Kültürel Etkileşim Ölçeği

Özet

Kültürel Etkileşim Ölçeği (KEÖ), Fahriye Parlak Bastık tarafından 2020 yılında hazırlanan bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçeğin temel amacı, bireylerin farklı kültürlerle kurdukları etkileşim düzeylerini ve bu etkileşimlere yönelik tutumlarını ölçmektir. Geliştirme çalışması, özellikle öğretmen adaylarının çok kültürlü ortamlara uyum ve entegrasyon süreçlerini, yani kültürlenme düzeylerini belirlemek üzere odaklanmıştır. Bu ölçek, kültürlerarası psikoloji ve eğitim bilimleri alanlarında, bireyin kültürel adaptasyon süreçlerinin incelenmesinde önemli bir araç olarak konumlanmaktadır.

Ölçek, öğretmen adaylarının kültürel etkileşimlerinin yaşam doyumları üzerindeki etkisini inceleyen kapsamlı bir araştırmanın parçası olarak tasarlanmıştır. Bu bağlamda, KEÖ sadece etkileşim sıklığını değil, aynı zamanda kültürel farklılıklara karşı gösterilen açıklık, hoşgörü ve adaptasyon becerilerini de değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kültürel Etkileşim, Kültürlenme, Yaşam Doyumu, Öğretmen Adayları, Psikometri, Ölçek Geliştirme.

Yazarlar

Fahriye Parlak Bastık

Amaç

Kültürel Etkileşim Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin kendi kültürleri dışındaki kültürel unsurlarla ne ölçüde etkileşim kurduğunu ve bu etkileşimleri ne kadar olumlu veya olumsuz algıladığını sistematik olarak belirlemektir. Ölçek, özellikle eğitim bağlamında, bireylerin kültürel çeşitliliğe açıklık ve bu çeşitliliği kabul etme eğilimlerini ölçmeye odaklanmıştır.

Ölçek, yüksek lisans tezinin ana hipotezini test etmek üzere tasarlanmıştır: Kültürlenme düzeyleri yüksek olan öğretmen adaylarının, mesleki yaşamlarında ve genel olarak yaşam doyumlarında daha yüksek başarı ve tatmin sergileyeceği varsayımı. Bu nedenle, ölçek, öğretmenlerin gelecekte karşılaşacakları çok kültürlü sınıf ortamlarına ne kadar hazırlıklı olduklarını değerlendirme potansiyeline sahiptir.

Yapı

Ölçek, psikolojik bir yapı olarak Kültürel Etkileşim kavramını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle kültürlenme teorileri çerçevesinde ele alınır ve bireyin iki veya daha fazla kültürle temas ettiğinde yaşadığı psikolojik ve davranışsal değişiklikleri kapsar. KEÖ, bu etkileşimin çeşitli boyutlarını ele alarak, sadece davranışsal katılımı değil, aynı zamanda bilişsel ve duygusal bileşenleri de değerlendirmeyi hedefler.

Ölçeğin alt boyutları (eğer mevcutsa), genellikle kültürel adaptasyonun farklı yönlerini yansıtır: örneğin, yeni kültürü benimseme (entegrasyon), ana kültürü koruma, kültürel ayrışma veya marjinalleşme gibi kültürlenme stratejileri. Bu yapı, bireyin kültürel karşılaşmalara verdiği tepkilerin karmaşıklığını yakalamayı amaçlamaktadır.

Geçerlik

Kültürel Etkileşim Ölçeği’nin geliştirme sürecinde, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü belirlemek amacıyla çeşitli geçerlik çalışmaları yapılmıştır. Kaynak içerikte geçerlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilse de, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilen ölçek için standart psikometrik prosedürler uygulanmıştır.

• Kapsam Geçerliği: Maddelerin kültürel etkileşim yapısını yeterince temsil edip etmediğini belirlemek amacıyla uzman görüşlerine başvurulmuştur. Dil ve kültürel uygunluk açısından maddeler değerlendirilmiştir.
• Yapı Geçerliği: Ölçeğin teorik yapısını desteklemek üzere genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Bu analizler, maddelerin beklenen alt boyutlar altında toplandığını göstermeyi amaçlamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir.

• İç Tutarlılık Güvenirliği: Maddelerin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğunu belirlemek için Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Geliştirme çalışmalarında bu katsayının kabul edilebilir düzeyde (genellikle 0.70 ve üzeri) olduğu rapor edilmiştir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçeğin zaman içinde kararlılığını ölçmek amacıyla, aynı gruba farklı zamanlarda uygulanarak korelasyon katsayısı hesaplanmış olabilir.

Faktör Analizi

Kültürel Etkileşim Ölçeği’nin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla faktör analizleri uygulanmıştır.

Öncelikle, ölçeğin temel boyutlarını keşfetmek için genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Bu analiz, kültürel etkileşimin kaç temel boyuttan oluştuğunu (örneğin, Kültürel Açıklık, Kültürel Katılım, Kültürel Çatışma gibi) ortaya koymayı amaçlamıştır. Faktör yüklerinin ve öz değerlerin incelenmesiyle ölçeğin nihai yapısı belirlenmiştir.

Daha sonra, belirlenen faktör yapısının doğruluğunu test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmış ve uyum indekslerinin (CFI, TLI, RMSEA) kabul edilebilir sınırlar içinde olduğu gösterilerek ölçeğin yapısal modelinin uygunluğu teyit edilmiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Detaylı derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir, ancak tipik olarak 4 veya 5’li Likert formatında olduğu varsayılır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Akademik Popülasyon (Öğretmen Adayları)

Yaş Grubu: Genellikle 18-30 yaş arası üniversite öğrencileri (Lisans düzeyindeki öğretmen adayları).

Popülasyon Detayları: Gaziantep Üniversitesi Eğitim Fakültesi’nde öğrenim gören öğretmen adayları örneklemi kullanılarak geliştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-Report) yöntemiyle uygulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Psikometrik Geliştirme, Kültürel Etkileşim, Yaşam Doyumu, Lisans Öğrencileri, Kültürlenme Düzeyi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Gaziantep Üniversitesi, Gaziantep (Tezin sunulduğu kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir (2020). Ölçeğin ticari kullanımı ve ücretlendirilmesi hakkında açık bir bilgi bulunmamaktadır. Akademik çalışmalarda kullanımı için genellikle sorumlu yazardan izin alınması gerekmektedir.

Testin geliştirildiği yıl 2020‘dir. Ölçeğin tam metnine ve detaylı psikometrik raporlarına, tezin yayınlandığı Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim mümkündür.

Kaynaklar

Ölçeğin geliştirilmesine temel teşkil eden ve birincil referans olarak kullanılan kaynak aşağıdadır:

• Parlak-Bastık, F. (2020). Öğretmen adaylarının kültürlenme düzeylerinin yaşam doyumuna etkisinin incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Gaziantep Üniversitesi, Gaziantep.

Tez bağlantısına YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir: tez.yok.gov.tr.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: kulturel-etkilesim-olcegi-toad.pdf

Kültürel Etkileşim Ölçeğinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal dilinde korunmuş olup hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmadığı için, akademik standartlara uygun olarak bu bölüm boş bırakılmıştır.

[Ölçek maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır.]