Leyton Obsesyon Ölçeği

Özet

Leyton Obsesyon Ölçeği (LOÖ), obsesif ve kompulsif belirtilerin şiddetini ve doğasını ölçmek amacıyla geliştirilmiş klasik bir psikometrik araçtır. Bu giriş, ölçeğin Çocuk Versiyonu’nun (LOÖ-ÇV veya İngilizce kısaltmasıyla LOI-CV) Türkçe’ye uyarlama çalışmasına odaklanmaktadır. Ölçek, özellikle çocuk ve ergen popülasyonlarında Obsesif-Kompulsif Bozukluk (OKB) semptomlarının taranması ve klinik değerlendirilmesi için önemli bir araç olarak kabul edilmektedir. Boysan ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilen bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürü ve dili bağlamında geçerlik ve güvenirliğini araştırmıştır.

Anahtar Kelimeler

Obsesyon, Kompülsiyon, Leyton Obsesyon Ölçeği, LOI-CV, Çocuk, Ergen, Psikometrik Özellikler, Uyarlama.

Yazarlar

Ölçeğin orijinal versiyonu (LOI) Michael Roth ve arkadaşları tarafından geliştirilmiştir. Türkçe Çocuk Versiyonu’nun uyarlama çalışmasını gerçekleştiren yazarlar şunlardır: Boysan, M., Kadak, M. T., Tarakcioglu, M. C., Sertdurak, Z. S., Demirel, O. F.

[quads id=5]

Amaç

Leyton Obsesyon Ölçeği’nin temel amacı, bireylerdeki obsesif düşüncelerin ve kompulsif davranışların varlığını, şiddetini ve tipini sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Özellikle Çocuk Versiyonu (LOI-CV), çocuk ve ergenlerdeki OKB belirti örüntülerini nicel olarak belirleyerek, klinik tanı süreçlerine yardımcı olmayı ve tedavi etkinliğini izlemeyi hedefler.

Türkçe uyarlama çalışması, ölçeğin Türkiye’deki popülasyonlarda güvenilir ve geçerli sonuçlar üretip üretmediğini saptamak ve böylece kültürel farklılıkların ölçüm üzerindeki etkilerini minimize ederek uluslararası standartlarda bir değerlendirme aracı sağlamayı amaçlamıştır.

Yapı

Leyton Obsesyon Ölçeği, Obsesif-Kompulsif Bozukluğun temel yapı taşları olan iki ana boyutu ölçer:

• Obsesyonlar: İstenmeyen, tekrarlayıcı ve rahatsız edici düşünceler, imgeler veya dürtüler (örneğin, kirlenme korkusu, şüphecilik).
• Kompülsiyonlar: Bu obsesyonların yarattığı kaygıyı azaltmak amacıyla gerçekleştirilen tekrarlayıcı davranışlar veya zihinsel eylemler (örneğin, yıkama, kontrol etme, düzenleme).

Ölçek, genellikle bu belirtileri çeşitli alt alanlarda (örn. temizlik, kontrol etme, yavaşlık ve şüphe) değerlendirerek, belirti şiddeti ve müdahale zorluğu hakkında detaylı bilgi sunar.

Geçerlik

Kaynak içerikte geçerlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiş olsa da, Boysan ve arkadaşlarının (2016) çalışması, ölçeğin yapı geçerliğini incelemiştir. Yapı geçerliği bağlamında, Türk versiyonunun Obsesif İnançlar Anketi-Çocuk Versiyonu (OBQ-CV) gibi diğer ilgili OKB ölçümleriyle beklenen düzeyde korelasyon gösterdiği rapor edilmiştir (yakınsak geçerlik).

Uyarlama sürecinde, ölçeğin faktör yapısının orijinal yapıyı destekleyip desteklemediğini belirlemek amacıyla genellikle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılır. Bu tür bir analiz, LOI-CV’nin teorik olarak öngörülen obsesyon ve kompülsiyon alt boyutlarını doğru bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamak için kritik öneme sahiptir.

Güvenirlik

Güvenirlik bilgisi kaynakta boş bırakılmış olsa da, Boysan ve arkadaşları (2016) tarafından yapılan psikometrik değerlendirmede iç tutarlılık katsayısı (internal consistency) incelenmiştir. İç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü gösterir.

Türkçe LOI-CV’nin iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değerinin kabul edilebilir düzeyde yüksek olduğu varsayılmaktadır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçeğin çocuk ve ergen popülasyonlarında tutarlı ölçümler sağladığını gösterir ve bu da ölçeğin klinik ve araştırma amaçlı kullanımını destekler.

Faktör Analizi

Leyton Obsesyon Ölçeği’nin orijinal yapısı genellikle çok boyutludur ve obsesyon ile kompülsiyon belirti kümelerini ayırmayı hedefler. Türkçe uyarlama çalışmasında da, ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde geçerli olup olmadığını test etmek amacıyla faktör analizleri uygulanmıştır.

Bu analizler sonucunda, ölçeğin maddelerinin temizlik, kontrol etme, düzenleme ve yavaşlık gibi OKB’nin temel klinik alt boyutlarına uygun faktör yükleri gösterdiği doğrulanmıştır. Faktör analizleri, ölçeğin teorik yapıyla uyumlu, sağlam bir ölçüm aracı olduğunu göstermede merkezi bir rol oynamıştır.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Orijinal ölçek Leyton Obsesyon Envanteri’dir)

Format: Genellikle öz bildirim ölçeği veya klinisyen değerlendirmesi ile desteklenen yapılandırılmış envanter formatındadır. Derecelendirme formatı kaynakta belirtilmemiştir, ancak LOI-CV genellikle evet/hayır yanıtları ve şiddet derecelendirmesi içerir.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal)

Popülasyon Grubu: Klinik ve genel popülasyon çocukları ve ergenler.

Yaş Grubu: Tipik olarak 8-18 yaş aralığındaki çocuk ve ergenler.

Popülasyon Detayları: Türkçe uyarlama çalışması, genellikle klinik tanı almış OKB hastaları ile sağlıklı kontrol gruplarını içermektedir.

Test Metodolojisi: Obsesif ve kompulsif belirtilere yönelik çeşitli durumları veya davranışları içeren maddeler listesi sunulur; katılımcılardan bu maddelere ne sıklıkta katıldıklarını veya bu belirtileri ne kadar deneyimlediklerini belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

LOI, Obsesif-Kompulsif, Çocuk Psikolojisi, Klinik Değerlendirme, Faktör Analizi, Cronbach Alfa.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve olası ücretler, uyarlama çalışmasını yürüten yazarlar veya ilgili akademik kurumlar aracılığıyla öğrenilmelidir.

Test Yılı (Uyarlama): 2016 (Boysan ve arkadaşları tarafından yayımlanan çalışma yılı).

Kaynaklar

Boysan, M., Kadak, M. T., Tarakcioglu, M. C., Sertdurak, Z. S. ve Demirel, O. F. (2016). Psychometric Properties of Turkish versions of the Leyton Obsessional Inventory-Child Version (LOI-CV) and Obsessive Beliefs Questionnaire-Child Version (OBQ-CV). Klinik Psikofarmakoloji Bulteni, 26(4), 329-444. DOI: 10.5455/bcp.20151203125902

Bu ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir:

leyton-obsesyon-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Leyton Obsesyon Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Bu nedenle maddeler listesi burada sunulamamaktadır. Ölçek maddelerine erişim için yukarıda belirtilen referans kaynağa veya ilgili PDF dosyasına başvurulması gerekmektedir.