Lexington Evcil Hayvanlara Bağlanma Ölçeği

Özet

Lexington Evcil Hayvanlara Bağlanma Ölçeği (LEHBÖ), bireylerin evcil hayvanlarına yönelik geliştirdikleri duygusal bağı, tutumları ve davranışları ölçmek amacıyla tasarlanmış bir psikometrik araçtır. Bu giriş, ölçeğin 2014 yılında Hacer Karameşe tarafından Türkçe’ye uyarlanması, geçerlik ve güvenirlik çalışmalarının sonuçlarını özetlemektedir. Uyarlama süreci, orijinal ölçeğin 23 maddelik yapısının Türk popülasyonunda üç faktörlü bir modelle doğrulandığını göstermiştir. Bu çalışma, Türkiye’de insan-hayvan etkileşimi alanındaki araştırmalar için geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sunmayı hedeflemiştir.

Anahtar Kelimeler

Evcil Hayvan Bağlanması, Lexington Ölçeği, Psikometrik Araç, Geçerlik, Güvenirlik, Hayvan Hakları.

Yazarlar

Hacer Karameşe

Amaç

Lexington Evcil Hayvanlara Bağlanma Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin evcil hayvanlarıyla kurdukları duygusal ve psikolojik bağın yoğunluğunu, kalitesini ve bu bağın altında yatan tutumları bilimsel yöntemlerle ölçmektir. Türkçe uyarlama çalışması, ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak, Türkiye’deki sosyal bilimler ve psikoloji araştırmalarında evcil hayvan bağlanması konusunun güvenilir bir şekilde incelenmesine olanak tanımayı amaçlamıştır.

Bu uyarlama, yalnızca genel bağlanmayı değil, aynı zamanda hayvanlara yönelik insan yerine koyma (antropomorfizm) eğilimlerini ve hayvan haklarına ilişkin etik tutumları da kapsayan çok boyutlu bir yapıyı ölçmeyi mümkün kılmıştır.

Yapı

Ölçek, bireylerin evcil hayvanlarına duydukları derin duygusal bağı ve bu ilişkinin bilişsel bileşenlerini kapsayan Evcil Hayvan Bağlanması (Pet Attachment) yapısını ölçmektedir. Türkçe formun faktör analizi sonuçlarına göre, ölçek üç temel alt boyutta organize edilmiştir:

• İnsan Yerine Koyma: Evcil hayvanın bir insan arkadaşı veya aile üyesi gibi algılanması ve muamele görmesi eğilimi.
• Hayvan Hakları: Hayvanların refahına ve etik muamele görme haklarına yönelik inançlar ve tutumlar.
• Genel Bağlanma: Hayvanla kurulan genel duygusal yakınlık, ona duyulan sevgi ve onun yokluğunda hissedilen üzüntü düzeyi.

Ölçek, bu 23 madde aracılığıyla bağlanmanın farklı veçhelerini değerlendirerek, evcil hayvan sahibi bireylerin bu karmaşık ilişkiyi nasıl deneyimlediğine dair detaylı bir profil sunar.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, tercüme ve dil geçerliği aşamalarının ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak test edilmiştir. DFA sonuçları, orijinal ölçekten beklenen üç faktörlü yapının Türkçe form için de uygun olduğunu doğrulamıştır. Modelin uyum iyiliği indeksleri aşağıdaki gibi raporlanmıştır:

• Ki-kare değeri (χ²) = 875.12
• Serbestlik derecesi (sd) = 227
• Karşılaştırmalı Uyum İndeksi (CFI) = .94
• Artımsal Uyum İndeksi (IFI) = .94
• Yaklaşık Hata Karekökü Ortalaması (RMSEA) = .09

Bu indeks değerleri, özellikle .90 eşiğinin üzerindeki CFI ve IFI değerleri, uyarlanan modelin teorik yapıya ve gözlemlenen verilere kabul edilebilir düzeyde iyi bir uyum sergilediğini göstermektedir. RMSEA değeri ise modelin basitlik ve uyum dengesi açısından sınırda kabul edilebilir bir performans sergilediğini işaret etmektedir.

Güvenirlik

Lexington Evcil Hayvanlara Bağlanma Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak değerlendirilmiştir. Elde edilen yüksek alfa değerleri, ölçeğin farklı alt boyutlarında bile tutarlı ölçümler yapabildiğini kanıtlamaktadır. Güvenirlik katsayıları şu şekildedir:

• Lexington Evcil Hayvanlara Bağlanma Ölçeği Toplam Puanı: .91
• İnsan Yerine Koyma Alt Boyutu: .78
• Hayvan Hakları Alt Boyutu: .70
• Genel Bağlanma Alt Boyutu: .86

Toplam ölçek için elde edilen .91’lik değer, ölçeğin mükemmel bir iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir. Alt boyutlardan Hayvan Hakları boyutu .70 ile sınırda kabul edilebilir bir değer sunarken, diğer alt boyutlar ve toplam puan güvenilirliğin yüksek düzeyde olduğunu doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin Türkçe formunun faktör yapısı, Doğrulayıcı Faktör Analizi ile incelenmiştir. Bu analiz, ölçeği oluşturan 23 maddenin, teorik olarak belirlenmiş olan üç faktörlü yapının (İnsan Yerine Koyma, Hayvan Hakları ve Genel Bağlanma) geçerliliğini desteklediğini göstermiştir. Bu üç faktörlü ayrım, evcil hayvanlara yönelik bağlanma duygusunun tek bir boyutta değil, farklı psikolojik ve etik bileşenler üzerinden kurulduğunu teyit etmektedir. Analizler, uyarlama çalışmasında kullanılan modelin veri setine uygunluğunu, standart psikometrik ölçütler çerçevesinde kanıtlamıştır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: 23 maddeden oluşmaktadır. Derecelendirme formatı kaynakta belirtilmemiştir.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Evcil hayvan sahibi bireyler.

Age Group: Belirtilmemiş (Uyarlama çalışması yüksek lisans tezi kapsamında yapılmıştır, genellikle yetişkin popülasyonu hedeflenir).

Population Details: Çalışma, Gaziosmanpaşa Üniversitesi’nde yürütülen bir yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Psikometri, Evcil Hayvan Bağlanması, İnsan-Hayvan Etkileşimi, Cronbach Alfa, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Lisansüstü Tez, Antropomorfizm.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Bilgi mevcut değildir.

Correspondence Address: Hacer Karameşe (Sorumlu Yazar). Çalışma, Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Tokat’ta yürütülmüştür (2014).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe’ye uyarlanma ve geçerlik/güvenirlik çalışması 2014 yılında tamamlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için izinler ve ücret bilgileri konusunda sorumlu yazar Hacer Karameşe ile iletişime geçilmesi veya orijinal ölçeğin geliştiricilerinden izin alınması gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: lexington-evcil-hayvanlara-baglanma-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Karameşe, H. (2014). Lexington Evcil Hayvanlara Bağlanma Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması, Türkçe formun geçerlik ve güvenirlik çalışması (Yüksek lisans tezi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Tokat). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi adresinden edinilmiştir.

Tez Merkezi bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Lexington Evcil Hayvanlara Bağlanma Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu ölçek, toplam 23 maddeden oluşmaktadır. Maddelerin metinleri kaynak içerikte sağlanmamıştır.