Kültürel Değerlere ve Minyatür Sanatına Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Bu ölçek, bireylerin kültürel değerlere ve özellikle geleneksel Türk sanatlarından biri olan minyatür sanatına yönelik tutumlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek geliştirme çalışması, Meltem Demirci Katrancı tarafından 2019 yılında gerçekleştirilmiş ve ölçeğin yapı geçerliği incelenmiştir. Çalışma, sanat eğitiminde ve kültürel mirasın korunmasına yönelik çalışmalarda bireylerin sanatsal ve kültürel değerlere karşı sahip oldukları duyuşsal eğilimleri tespit etmek için geçerli ve güvenilir bir araç sağlamaktadır.

Ölçek, bireylerin minyatür sanatına yönelik bilgi, duygu ve davranışsal eğilimlerini çok boyutlu olarak değerlendirerek, kültürel bilincin düzeyini ve bu sanat dalına olan ilgiyi nicel olarak ortaya koymayı hedefler.

Anahtar Kelimeler

Kültürel değer, Minyatür sanatı, Tutum ölçeği, Ölçek geliştirme, Sanat eğitimi, Yapı geçerliği.

Yazarlar

Meltem Demirci Katrancı

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin kendi kültürel değerlerine ve somut olmayan kültürel mirasa ait önemli bir unsur olan minyatür sanatına ilişkin sahip oldukları duyuşsal eğilimleri (tutumları) geçerli ve güvenilir bir şekilde belirlemektir. Bu tutumların ölçülmesi, sanat eğitimi programlarının etkinliğini değerlendirmede ve kültürel bilinç düzeyini artırmaya yönelik stratejiler geliştirmede kritik rol oynar.

Ölçek, aynı zamanda, sanat tarihi, eğitim bilimleri ve psikoloji alanlarında çalışan araştırmacılara, geleneksel kültürel sanatlara yönelik bireysel ilgiyi, benimseme ve koruma düzeyini nicel olarak inceleme imkanı sunarak, kültürel politikalara bilimsel veri sağlamayı amaçlamaktadır.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

Bu ölçek, bireyin kültürel değerlere ve minyatür sanatına yönelik algısal, duygusal ve davranışsal eğilimlerini içeren çok boyutlu bir tutum yapısını ölçmektedir. Tutum, genellikle üç temel bileşen üzerinden ele alınır: bilişsel (minyatür sanatı hakkındaki bilgi ve inançlar), duyuşsal (sanata karşı hissedilen duygular ve estetik takdir) ve davranışsal (sanat eserlerini görme, koruma veya öğrenme eğilimi).

Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde, yapı geçerliğini sağlamak amacıyla minyatür sanatının kültürel kimlik ve miras içindeki yerine odaklanılmış, maddeler bu sanatsal disiplinin tarihi önemi ve günümüzdeki yeri bağlamında oluşturulmuştur. Ölçek, bireyin bu kültürel mirası ne ölçüde benimsediğini ve yaşatmak istediğini belirler.

Geçerlik

Ölçek, bir geliştirme çalışması olduğu için, geçerlik çalışmaları büyük ölçüde yapı geçerliği üzerine odaklanmıştır. Demirci-Katrancı (2019) tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı tutum yapısını ne derece doğru ölçtüğünü belirlemek üzere faktör analizleri uygulanmıştır. Yapı geçerliği analizleri, ölçek maddelerinin kültürel tutum ve minyatür sanatına yönelik algıları tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir.

Çalışmada elde edilen faktör yükleri ve model uyum indeksleri, ölçeğin kültürel değerlere ve minyatür sanatına yönelik tutum yapısını tatmin edici düzeyde temsil ettiğini ortaya koymuştur. Detaylı geçerlik istatistikleri ve model uyum değerleri için orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, iç tutarlılık katsayısı hesaplanarak raporlanmıştır. İç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda ne kadar tutarlı olduğunu gösterir. Ölçek geliştirme standardı olarak, bu çalışmada da muhtemelen Cronbach Alfa katsayısı kullanılmıştır.

Demirci-Katrancı (2019) çalışmasında, ölçeğin genel ve olası alt boyutlar bazında güvenirlik katsayılarının kabul edilebilir düzeyde olduğu belirtilmiştir. Bu yüksek katsayılar, ölçeğin farklı uygulamalarda benzer sonuçlar verebileceği anlamına gelmektedir. Güvenirlik değerlerinin kesin sayısal sonuçları kaynak makalede detaylıca sunulmuştur.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal özellikleri, faktör analizi teknikleri kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler, ölçeğin kaç faktörlü bir yapıda olduğunu ve bu faktörlerin hangi maddelerden oluştuğunu belirlemiştir. Tutum ölçekleri genellikle birden fazla alt boyuttan oluştuğu için (örneğin, Sanatsal Takdir, Kültürel Bağlılık, Koruma Bilinci), faktör analizinin de bu çok boyutlu yapıyı desteklediği varsayılmaktadır.

Yapılan analizler sonucunda, ölçeğin faktör yapısı belirlenmiş ve bu faktörlerin toplam varyansı açıklama oranları raporlanmıştır. Ölçeğin psikometrik açıdan sağlam bir yapıya sahip olduğu, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile teyit edilmiştir.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Tipik olarak 5’li veya 7’li Likert formatı kullanılmıştır).

Mevcut Diller: Türkçe

Hedef Kitle: Sanat eğitimi, güzel sanatlar ve eğitim bilimleri alanlarında öğrenim gören öğrenciler ile kültürel mirasa ilgi duyan genel popülasyon.

Yaş Grubu: Yetişkinler (Genellikle 18 yaş ve üzeri üniversite öğrencileri).

Popülasyon Detayları: Ölçek geliştirme çalışmasında kullanılan örneklem grubu, çalışmanın yayınlandığı makalede (Demirci-Katrancı, 2019) ayrıntılı olarak belirtilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirimli tutum ölçeği. Katılımcılar, kendilerine sunulan ifadelere ne derece katıldıklarını veya katılmadıklarını belirterek yanıt verirler.

Anahtar Kelimeler

Tutum, Sanat tarihi, Kültürel miras, Minyatür, Psikometrik özellikler, Yapı geçerliği.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Meltem Demirci Katrancı

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Orijinal makalede belirtilmemiştir.

Kurumsal E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Orijinal makalede belirtilmiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için sorumlu yazar Meltem Demirci Katrancı’dan izin alınarak ve referans gösterilerek kullanılabilir. Ticari kullanımlar için yazar ile iletişime geçilmesi zorunludur.

• Test Geliştirme Yılı: 2019
• Ücret: Akademik kullanım için genellikle ücretsizdir, ancak yazarın koşulları geçerlidir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: kulturel-degerlere-ve-minyatur-sanatina-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Demirci-Katrancı, M. (2019). Kültürel değerlere ve minyatür sanatına yönelik tutum ölçeği: Ölçek geliştirme ve yapı geçerliği. Sosyal Bilimler Dergisi, 6(39), 115-133. doi: 10.16990/SOBIDER.5170

Makalenin tam metnine şu adresten ulaşılabilir: sobider.com

Kültürel Değerlere ve Minyatür Sanatına Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, telif hakları nedeniyle bu platformda yayımlanamamaktadır. Maddelerin tamamına, derecelendirme sistemine ve puanlamasına ulaşmak için lütfen yukarıda belirtilen kaynak makaleye (Demirci-Katrancı, 2019) başvurunuz. Ölçeğin geliştirme süreci ve maddeleri ilgili makalede detaylıca sunulmuştur.