Facebook Bağlanma Stratejileri Ölçeği

Özet

Facebook Bağlanma Stratejileri Ölçeği, bireylerin önde gelen sosyal medya platformlarından biri olan Facebook üzerindeki sosyal etkileşimlerini yönetmek için kullandıkları bağlanma veya ilişki kurma stratejilerini belirlemek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, Aktürk, Çelik, Şahin ve Deniz (2014) tarafından orijinal bir yapının Türkçe popülasyonuna uyarlama çalışması sonucu kullanıma sunulmuştur. Ölçek, kullanıcıların dijital ortamda ilişkileri başlatma, bilgi arama ve sürdürme eğilimlerini ölçen 13 maddeden oluşmaktadır.

Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik açısından güçlü psikometrik özelliklere sahip olduğunu göstermiştir. Bu araç, sosyal medyada sergilenen bağlanma davranışlarının akademik araştırmalarda incelenmesi için önemli bir kaynak sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Facebook, Bağlanma Stratejileri, Sosyal Medya, Likert Ölçeği, Psikometri, Uyarlama, Sosyal Ağlar.

Yazarlar

Aktürk, A. O., Çelik, İ., Şahin, İ., Deniz, M. E.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, Facebook kullanıcılarının bu platformu sosyal ilişkilerini yönetmek ve sürdürmek için nasıl kullandıklarını belirleyen bağlanma stratejilerini sistematik olarak ölçmektir. Sosyal medya kullanımının altında yatan psikolojik dinamikleri ve bu dinamiklerin bireylerin sosyal ağlardaki davranışlarına nasıl yansıdığını ortaya koymak hedeflenmiştir.

Ölçek, üç temel alt boyutta kullanıcı davranışlarını inceleyerek, dijital ortamdaki sosyal etkileşimlerin niteliği hakkında detaylı bilgi sağlamaktadır. Bu çalışma, özellikle Türkçe konuşan popülasyonda Facebook kullanımındaki bağlanma örüntülerini geçerli ve güvenilir bir şekilde analiz etme ihtiyacına cevap vermektedir.

Yapı

Facebook Bağlanma Stratejileri Ölçeği, bireylerin sosyal medya üzerindeki ilişkisel davranışlarını yansıtan üç ana alt boyuttan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar, kullanıcıların sosyal etkileşimlere yönelik spesifik davranışlarını kapsar ve toplamda 13 madde ile ölçülür.

Ölçeği oluşturan temel alt boyutlar şunlardır:

• Başlatma: Kullanıcının Facebook üzerinden yeni sosyal ilişkiler kurma veya mevcut ilişkileri canlandırma çabalarını ifade eder.
• Bilgi Arama: Kullanıcının diğer kişilerin profillerini veya paylaşımlarını aktif olarak takip etme, onlar hakkında bilgi edinme isteğini ölçer.
• Sürdürme: Mevcut ilişkileri Facebook platformu aracılığıyla canlı tutma, etkileşimde kalma ve sosyal destek sağlama/alma eğilimini gösterir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında yapı geçerliği analiz edilmiştir. Elde edilen veriler, ölçeğin yapısal olarak geçerli olduğunu desteklemektedir. Yapılan faktör analizi sonuçlarına göre, örneklem verilerinin faktör analizine uygunluğunu gösteren Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri 0.83 olarak bulunmuştur. 0.60 üzeri KMO değerleri genellikle kabul edilebilirken, 0.83 değeri verilerin faktör analizi için mükemmel düzeyde uygun olduğunu göstermektedir.

Ayrıca, değişkenler arasındaki korelasyonların faktör çıkarma için yeterli olup olmadığını test eden Bartlett Sphericity Testi anlamlı bulunmuştur (χ² = 4413.32,45; p < .01). Bu istatistiksel bulgular, ölçeğin teorik olarak öngörülen çok boyutlu yapısını ampirik olarak desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, alt boyutlar bazında iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) kullanılarak hesaplanmıştır. Elde edilen katsayılar, ölçeğin alt boyutlarının yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir. Güvenirlik değerleri aşağıdaki gibidir:

• Başlatma Alt Boyutu: 0.86
• Bilgi Arama Alt Boyutu: 0.77
• Sürdürme Alt Boyutu: 0.87

Tüm alt boyutların Cronbach Alfa değerlerinin 0.70 eşiğinin üzerinde olması, ölçek maddelerinin ilgili oldukları yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve ölçeğin psikometrik açıdan sağlam olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışması kapsamında, ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek üzere açımlayıcı faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Analiz, ölçeği oluşturan 13 maddenin beklenen üç faktör altında toplandığını doğrulamıştır: Başlatma, Bilgi Arama ve Sürdürme. KMO değerinin yüksekliği (0.83) ve Bartlett testinin anlamlılığı, veri setinin faktörleştirilebilirliğini güçlü bir şekilde desteklemiştir. Bu sonuçlar, Facebook üzerindeki bağlanma stratejileri davranışlarının çok boyutlu bir yapı sergilediğini teyit etmektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Biçim: 13 maddeden oluşan öz bildirimli ölçek.

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Yetişkinler, özellikle üniversite öğrencileri ve sosyal medya kullanıcıları.

Yaş Grubu: Yetişkinler (Genellikle 18 yaş ve üzeri).

Popülasyon Detayları: Sosyal medya platformu Facebook’u aktif olarak kullanan bireyler.

Test Metodolojisi: Maddeler, 5’li Likert tipi bir dereceleme sistemi kullanılarak yanıtlanmaktadır (Örneğin: 1=Kesinlikle Katılmıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum).

Anahtar Kelimeler

Sosyal Ağ Bağlanması, Facebook Kullanımı, İlişki Yönetimi, İç Tutarlılık, KMO, Faktör Analizi, Bartlett Testi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ahmet Oğuz Öztürk

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi kaynakta mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Aktürk, Çelik, Şahin ve Deniz tarafından 2014 yılında Türkçe’ye uyarlanmıştır. Ölçeğin akademik veya ticari olmayan araştırmalarda kullanımı için sorumlu yazar Ahmet Oğuz Öztürk ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi: [email protected].

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: facebook-baglanma-stratejileri-olcegi-toad.pdf

Kaynakça

1. Aktürk, A. O., Çelik, İ., Şahin, İ., & Deniz, M. E. (2014). Facebook Bağlanma Stratejileri Ölçeğinin Türkçe uyarlama çalışması. İlköğretim Online, 13(1), 319-333.

Facebook Bağlanma Stratejileri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Sağlanan kaynak içerikte, ölçeği oluşturan 13 maddenin listesi bulunmamaktadır. Maddeler için ilgili referans yayına başvurulması gerekmektedir.