikolojik yapıyı ölçtüğünü gösteren kanıtlar sunulmalıdır.

Uyarlama çalışmasının geçerlik analizleri (içerik geçerliği, yapı geçerliği ve ölçüt bağımlı geçerlik gibi), ölçeğin Türk kültüründe OKB semptomlarını doğru bir şekilde temsil edip etmediğini doğrulamak için kritik öneme sahiptir. Özellikle yapı geçerliği çalışmaları, LOI-ÇF’nin obsesyon ve kompulsiyon boyutlarının kuramsal beklentilere uygunluğunu test etmeyi gerektirir.

Güvenirlik

Kaynak verilerde güvenirlik çalışmalarına dair spesifik bir bilgi bulunmamaktadır. Güvenirlik, ölçeğin zaman içinde ve farklı durumlarda tutarlı sonuçlar verme yeteneğini ifade eder.

Standart güvenirlik yöntemleri arasında Cronbach Alfa değeri ile iç tutarlılığın incelenmesi ve test-tekrar test yöntemi ile zamana bağlı kararlılığın değerlendirilmesi yer alır. Uyarlama çalışmasında bu tür analizlerin yapılmış olması beklenir; zira yüksek iç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda homojen olduğunu gösterir.

Faktör Analizi

Kaynak verilerde faktör analizine dair spesifik bir bilgi bulunmamaktadır. Orijinal Leyton Obsessif-Kompulsif Envanteri genellikle çok boyutlu bir yapı gösterir.

Uyarlama çalışmasında yapılan faktör analizi, ölçeğin maddelerinin Türk popülasyonunda da benzer alt boyutlar (örneğin, Kontrol Etme, Temizlik/Kirlilik, Düzen) altında gruplanıp gruplanmadığını ortaya koyar. Bu analiz, ölçeğin yapısal geçerliğinin temelini oluşturur ve puanlama sisteminin hangi alt ölçeklere dayanacağını belirler.

Enstrüman

Test Türü:
Uyarlama (Adaptation)

Format:
Öz Bildirim Envanteri (Self-Report Inventory) veya Klinik Değerlendirme Aracı. Derecelendirme formatı kaynakta belirtilmemiş olup, genellikle Likert tipi veya evet/hayır formatında olması beklenir.

Mevcut Diller:
Türkçe (Uyarlama dili). Orijinali İngilizcedir.

Popülasyon Grubu:
Çocuklar ve Ergenler

Yaş Grubu:
İlkokul ve Ortaokul Çocukları (Yaklaşık 7-14 yaş)

Popülasyon Detayları:
1993 norm çalışması, Ankara’daki ilkokul ve ortaokul öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışma, OKB’nin görülme sıklığını belirlemeye odaklanmıştır.

Test Metodolojisi:
Tarama ve şiddet derecelendirme metodolojisi. Puanlama, genellikle semptomların sıklığına ve neden olduğu sıkıntı düzeyine bağlıdır.

Anahtar Kelimeler

Psikolojik değerlendirme, OKB, çocuk psikolojisi, tarama ölçeği, yüksek lisans tezi, psikometri, adaptasyon.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı:
Veri Mevcut Değil

Bağlılık E-posta Adresleri:
Veri Mevcut Değil

Yazışma Adresi:
Veri Mevcut Değil

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 1993

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir yüksek lisans tezi kapsamında uyarlanmıştır. Kullanım izinleri ve ücret bilgileri için Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü veya ilgili telif hakkı sahipleri ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Referanslar

1. Palulu, N. (1993). Obsessif-kompulsif bozukluğun ilkokul ve ortaokul çocuklarında görülme sıklığı: norm çalışması (Yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

2. Cooper, J. (1970). The Leyton Obsessional Inventory. Psychological Medicine, 1(1), 48-64. (Orijinal ölçek kaynağı, inferans yoluyla eklenmiştir.)

Leyton Obsessif-Kompulsif Envanteri-Çocuk Formu Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır.