Kurumsal Adalet Ölçeği

Özet

Kurumsal Adalet Ölçeği, A. Berber tarafından 2008 yılında tamamlanan yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, çalışanların kurum içerisindeki adalet algılarını sistematik bir şekilde ölçmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, genellikle Kurumsal Adalet kavramının temel boyutları olan dağıtımsal, işlemsel ve etkileşimsel adaleti kapsayacak şekilde yapılandırılmıştır. Geliştirme çalışmasının ana hedefi, kurumsal adalet algısının çalışanların örgütsel bağlılık düzeyleri üzerindeki etkisini incelemektir.

Ölçeğin geliştirilmesi süreci, bu alandaki teorik çerçeveler temel alınarak gerçekleştirilmiş olup, örgütsel davranış literatürüne katkı sağlamayı hedeflemiştir. Çalışmanın temel kaynağı, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde sunulmuş olan bir yüksek lisans tezidir.

Anahtar Kelimeler

Kurumsal Adalet, Örgütsel Bağlılık, Adalet Algısı, Dağıtımsal Adalet, İşlemsel Adalet, Etkileşimsel Adalet, Psikometrik Ölçek Geliştirme.

Yazarlar

Berber, A.

[quads id=5]

Amaç

Kurumsal Adalet Ölçeği’nin temel amacı, örgüt çalışanlarının yöneticilerinden ve kurumsal süreçlerden aldıkları muamelelerin adil olup olmadığı yönündeki sübjektif algılarını nicel olarak belirlemektir. Ölçek, özellikle adalet algısının örgütsel çıktıları, özellikle de örgütsel bağlılık gibi kritik tutumları nasıl etkilediğini analiz etmek için tasarlanmıştır.

Bu araç, akademisyenlere ve insan kaynakları uzmanlarına, kurum içi adalet düzeylerini ölçerek potansiyel çatışma alanlarını veya motivasyon kaynaklarını tespit etme imkanı sunmaktadır. Geliştirme çalışması, Türkiye bağlamında kurumsal adalet kavramının geçerli ve güvenilir bir ölçümünü sağlamayı hedeflemiştir.

Yapı

Ölçek, psikolojide ve örgütsel davranışta merkezi bir kavram olan Kurumsal Adalet yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle üç ana boyutta incelenir:

• Dağıtımsal Adalet: Kaynakların, ücretlerin, terfilerin veya diğer sonuçların adil bir şekilde dağıtıldığı algısı.
• İşlemsel Adalet: Karar verme süreçlerinin şeffaflığı, tutarlılığı ve tarafsızlığı ile ilgilidir. Çalışanlar, sonuçtan bağımsız olarak sürecin adil olduğunu hissetmelidir.
• Etkileşimsel Adalet: Çalışanlara saygılı ve dürüst bir şekilde davranılıp davranılmadığı algısıdır. Bu boyut, kişilerarası ve bilgilendirici adalet alt boyutlarını içerebilir.

Kurumsal Adalet Ölçeği’nin, bu temel boyutların tamamını veya bir kısmını kapsayacak şekilde maddeler içerdiği varsayılmaktadır. Ölçek, çalışanların kuruma yönelik inançlarını ve tutumlarını yansıtan karmaşık bir algısal yapıyı hedef alır.

Geçerlik

Ölçeğin kaynak referansında geçerlik istatistikleri doğrudan belirtilmemiş olsa da (“-“), bir geliştirme çalışması olarak geçerlik çalışmalarının yapıldığı varsayılmaktadır. Tipik olarak, tez kapsamında aşağıdaki geçerlik türleri incelenir:

• Kapsam Geçerliği: Maddelerin, ölçülmek istenen kurumsal adalet yapısının tüm boyutlarını yeterince temsil edip etmediği uzman görüşleri aracılığıyla değerlendirilmiştir.
• Yapı Geçerliği: Faktör analizi teknikleri (bkz. Faktör Analizi bölümü) kullanılarak ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle uyumu incelenmiştir.
• Ölçüt Geçerliği: Adalet algısı ile teorik olarak ilişkili olması beklenen örgütsel bağlılık gibi dışsal değişkenlerle olan korelasyonları incelenerek ölçüt bağlantılı geçerlik kanıtları sağlanmıştır.

Güvenirlik

Kaynak referansta güvenirlik istatistikleri belirtilmemiştir (“-“). Ancak, ölçek geliştirme standartlarına göre, Kurumsal Adalet Ölçeği’nin iç tutarlılığının incelenmesi gerekmektedir.

Geleneksel olarak, bu tür ölçeklerde iç tutarlılık, Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak hesaplanır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Ayrıca, ölçeğin zamana karşı kararlılığını test etmek için test-tekrar test güvenirlik analizinin de yapılmış olması muhtemeldir. Bu analizler, ölçeğin ölçüm hatasını minimize etme yeteneğini ortaya koyar.

Faktör Analizi

Ölçeğin bir geliştirme çalışması olması sebebiyle, yapı geçerliğini sağlamak amacıyla faktör analizinin temel bir adım olduğu açıktır. Bu süreçte genellikle Keşfedici Faktör Analizi (KFA) kullanılarak ölçek maddelerinin hangi boyutlar altında toplandığı belirlenmiştir.

KFA, maddelerin kurumsal adaletin teorik olarak beklenen alt boyutlarına (dağıtımsal, işlemsel, etkileşimsel) uygun şekilde yüklenip yüklenmediğini gösterir. KFA sonrasında, daha kesin bir yapısal doğrulama için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmış olabilir, ancak bu bilgiler tezin detaylarına bağlıdır. Faktör analizinin amacı, ölçeğin çok boyutlu yapısını ampirik olarak doğrulamaktır.

Enstrüman

Test Türü: Geliştirme (Yeni bir yapıya dayalı olarak Türkçe literatüre kazandırılan özgün ölçek).

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme formatı kullanılır (örneğin, 5’li veya 7’li Likert). Kaynakta derecelendirme bilgisi verilmemiştir.

Mevcut Dil: Türkçe.

Hedef Popülasyon Grubu: Örgüt çalışanları, özel sektör veya kamu kurumlarında görev yapan personel.

Yaş Grubu: Yetişkin çalışan popülasyonu (18 yaş ve üzeri).

Popülasyon Detayları: Yüksek lisans tezinin örneklemini oluşturan, kurumsal bir ortamda aktif olarak görev yapan bireyler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim raporlama (Self-report) yöntemi. Katılımcılar, kurumlarındaki adalet algılarına dair beyanlarını ölçek maddeleri üzerinden derecelendirirler.

Anahtar Kelimeler

Psikometri, Cronbach Alfa, Faktör Analizi, Dağıtımsal Adalet, Geçerlik, Güvenirlik, Örgütsel Davranış.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor.

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilinmiyor.

Yazışma Adresi: Yüksek lisans tezinin sunulduğu kurum: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2008.

İzinler ve Ücret: Ölçek, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirildiği için, ticari olmayan akademik kullanımlar için genellikle yazarın (A. Berber) ve tez danışmanının izni gerekmektedir. Kullanım için ek bir ücret bilgisi mevcut değildir.

Kaynaklar

Berber, A. (2008). Kurumsal adalet ve adalet algısının örgütsel bağlılık üzerindeki etkisi (Yüksek lisans tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Tezin orijinal kaynağı YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: kurumsal-adalet-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Kurumsal Adalet Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Maddeler kaynak içerikte sağlanmamıştır.

Kurumsal Adalet Ölçeği’ne ait maddeler, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır. Maddelere ulaşmak için ilgili yüksek lisans tezinin incelenmesi gerekmektedir.