Kültürel Mizaha Yönelik Etik Tutum Ölçeği

Özet

Kültürel Mizaha Yönelik Etik Tutum Ölçeği (KMEYETÖ), bireylerin kültürel bağlamda mizah kullanımına ve algılanışına dair sahip oldukları etik yaklaşımları ve tutumları değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, Fuad Bakioğlu tarafından 2019 yılında Türkçeye uyarlama çalışması yapılarak Türk kültürüne özgü hassasiyetleri ve normları yansıtacak şekilde psikometrik olarak geçerlenmiştir. Ölçek, mizahın sınırları, kabul edilebilirliği ve kültürel değerlere uygunluğu gibi konulara odaklanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Mizah, Kültürel Etik, Tutum, Ölçek Uyarlaması, Psikometrik Özellikler, Etik Yaklaşım.

Yazarlar

Fuad Bakioğlu

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin kültürel mizah içeriklerine yönelik sergiledikleri etik tutumları sistematik bir şekilde ölçmektir. Bu uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik yapısını koruyarak, Türk kültüründeki bireylerin mizahın kullanımı ve hedef kitle üzerindeki potansiyel etkileri hakkındaki yargılarını belirlemeyi hedeflemiştir.

Bu çalışma, eğitim ve psikoloji alanlarında kültürel mizahın etik boyutlarının anlaşılmasına katkıda bulunmakta ve özellikle eğitim materyallerinde veya sosyal iletişimde mizahın ne zaman ve nasıl kullanılması gerektiği konusunda rehberlik sağlamaktadır.

Yapı

Kültürel Mizaha Yönelik Etik Tutum Ölçeği, bireyin mizahın toplumsal ve kültürel normlara uygunluğunu değerlendirme eğilimini ölçen bir yapıyı temel alır. Bu yapı, genellikle mizahın zarar verici, ayrımcı veya incitici olup olmadığına dair yargıları ve bu tür mizah karşısında takınılan etik duruşu kapsar.

Ölçek maddeleri, kültürel hassasiyetleri ihlal eden veya belirli grupları hedef alan mizah türlerine karşı gösterilen hoşgörü veya ret düzeylerini belirlemeye yöneliktir. Bu yapı, mizahın sadece bir eğlence aracı değil, aynı zamanda sosyal ilişkileri ve kültürel değerleri etkileyen güçlü bir iletişim biçimi olduğu varsayımına dayanır.

Geçerlik

Bakioğlu (2019) tarafından yürütülen uyarlama çalışmasında, ölçeğin Türk kültürüne uygunluğunu kanıtlamak amacıyla yapı geçerliği çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Yapı geçerliği için genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır.

Bu analizler sonucunda, ölçeğin orijinal yapıyı doğruladığı ve kültürel bağlamda etik tutumu temsil eden yeterli faktör yüklerine sahip olduğu bulunmuştur. Ayrıca, ölçeğin içeriği, kültürel mizah konusundaki uzman görüşleriyle değerlendirilerek kapsam geçerliği de sağlanmıştır.

Güvenirlik

Uyarlama çalışmasında ölçeğin iç tutarlılığı (güvenirliği) Cronbach Alfa katsayısı hesaplanarak incelenmiştir. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Genellikle psikometrik açıdan kabul edilebilir düzeyde güvenirlik katsayılarının (örneğin, 0.70 ve üzeri) elde edildiği varsayılmaktadır. Ayrıca, test-tekrar test güvenirlik analizleri de, bireylerin etik tutumlarının zaman içinde kararlılığını göstermek amacıyla yapılmış olabilir.

Faktör Analizi

Bakioğlu’nun 2019 tarihli çalışmasında, ölçeğin faktör yapısını Türkçe örneklemde test etmek için Faktör Analizi uygulanmıştır. Bu analizler, ölçeğin tek boyutlu mu yoksa çok boyutlu bir yapıyı mı temsil ettiğini ortaya koymuştur.

Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçeğin faktör sayısını belirlemede kullanılmış, ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ise elde edilen faktör yapısının veriyle ne kadar uyumlu olduğunu test etmek için kullanılmıştır. Bu analizler, Kültürel Mizaha Yönelik Etik Tutum yapısının Türk kültürü içinde geçerli olduğunu destekleyen iyi uyum indeksleri sağlamıştır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Orijinal ölçeğin formatına bağlı olarak, genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılmıştır (Örneğin: “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a).

Language Available: Türkçe (Uyarlama yapılmıştır).

Population Group: Yetişkinler, özellikle üniversite öğrencileri ve genel popülasyonun çeşitli kesimleri.

Age Group: 18 yaş ve üzeri.

Population Details: Uyarlama çalışması için genellikle üniversite öğrencileri örneklemi tercih edilmiştir. Detaylı popülasyon bilgisi için orijinal referans incelenmelidir.

Test Methodology: Öz bildirim ölçeği (Self-report questionnaire).

Anahtar Kelimeler

Etik Tutum, Mizah Algısı, Kültürel Normlar, Psikometrik Ölçek, Türk Kültürü, Kültür.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Karamanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi (Yazarın 2019 tarihindeki muhtemel kurumu).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin ticari kullanımı ve akademik araştırmalarda kullanılması için izinler, sorumlu yazar Fuad Bakioğlu ile iletişime geçilerek alınmalıdır. Ölçeğin uyarlama çalışmasının yayın yılı 2019’dur.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: kulturel-mizaha-yonelik-etik-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Bakioğlu, F. (2019). Kültürel Mizaha Yönelik Etik Tutum Ölçeği’nin Türkçeye uyarlaması. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(2), 555-563. http://dx.doi.org/10.17679/inuefd.555058

[quads id=5]

Kültürel Mizaha Yönelik Etik Tutum Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Detaylı ölçek maddelerine ulaşmak için yukarıda belirtilen akademik referansın veya PDF dosyasının incelenmesi gerekmektedir.